محراب فاطمه، یکی از محراب‌های مسجدالنبی است که داخل ضریح پیامبر و کنار ستون مربعه‌القبر قرار گرفته‌است.

محراب فاطمه
اطلاعات اوليه
نام‌های دیگرمحراب بیت فاطمه، محراب خانه فاطمه
مکانمسجدالنبی
تاریخ بنا
ویژگی‌های تاریخیدر بازسازی قایتبای درون حجره شریفه قرار گرفت.

مکان و نام

در وسط قسمت شمالی حجره شریفه، کنار ستون مربعه‌القبر در داخل حجره قرار دارد. این محراب در محلی که درِ خانه حضرت فاطمه دانسته شده، قرار گرفته است. هچنین موقعیت مکانی آن در قسمت جنوبی ستون تهجد و در راستای ستون‌های وفود و محرس قرار دارد. ابن نجار و سمهودی با اشاره به محل خانه فاطمه در داخل ضریح پیامبر، از محرابی در این خانه نام برده‌اند.

محراب، محل عبادت حضرت زهرا

این مکان در محدوده‌ی خانه حضرت فاطمه قرار دارد، نمادی از مکان عبادت حضرت فاطمه است. طبق روایات زیادی، حضرت فاطمه قائل به عبادات[۱] و شب‌زنده‌داری بود[۲] و در حدیثی از امام صادق، حضرت زهرا را در شمار بکائین دانسته‌اند.

همچنین روایاتی از نازل شدن جبرئیل بر حضرت فاطمه نقل شده، که شیعیان مکان این محراب را محل نزول جبرئیل بر حضرت زهرا می‌دانند.

قرارگرفتن داخل ضریح

در دوره بیبرس مملوکی مقصوره‌ای از چوب اطراف حجره شریفه کشیده شد و خانه حضرت فاطمه نیز داخل در این مقصوره قرار گرفت.[۳] اما پس از اصلاحات قایتبای و ایجاد ضریح فلزی در قسمت شمالی حجره شریفه، خانه فاطمه و ستون مربعه القبر به همراه محراب فاطمه که در پای این ستون قرار داشت، داخل ضریح قرار گرفت و از دسترس عموم خارج شد.[۴]

ویژگی‌ها و تزئینات محراب

محراب فاطمه، محرابی کوچک است که ارتفاع آن از محراب‌های نبوی و سلیمانی کمتر است و در قسمت بالایی این محراب تزئینات مرمری وجود دارد.

  1. طوسی، الأمالی، ص۵۲۸.
  2. مناقب آل‌ابی‌طالب، ج۳، ص۱۱۹.
  3. عماره و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ص 124
  4. موسوعة مکة المکرمه، ج2، ص447؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج3، ص239.