گاهشمار سازمان حج و زیارت
گاهشمار سازمان حج و زیارت درباره پیشینه تشکیل سازمان حج و زیارت، و ساختار و جایگاه آن است؛ این گاه شمار روند تکوین اداری و تحولات ساختاری مدیریت اعزام زائران ایرانی را از آغاز دهه ۱۳۲۰ شمسی تا اواخر دهه ۱۳۹۰ بازمینمایاند. جدولها با تفکیک دو دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، گویای گذار تدریجی امور زیارتی از تصمیمات مقطعی هیئت دولت و کمیسیونهای فصلی به سوی نهادی متمرکز و مستقل تحت عنوان «سازمان حج و زیارت» هستند. علاوه بر تطورات تشکیلاتی، فراز و فرودهای روابط دیپلماتیک با کشور میزبان، بحرانهای امنیتی و سیاسی، و گسترش دامنه فعالیتها به ساماندهی سفرهای عتبات عالیات نیز در این گاهشمار مستند شده است.
از سال 1320 تا سال 1357 شمسی
| تاریخ | رخداد |
|---|---|
| 1320 | اعلام بلامانع بودن عزیمت به حج برای متقاضیان دارای تمکن مالی، بنا بر اطلاعیه هیئت دولت |
| 1321 | اعلام ناتوانی دولت عربستان در پاسخگویی به نیازهای حجاج بهدلیل مشکلات داخلی |
| 1321 | ممنوع شدن سفر ایرانیان به حجاز از سوی دولت ایران در جهت حفظ جان و منافع اتباع خود |
| 1322/ 1362ق | عزیمت ششهزار ایرانی به حج از راه دریا و عراق، با وجود اعلام پیشین مبنی بر ممنوعیت سفر |
| 1322 | اعدام یکی از حجاج ایرانی از سوی عربستان و در پی آن قطع پنجساله روابط دیپلماتیک دو کشور |
| 1327 | ازسرگیری روابط دیپلماتیک و انتصاب سرپرست برای حجاج ایرانی از سوی عبدالحسین هژیر، نخستوزیر وقت |
| 1327 | انتصاب محسن صدر (صدرالاشراف) بهعنوان سرپرست حجاج ایرانی |
| 1328 | تشکیل کمیسیون حج به دستور نخستوزیر، با حضور نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت کشور و شهربانی |
| 1328 | تصویب انحصار سفر حج به مسیر هوایی از سوی کمیسیون حج |
| 1333 | تصویب آییننامه امور حج ناظر بر تأیید استطاعت مالی، وسایل سفر (هوایی، دریایی و زمینی)، مسافرت اطفال، گذرنامه و.. |
| 1333 | افزوده شدن عنوان راهنمای حج به ترکیب کاروانهای زیارتی ایران |
| 1339 | انتقال مسئولیت کمیسیونهای حج از وزارت امور خارجه به وزارت کشور |
| 1343 | دائمی شدن کمیسیونهای حج (تا قبل از این، کمیسیون حج، هر ساله در تاریخ معینی منحل میشد) |
| 1349 | ایجاد دفتر غیررسمی و دائمی حج در وزارت کشور با هدف ساماندهی و رفع مشکلات متقاضیان |
| 1350 | اصلاح ساختار اداری وزارت کشور و تأسیس رسمی دبیرخانه امور حج در تشکیلات این وزارتخانه |
| 1350 | صدور دستور محمدرضا پهلوی مبنی بر تمرکز امور حج در سازمانی واحد |
| 1351 | واگذاری و الحاق کلیه امور حج و زیارت از وزارت کشور به سازمان اوقاف |
| 1351 | تشکیل شورای عالی حج به ریاست رئیس سازمان اوقاف و با حضور نمایندگان وزارتخانهها، جمعیت شیر و خورشید سرخ، یک روحانی و.. |
| 1353 | تأسیس ستاد عمره در ساختار سازمان اوقاف |
| 1354 | اعزام نخستین کاروان زائران ایرانی به عتبات عالیات از سوی سازمان اوقاف |
سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۵۷ش)
| تاریخ | رخداد |
|---|---|
| 1358 | تشکیل سازمان حج و زیارت، و انتقال سرپرستی امور حج از سازمان اوقاف به وزارت ارشاد[۱] |
| 1359 | به علت بروز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، فقط سه استان موفق به اعزام زائر شدند[۲] |
| 1363 | ادغام سازمان حج و اوقاف با یکدیگر و تشکیل سازمان حج و اوقاف و امور خیریه[۳] |
| 1366 | فاجعه حج خونین و در نتیجه وقفه سه ساله در اعزام به حج[۴] |
| 1370 | تشکیل سازمان مستقلی به نام حج و زیارت، و جداسازی امور حج و اوقاف از یکدیگر[۵] |
| 1381 | برگزاری کلاسهای حضوریِ آموزش حج برای حاجیان و کارگزاران[۶] |
| 1382 | ایجاد دفتر نمایندگی سازمان حج و زیارت در عراق جهت ارائه خدمات مناسبتر به زائران عتبات عالیات[۷] |
| 1384 | امضای یادداشت تفاهم بین سازمان حج و زیارت و وزارت جهانگردی عراق درباره اعزام زائران ایرانی به عتبات[۸] |
| 1384 | تعیین وظایف نمایندگی ولی فقیه در امور حج به دستور رهبری[۹] |
| 1394 | فاجعه منا و کشته شدن بیش از دو هزار نفر از حجاج کشورهای مختلف[۱۰] |
| 1395 | در اعتراض به عدم امنیت حجاج، زائران ایرانی به حج اعزام نشدند[۱۱] |
| 1396 | ازسرگیری اعزام زائران ایرانی به حج[۱۲] |
پانویس
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۵۹.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۱.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۲.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۳.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۸۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۷۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۸۳.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۵.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶-۶۷.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶.
منابع
این مقاله برگرفته از حج در گذر زمان، علیاکبر زاور، نشر مهکامه، چاپ اول، ۱۳۹۹ش است.