معراج نامه شجاعی مشهدی
معراجنامه شجاعی مشهدی معراجنامه شجاعی مشهدی منظومهای داستانی به زبان فارسی، سروده شجاعی مشهدی در شرح معراج و سفر آسمانی پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است.
درباره سراینده و تاریخ تألیف
اطلاعات زندگیشناختی چندانی از شجاعی مشهدی در دست نیست؛ اما بر پایه اشعار وی، او تا اوایل سده سیزدهم هجری قمرى در قید حیات بوده و در سال ۱۲۰۴ ق از مشهد به عتبات عالیات سفر کرده است [۱]. از این رو، زمان سرایش این منظومه را میتوان اواخر سده دوازدهم یا اوایل سده سیزدهم هجری قمری دانست.
ویژگیها و نسخه ها
با وجود اشکالات فراوان در وزن و قافیه و سطح نه چندان بالای ارزش ادبی، این اثر در دوره قاجار از محبوبیت بالایی برخوردار بوده و بارها به صورت چاپ سنگی منتشر شده است.
بیشتر نسخههای خطی شناختهشده این منظومه متعلق به حوزه شبهقاره هند است که نشاندهنده توجه فارسیزبانان آن دیار به اثر است. نسخههای هندی معراجنامه غالباً نفیس و مصوّر بوده و به نگارههای داستان معراج و تصویرگری اماکن مقدس حرمین شریفین، عتبات عالیات و زیارتگاههای شیعی مجهز هستند.
نسخههای خطی مهم
تاکنون سه نسخه خطی شاخص از این اثر در حوزه شبهقاره شناسایی شده است:
نسخه کتابخانه دانشگاه پنجاب (لاهور): [۲]؛ شامل ۱۷ نگاره در برگهای پایانی از اماکن مقدس (از جمله مسجدالحرام، حرم پیامبر (ص)، مشاهد مشرفه ائمه در عراق و ایران، زیارتگاهها و موالد مکه). نسخه حراجی بونامز: نسخهای مشابه و قابل مقایسه با نسخه دانشگاه پنجاب که در حراجی بونامز به فروش رسیده است [۳]. نسخه کتابخانه ملی اسرائیل: [۴]؛ دارای ۱۰ نگاره به سبک هندی شامل تصاویری از مساجد ثلاث (مسجدالحرام، مسجدالنبی و مسجدالاقصی) و صحنههایی از داستان معراج [۵].
پانویس
منابع
- خامهیار، احمد (۱۳۹۲). [معرفی نسخه خطی معراجنامه شجاعی مشهدی در کتابخانه ملی اسرائیل]، ص ۱۷-۱۸.
- شجاعی مشهدی، [بیتا]. معراجنامه، نسخه خطی، ص ۵۸ر-۶۲پ.
- Bonhams (2016). Islamic and Indian Art, Auction 19 April 2016, Lot 32.