معراج نامه شجاعی مشهدی

معراج‌نامه شجاعی مشهدی منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی، سروده شجاعی مشهدی در شرح معراج و سفر آسمانی پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است.

معرفی منظومه و شاعر آن

معراج نامه، منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی در شرح معراج پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است. گفته شده با وجود اشکالات فراوان در وزن و قافیه و سطح نه چندان بالای ارزش ادبی، این اثر در دوره قاجار از محبوبیت بالایی برخوردار بوده و بارها به صورت چاپ سنگی منتشر شده است.[۱]

اطلاعات زندگی‌شناختی چندانی از شجاعی مشهدی در دست نیست؛ اما بر پایه اشعار وی، او تا اوایل سده سیزدهم هجری قمرى در قید حیات بوده و در سال ۱۲۰۴ ق از مشهد به عتبات عالیات سفر کرده است [۲]. از این رو، زمان سرایش این منظومه را می‌توان اواخر سده دوازدهم یا اوایل سده سیزدهم هجری قمری دانست.[۱]

نسخه‌های خطی

بنابر پژوهش‌ها، بیشتر نسخه‌های خطی شناخته‌شده این منظومه متعلق به حوزه شبه‌قاره هند است که نشان‌دهنده توجه فارسی‌زبانان آن دیار به اثر است. نسخه‌های هندی معراج‌نامه غالباً نفیس و شامل نگاره‌هایی از داستان معراج و اماکن مقدس حرمین شریفین، عتبات عالیات و زیارتگاه‌های شیعی هستند.[۱]

تاکنون سه نسخه خطی شاخص از این اثر در حوزه شبه‌قاره شناسایی شده است: نسخه کتابخانه دانشگاه پنجاب (لاهور): [۳]؛ نسخه حراجی بونامز [۴] و نسخه کتابخانه ملی اسرائیل: [۵].[۶]

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «درآمدی بر میراث فارسی، حاوی تصاویر اماکن مقدس مکه و مدینه»، ص20
  2. شجاعی مشهدی، بی‌تا، ص ۵۸ر-۶۲پ
  3. (به شماره PI VI 31 / 2763)
  4. (Bonhams, 2016, Lot 32)
  5. (به شماره Yah. Ar. 1061)
  6. (خامه‌یار، ۱۳۹۲، ص ۱۷-۱۸)

منابع

این مقاله برگرفته از درآمدی بر میراث فارسی، حاوی تصاویر اماکن مقدس مکه و مدینه نوشته احمد خامه یار، فصلنامه میقات حج، شماره 130 است.
  •  خامه‌یار، احمد، (1392)، «نسخه‌های خطی معراج‌نامه شجاعی»، کتاب ماه هنر، شماره 175.
  •  شجاعی مشهدی، (بی‌تا)، «داستان پادشاه چین و امام علی7»، مجموعه شماره 9068 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران