 کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است. | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | حسن بن یوسف بن مطهّر حلی |
| لقب | علامه و آیتالله |
| زادروز | ۶۴۸ق |
| زادگاه | عراق، حله |
| محل زندگی | عراق و ایران |
| فرزندان | فخر المحققین |
| تاریخ درگذشت | ۷۲۶ق |
| محل درگذشت | حله |
| آرامگاه | حرم حضرت علی(ع) |
| مشخصات دینی | |
| هجرت به | ایران |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی |
| تالیفات | منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و |
علامه حلی (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که
معرفی و اهمیت
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،[۱] فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.[۲] وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.[۳]
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون فخر المحققین پرداخت.[۴]
تاریخ دقیق ورود او به ایران مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.[۵]
معرفی
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ عراق به دنیا آمد[۶] و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.[۷]
از استادان وی میتوان به پدرش، محقق حلی و خواجه نصیرالدین طوسی اشاره کرد.[۸]
آثار علامه حلی در موضوع حج
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است.
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.[۹]
- تذکره الفقهاء؛
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.[۱۰]
- مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.[۱۱]
- تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.[۱۲]
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، تبصره المتعلمین.
پانوشت
- ↑ مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.
- ↑ «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.
- ↑ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.
- ↑ اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.
- ↑ «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.
- ↑ تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.
- ↑ مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.
- ↑ تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
منابع
- اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
- تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.
- «علامه حلی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.
- مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.
- مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق.