کاربر:Gholampour/صفحه تمرین۱

اهل‌سنت یکی از مذاهب بزرگ اسلامی است.

واژه شناسی

اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان،‌ غیر از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌ که پس از وفات رسول‌الله(ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد. تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی(ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام(ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند، برخلاف شیعیان که حضرت علی(ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام(ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی(ع) منتقد هستند.

مذاهب فقهی اهل‌سنت

اکثریت اهل‌ سنت‌‌ در حوزة فقهى‌، به ۴ مذهب‌ اصلی؛ حنفى‌، مالكى‌، شافعى‌ و حنبلى تقسیم گردیدند.

• حنفیه: پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق) که در کنار قرآن و سنت پیامبر(ص)، از عقل و قیاس بهره می‌گرفت.
• مالکیه: پیرو مالک بن انس (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛ این مذهب نمایندهٔ فقه حدیث‌گرای مدینه است.
• حنبلیه: پیرو احمد بن حنبل (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود و از رأی و قیاس پرهیز می‌کرد؛ این مذهب بیش از دیگر مذاهب به ظاهر احادیث و اقوال صحابه گرایش دارد.
• شافعیه: پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیث‌مدار که ترکیبی از حدیث و رأی است؛ از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیک‌تر است.

مذاهب کلامی و اعتقادی اهل‌سنت

اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم می‌شوند.

• اهل حدیث (سلفیه): که تنها به کتاب و سنت مراجعه می‌کنند و عقل را دخالت نمی‌دهند، مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.
• معتزله: که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل می‌برند؛ بنیان‌گذار آن واصل بن عطاء بود.
• اشاعره: که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.
• خوارج: گروهی که به دو خلیفه نخست مهر می‌ورزند و از علی(ع) تبری می‌جویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.
• ماتریدیه: مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقل‌گرایی در آن غلبه دارد.
• مرجئه: عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی می‌دانستند.
• وهابیت: منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابن‌تیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد. عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است.

دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.

زیارت از نظر اهل‌سنت

زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابی‌ها آن را حرام می‌دانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند. سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر(ص) از بقیع[۸]، شهدای احد[۹] و قبر مادرش و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا(ص) می‌رفتند.[۱۳]

روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن[۱۶]؛ نهی زنان[۱۷]، اما سند آن ضعیف ارزیابی شده[۱۸] و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان[۱۹]؛ امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت[۲۰] و تأکید بر سیره‌ی همیشگی پیامبر(ص) در زیارت اهل قبور.[۲۱]

از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان[۲۲][۲۷]، مالکیان[۳۲][۳۳] قائل به جواز و استحباب، شافعیان[۲۸][۲۹][۳۱][۳۰] و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)[۳۵][۳۶] همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ از‌این‌رو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است[۳۷][۴۳].

الاستیعاب في معرفة الأصحاب، یوسف بن عبدالله النمری، به تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق.

حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت

در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهل‌سنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. برخی از این تفاوت‌ها مانند... است.

منابع

• آئين وهابيت، جعفر سبجانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
• الاقتصاد فی الاعتقاد، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق.
• الامام الشافعی، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م.
• «اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳» در «مدخل اسلام»، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.
• «بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.
• بحوث فی الملل و النحل، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۷ق.
• تاريخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش.
• تاریخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت،‌ ۱۳۹۲ش.
• «جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، مسعود امامی، مجله فقه اهل‌بیت(ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
• دائرة المعارف بزرگ اسلامی، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.
• درآمدی بر علم كلام، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.
• الفرق بين الفرق، بغدادی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
• فرق و مذاهب كلامی، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش.
• فرق و مذاهب کلامی، علی ربانی گلپایگانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۷۷ش.
• فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
• فرهنگ فرق اسلامی، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.
• کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، علی بن حسام‌الدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی،‌ ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.
• مجموعه آثار، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
• ملل و نحل، شهرستانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
• وضوء النبی(ص)، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج‌۱، ص۴۰۷.