محراب فاطمه
محراب فاطمه، یکی از محرابهای مسجدالنبی است که داخل ضریح پیامبر و کنار ستون مربعةالقبر قرار گرفتهاست. مکان محراب کنونی که به عنوان نمادی از عبادتگاه حضرت فاطمه قرار داده شده، در محل ورودی خانه حضرت زهرا دانسته شده است.
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| نامهای دیگر | محراب بیت فاطمه، محراب خانه فاطمه |
| مکان | مسجدالنبی |
| تاریخ بنا | |
| ویژگیهای تاریخی | در بازسازی قایتبای درون حجره شریفه قرار گرفت. |
این محراب در دوره مملوکی، زمانیکه محدوده خانه فاطمه(س) به حجره شریفه اضافه شد، داخل در ضریح فلزی جای گرفت و از دسترس مسلمانان خارج شد.
مکان و نام
محراب فاطمه در قسمت شمالی حجره شریفه، کنار ستون مربعهالقبر در داخل حجره قرار دارد. این محراب در محلی که درِ خانه حضرت فاطمه دانسته شده، قرار گرفته است.[۱] هچنین موقعیت مکانی آن در قسمت جنوبی ستون تهجد و در راستای ستونهای وفود و محرس قرار دارد.[۲] ابن نجار (578/643ق) و سمهودی(844/911ق) با اشاره به محل خانه فاطمه در داخل ضریح پیامبر، از محرابی در این خانه نام بردهاند.[۳]
محل عبادت حضرت زهرا
گفته شده محراب فاطمه، نمادی از مکان عبادت حضرت فاطمه(س) است[۴] و در روایات، از این محراب یاد شده است.[۵]
قرارگرفتن داخل ضریح
در دوره بیبرس مملوکی مقصورهای از چوب اطراف حجره شریفه کشیده شد و خانه حضرت فاطمه نیز داخل در این مقصوره قرار گرفت.[۶] اما پس از اصلاحات قایتبای و ایجاد ضریح فلزی در قسمت شمالی حجره شریفه، خانه فاطمه و ستون مربعه القبر به همراه محراب فاطمه که در پای این ستون قرار داشت، داخل ضریح قرار گرفت و از دسترس عموم خارج شد.[۷]
ویژگیها و تزئینات محراب
محراب فاطمه، محرابی کوچک است که ارتفاع آن از محرابهای نبوی و سلیمانی کمتر است و در قسمت بالایی این محراب تزئینات مرمری وجود دارد.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ المسجد النبوی الشریف، ص 304
- ↑ وفاءالوفا، ج2، ص 186
- ↑ الدره الثمینه، ص 93
- ↑ المسجد النبوی الشریف، ص 304
- ↑ بحار الانوار، ج۸۶، ص۳۱۳.
- ↑ عماره و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ص 124
- ↑ موسوعة مکة المکرمه، ج2، ص447؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج3، ص239.
منابع
- الدره الثمینه فی اخبار المدینه، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، دارالارقم بن ابی الارقم، بیروت، بیتا.
- المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه «دراسه معماریه حضاریه»، الدکتور محمد هزاع الشهری، دارالقاهره، 2003م.
- وفاء الوفاء، السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۴ق.