Article-dot.png
Article-dot.png
Article-dot.png
Article-dot.png

حسن بن علی بن شدقم

از ویکی حج
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ابن شدقم مدنی
اطلاعات فردی
نام کامل حسن بن علی بن حسن حسینی
لقب ابوالمکارم بدرالدین
نسب امام سجاد(ع)
تاریخ تولد ۹۴۲ قمری
زادگاه مدینه
محل زندگی مدینه، دکن، شیراز
تاریخ وفات ۹۹۹ قمری
محل دفن قبرستان بقیع
شهر وفات دکن هند
خویشاوندان
سرشناس
علی بن حسن بن علی حسینی (ابن شدقم)؛ پدرش
اطلاعات علمی
استادان محمد بن علی تولائی بصری، محمد بن احمد سدیدی حسینی الجمازی، شیخ حسین همدانی، شیخ محمد بکری صدیقی، مولا عنایت‌ الله، شیخ نعمت الله
اجازه روایت از نعمت‌ الله بن احمد بن خاتون عاملی، محمد بن علی بن ابوالحسن عاملی، حسین بن عبدالصمد عاملی
تألیفات زهر الریاض و زلال الحیاض، الاسئلة الشدقمیه، الجواهر النظامیة من حدیث خیر البریه، تاریخ النبی و الائمة من بعده، جواهر المطالب فی فضائل مولانا علی بن ابی‌طالب، المستطابة فی نسب سادات طابه، رسالة فی الاخبار و الفضائل و... .
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی در دربار سلطان حسین نظامشاه و گرداندن کشور به مدتی کوتاهی در حکومت مرتضی، پسر سلطان حسین نظامشاه
اجتماعی نقابت سادات مدینه

ابوالمکارم بدرالدین حسن بن علی بن حسن حسینی، مشهور به ابن شدقم مدنی از نوادگان امام سجاد(ع)، نقیب سادات مدینه و مدفون در بقیع است. او فقیه، مورخ، محدث، شاعر، خوشنویس و ادیب سده دهم قمری است و با خواهر سلطان حسین نظامشاه ازدواج کرد.

اطلاعات شناسنامه ای[ویرایش | ویرایش مبدأ]

خانواده، تاریخ و محل ولادت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

حسن بن علی بن حسن حسینی، از نوادگان امام سجاد(ع) است.[۱] از پدرش نیز به ابن شدقم یاد شده است.[۲] در تاریخ ولادت و رحلت او بسیار اختلاف است. بر پایه نظر نواده‌اش ضامن بن علی در تحفة الازهار که ادامه کتاب زهر الریاض جدش است[۳] ، می‌توان گفت که وی در سال ۹۴۲ق. در مدینه چشم به جهان گشوده است.[۴]

سفرها، مناصب سیاسی، وفات[ویرایش | ویرایش مبدأ]

محل تولد، رشد و پرورش ابن شدقم، مدینه بوده است. خاندان او از اشراف و دانشمندان این شهر بودند. ابن شدقم پس از درگذشت پدرش در سال۹۶۰ق. منصب نقابت سادات را در مدینه عهده‌دار شد. اما اندکی بعد، از این سمت استعفا کرد. وی در شعبان سال ۹۶۲ق. مدینه را ترک کرد و عازم هند شد و در دکن به دربار سلطان حسین نظامشاه راه یافت. پس از مدتی کوتاه آن شهر را به قصد شیراز ترک گفت و پس از حدود دو سال اقامت در این شهر، در ذی قعده ۹۶۴ق. برای زیارت مرقد امام هشتم علی بن موسی الرضا(ع) از شیراز به خراسان رفت و در آن‌جا با شاه طهماسب صفوی اول دیدار کرد و مورد توجه شاه قرار گرفت. اما از آن پس به دعوت نظامشاه بارِ دیگر رهسپار هند شد و شاه و لشکریانش به گرمی از او استقبال کردند.[۵] نظامشاه خواهر خود، فتحشاه، را به ازدواج او درآورد و از این راه ثروتی به ابن شدقم رسید. او مقدار فراوانی از ثروت خود را سالانه برای بستگانش به مدینه می‌فرستاد.[۶] چون نظامشاه درگذشت، به سبب خردسالی فرزندش مرتضی، ابن شدقم مدتی کوتاه امور مملکت را به دست گرفت و سپس به مدینه نزد خانواده خود بازگشت. اما ریاست و منزلتی که در هند داشت، در مدینه و نزد خاندانش فراهم نبود. پس بار دیگر در ۹۸۸ق. عازم هند شد و مورد احترام شاه مرتضی قرار گرفت.[۷] گویا در مدت تصدی مسئولیت به سبب حمایتش از فقیران و نگرفتن مالیات عشریه از پیروانش، وی را ستوده‌اند. او به سال ۹۹۹ق. در ۵۷ سالگی در دکن هند از دنیا رفت و همان جا به خاک سپرده شد. چندی بعد بر پایه وصیت او، پسرکوچک‌ترش حسین جنازه‌اش را به مدینه برد و در قبرستان بقیع به خاک سپرد.[۸]

اطلاعات علمی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

او فقیه، مورخ، محدث، شاعر، خوشنویس و ادیب سده دهم ق. است.[۹]

اساتید[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ابن شدقم، تحت تعلیم و زیر نظر پدرش دانش فراگرفت و شتابان بر همسالان خود برتری یافت.[۱۰] برخی از اساتید او عبارتند از

در مکه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در یزد و شیراز[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اساتید اجازه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

وی از بزرگانی مانند نعمت‌ الله بن احمد بن خاتون عاملی (م.۹۴۰ق.)، محمد بن علی بن ابوالحسن عاملی در سال ۹۶۶ق. و حسین بن عبدالصمد عاملی (م.۹۸۴ق.)، پدر شیخ بهائی، در سال ۹۸۳ق. اجازه روایت گرفت.[۱۲] این اجازه‌نامه‌ها همراه آثار و نگاشته‌هایش از تشیع امامی او حکایت دارند.[۱۳]

آثار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پیوند به بیرون[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. ریاض العلماء، ج۱، ص۲۴۸-۲۴۹؛ الفوائد الرضویه، ج۱، ص۱۰۴.
  2. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۵.
  3. اعیان الشیعه، ج۴، ص۲۰۳.
  4. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۵؛ الاعلام، ج۲، ص۲۰۴؛ معجم المؤلفین، ج۳، ص۲۵۱.
  5. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۶؛ طبقات اعلام الشیعه، ج۵، ص۵۲-۵۴؛ المملکة النظامیه، ص۶۲-۶۳.
  6. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۶؛ Asocio-intellectual history of the Isna `Ashari shi`ism in India، p284.
  7. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۶.
  8. الاعلام، ج۲، ص۲۰۴؛ معجم المؤلفین، ج۳، ص۲۵۱؛ اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۵.
  9. معجم المؤلفین، ج۳، ص۲۵۱؛ الاعلام، ج۲، ص۲۰۴.
  10. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۵.
  11. اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۷.
  12. امل الآمل، ج۲، ص۷۰؛ اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۷؛ الفوائد الرجالیه، ج۳، ص۱۱۱.
  13. ریاض العلماء، ج۱، ص۲۳۶؛ اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۷۷؛ طبقات اعلام الشیعه، ج۴، ص۵۲-۵۴.
  14. بحارالانوار، ج۱، ص۲۵؛ کشف الحجب، ص۳۰۵؛ ایضاح المکنون، ج۱، ص۶۱۸.
  15. الذریعه، ج۵، ص۲۲۴؛ ج۲۰، ص۳۵۳؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۰، ص۷۶-۷۷.
  16. کشف الحجب، ص۱۶۸؛ الذریعه، ج۵، ص۲۸۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۳۱.
  17. کشف الحجب، ص۹۴.
  18. بحار الانوار، ج۱، ص۲۵.
  19. الذریعه، ج۱۲، ص۷۶؛ ج۲۱، ص۱۰.
  20. الذریعه، ج۹، ص۷۴۱.
  21. موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۰، ص۷۷.

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

Links.pngمنبع اصلی مقاله: دانشنامه حج و حرمین شریفین مدخل ابن شدقم.
  • الاعلام: خیر الدین زرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۷۷م
  • اعیان الشیعه: سید محسن الامین (م.۱۳۷۱ق.)، به کوشش حسن الامین، بیروت، دار التعاریف
  • امل الآمل: الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، به کوشش الحسینی، دار الکتاب الاسلامی، ۱۳۶۲ش
  • ایضاح المکنون: اسماعیل باشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی
  • بحار الانوار: المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق
  • الذریعة الی تصانیف الشیعه: آقا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق
  • ریاض العلماء: میرزا عبدالله الافندی (م.۱۱۳۰ق.)، به کوشش الحسینی، قم، مطبعة الخیام، ۱۴۰۱ق
  • طبقات اعلام الشیعه: آغا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، به کوشش منزوی، قم، موسسه اسماعیلیان
  • الفوائد الرجالیه: بحر العلوم (م.۱۲۱۲ق.)، به کوشش محمد صادق و حسین، تهران، مکتبة الصادق، ۱۳۶۳ش
  • الفوائد الرضویه: شیخ عباس القمی (م.۱۳۵۹ق.)، تهران، انتشارات مرکزی، ۱۳۲۷ش
  • کشف الحجب و الاستار: السید اعجاز حسین (م.۱۲۸۶ق.)، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۰۹ق
  • معجم رجال الحدیث: الخویی (م.۱۴۱۳ق.)، بیروت، ۱۴۰۹ق
  • معجم المؤلفین: عمر کحاله، بیروت، دار احیاء التراث العربی مکتبة المثنی
  • المملکة النظامیه: الطریحی، اکادمیة الکوفه، ۱۴۲۷ق
  • موسوعة طبقات الفقهاء: باشراف جعفر السبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق۷،۱۴۲۰ق.
  • Asocio-intellectual history of the Isna `Ashari shi`ism in India، A.RizviCanberra,1986.