کاربر:مقدم/صفحه تمرین۱

نویسنده

به گفته رجال شناسانی مانند نجاشی «ابوالقاسم جعفربن محمدبن قولویه قمى»، یکى از فقیهان و محدثان بزرگ و مورد اعتماد شیعه است.

آثار

نجاشی آثار زیر را برای او برشمرده است: جعفربن محمدبن موسى قولویه، یکى از بهترین اصحاب سعدبن عبدالله بود. وى از بزرگان حدیث و فقه و مورد وثوق بوده و داراى آثارى چون‏ «کتاب‏الصلاة»، «کتاب الجمعة و الجماعات»، «کتاب‏الصرف»، «کتاب‏الصداق»، «کتاب‏القسمة الزکاة»، «کتاب الحج»، «کتاب الشهادات»، «کتاب‏العقیقه»، «کتاب تاریخ الشهور و الحوادث فیها» و «کتاب الزیارات» بوده است.

شیخ طوسى در «الفهرست» نیز از وى چنین یاد کرده است: جعفربن محمدبن قولویه قمى، ثقه و مورد اعتماد و داراى کتاب‏هاى زیادى به تعداد ابواب فقه است.

استادان و شاگردان

برخى استادان جعفر بن محمد بن قولویه عبارتند از: 1. محمدبن قولویه (پدرش) که از بهترین اصحاب سعد بن عبدالله بود؛ على بن محمد بن قولویه (برادرش)؛ ابو على احمدبن ادریس بن احمد بن الاشعرى القمى؛ ثقة الاسلام کلینى و ابى عمرو محمد بن عمر بن عبدالعزیز الکشى.

شاگردان و راویانى که از وى روایت نقل کرده‏ اند نیز عبارتند از: احمد بن عبدون؛ احمد بن محمد بن عیاش؛ حسین بن عبیدالله الغضائرى؛ محمد بن سلیم الصابونى؛ الحسین بن احمد بن المغیره؛ حیدر بن محمد بن نعیم السمرقندى؛ ابوالحسن على بن بلال المهلبى؛ بن عزور و محمد بن محمد بن النعمان المفید[3].

وى در سال 369 هجرى وفات یافت و در کاظمین، در ضلع شرقى رواق شریف، به خاک سپرده شد.[4]

کتاب کامل الزیارات‏

یکى از آثار ارزشمند ابن قولویه کتاب «کامل‏الزیارات» است. نجاشى از این کتاب با عنوان «کتاب الزیارات» نام برده است‏[5] و شیخ طوسى در «الفهرست» از آن با عنوان «جامع‏الزیارات» یاد کرده است.[6] علامه مجلسى درباره این کتاب نوشته است:

و کتاب کامل‏الزیارات من الاصول المعروفه و اخذ منه الشیخ فى التذهیب و غیره من المحدثین‏[7]؛

کتاب کامل‏الزیارات از اصول معروف است و شیخ در تهذیب و دیگر محدثین از آن روایت نقل کرده‏اند.

در این کتاب، احادیث فراوان و پراکنده‏اى که در موضوع زیارت وارد شده، گردآورى، تنظیم و فصل‏بندى شده است. این اثر ارزشمند نخستین بار به وسیله علامه امینى (بزرگ امانت‏دار خونین تشیع) تصحیح شد و با توضیحات و تعلیقات ایشان در سال 1356 هجرى در چاپخانه مرتضویه نجف اشرف به چاپ رسید[8].

فهرست کتاب

این کتاب 108 باب دارد که شامل مطالب زیر است:

• باب اول: درباره ثواب زیارت رسول الله صلى‏الله‏علیه‏وآله و زیارت امیرالمومنین علیه‏السلام و امام حسن و امام حسین علیهماالسلام است و در آن 5 روایت آمده است.
• باب دوم درباره ثواب زیارت است و در آن 21 روایت آمده است. در نخستین روایت از پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله چنین روایت شده:
• «من أتانی زائراً کُنت شفیعهُ یوم القیامه؛
• هر کس براى زیارت نزد [مرقد] من بیاید، من در روز قیامت شفیع او خواهم شد».
• باب سوم: درباره زیارت قبر رسول الله صلى‏الله‏علیه‏وآله و دعا در آن‏جاست و در این باب ده حدیث آمده است.
• باب چهارم: شامل 8 حدیث در فضیلت نماز در مسجد پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله و ثواب آن است.
• باب پنجم: 2 حدیث درباره زیارت حضرت حمزه و قبور شهیدان است که حدیث اول از سه طریق نقل شده است.
• باب ششم: 6 حدیث در باب فضیلت رفتن به مشاهد و مساجد مدینه و ثواب آنهاست.
• باب هفتم: 3 حدیث درباره وداع با قبر رسول الله صلى‏الله‏علیه‏وآله است.
• باب هشتم: 19 حدیث در باب فضیلت نماز در مسجد کوفه و مسجد سهله و ثواب آن است.
• باب نهم: 13 حدیث درباره راهنمایى براى یافتن قبر امام على علیه‏السلام است.
• باب دهم: 3 حدیث درباره ثواب زیارت قبر امام على علیه‏السلام است.
• باب یازدهم: 5 حدیث درباره چگونگى زیارت قبر امام على علیه‏السلام و دعا در آن‏جا است.
• باب دوازدهم: یک حدیث درباره وداع با قبر امام على علیه‏السلام است.
• باب سیزدهم: 17 حدیث در باب فضیلت نوشیدن آب از رود فرات و غسل در آن است.
• باب چهاردهم: 13 حدیث درباره علاقه و محبت پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله نسبت به امام حسن و امام حسین علیهماالسلام و امر به دوست داشتن ایشان است.
• باب پانزدهم: 3 حدیث درباره زیارت امام حسن علیه‏السلام و ائمه بقیع علیهم‏السلام است‏

• از باب شانزدهم تا نود و هشتم، یعنى حدود 83 باب این کتاب درباره شهادت امام حسین علیه‏السلام، ثواب زیارت امام حسین علیه‏السلام و دیگر شهداى کربلا، نزول ملائکه و ارواح انبیا بر قبر امام حسین علیه‏السلام، فضیلت سرزمین کربلا و شفاى تربت امام حسین علیه‏السلام، کیفیت و کمیت زیارت امام حسین علیه‏السلام، اثرات این زیارت و دعاى پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله و ائمه علیهم‏السلام و ملائکه براى زائران قبر امام حسین علیه‏السلام است. در این 83 باب حدود ششصد حدیث گردآورى شده‏است.
• باب نودونهم: 14 حدیث درباره ثواب زیارت امام موسى بن جعفر و امام جواد علیهماالسلام است.
• باب صدم: یک حدیث درباره کیفیت زیارت امام کاظم و امام جواد علیهماالسلام است.
• باب صدویکم: 13 حدیث درباره ثواب زیارت امام على بن‏موسى‏الرضا علیهماالسلام است.
• باب صدودوم: یک حدیث درباره کیفیت زیارت امام رضا علیه‏السلام است.
• باب صدوسوم: یک حدیث درباره کیفیت زیارت امام هادى و امام عسکرى علیهماالسلام در سامراست.
• باب صدوچهارم: 2 حدیث درباره زیارت همه ائمه علیهم‏السلام است.
• باب صدوپنجم: 20 حدیث در کیفیت زیارت مؤمنین است.
• باب صدوششم: 2 حدیث درباره فضیلت زیارت حضرت فاطمه معصومه سلام‏الله‏علیها است.
• باب صدوهفتم: یک حدیث درباره زیارت حضرت عبدالعظیم حسنى است.
• باب صدوهشتم: 14 حدیث درباره نوادرالزیارات است.