کتاب:جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان/ديباچه
حرمين شريفين و عتبات عاليات کانونهايي ديني بودند که در مناسبات صفويان و عثمانيان نقش مهمي داشتند. اين دولتها بهمنظور سيادت بر اين شهرها و انجام خدمات عمراني و رفاهي براي زائران با يکديگر در رقابت بودند تا نزد مسلمانان مشروعيت کسب کنند.
در اثر حاضر، نخست به نقش سياسي عتبات و حرمين شريفين پرداخته شده و ادعاي رهبري سلاطين عثماني بر جهان اسلام و مخالفت صفويان با آن، سياست عثمانيان در عتبات عاليات به منظور جلب رضايت شيعيان و اهل تصوف، تلاش اين دولت براي برقراري امنيت حجاج و نيز امنيت مسيرهاي منتهي به حرمين شريفين در پي مکاتبات صفويان با شرفاي حجاز بررسي شده است؛ در ادامه به نقش فرهنگي و اجتماعي عتبات عاليات و حرمين شريفين و تقابل و تنشهاي دولتهاي يادشده در آنها و نيز موضوعاتي چون سفرهاي زيارتي سلاطين صفوي و عثماني به عتبات و رسيدگي به اوضاع اين شهرها و انجام اقدامات عمراني پرداخته شده است؛ در فصل پاياني، نقش اقتصادي کانونهاي ديني يادشده در مناسبات صفويان و عثمانيان واکاوي شده و در آن به جغرافياي اقتصادي راهها و محصولات تجاري و نقش اقتصادي زوار و درآمدهاي حرمين و عتبات و موقوفات و تلاش دولتهاي يادشده براي بهرهمندي از اين ظرفيتهاي اقتصادي پرداخته شده است.
برآيند تحقيق حاکي از آن است که حرمين و عتبات عنصري بسيار تأثيرگذار در مناسبات دولتهاي صفويه و عثماني بوده و جنبه سياسي و اقتصادي تسلط بر شهرهاي ديني بر جنبههاي اعتقادي برتري داشته است.
اين اثر حاصل تحقيقات و مطالعات جناب حجتالاسلام و المسلمين رمضان محمدي عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و جناب دکتر محمدباقر خزائيلي پژوهشگر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ميباشد. پژوهشکده حج و زيارت لازم ميداند از تلاش مؤلفان ارجمند و ارزيابان محترم، مرحوم جناب آقاي دکتر سيدمحمود ساماني و جناب آقاي دکتر احمد خامهيار و همچنين واحد آمادهسازي پژوهشکده، که در بهثمررساندن اين اثر کوشيدهاند، سپاسگزاري کند. اميد است اين کتاب مورد توجه علاقهمندان، بهويژه روحانيان کاروانها و زائران بيتالله الحرام و مرقد نبوي، قرار گيرد.
پژوهشکده حج و زيارت
گروه تاريخ و سيره