| نسخهٔ فعلی |
متن شما |
| خط ۱: |
خط ۱: |
|
| |
|
|
| |
|
| == اسرار احرام ==
| |
| {{اصلی|اسرار احرام}}[[احرام]]، افزون بر مرحله آغازین [[مناسک حج]] و [[عمره]]، در برخی منابع دارای معانی و اهدافی مانند آمادگی برای ورود به [[حرم مکی]]، [[تواضع]] در برابر خداوند، احترام به [[کعبه]] و دوری از مادیات و اشتغالات دنیوی دانسته شده است.<ref>علل الشرایع (فارسی)، ج۱، ص۸۶۹؛ علل الشرایع (فارسی)، ج۲، ص۳۴۱؛ المحاسن، ج۲، ص۳۳۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۹۵.</ref> در روایات [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]]، احرام زمینهای برای تقویت [[خشوع]]، صبر و امید به ثواب اعمال معرفی شده است.<ref>علل الشرایع (فارسی)، ج۱، ص۸۶۹؛ نمادها و رمزوارههای حج، ص۳۵۸.</ref> همچنین [[لباس احرام]] بهدلیل شباهت به کفن، یادآور مرگ و آخرت دانسته شده و برای اجزای آن نیز معانی نمادینی مانند حیا و ناتوانی انسان در برابر خداوند ذکر شده است.<ref>اسلام، آیین رستگاری، ص۲۷۷؛ اسرار حج (فارسی)، ص۲۸؛ نمادها و رمزوارههای حج، ص۳۴۹.</ref> از این منظر، احرام مرحلهای از [[حج]] است که در آن [[حجگزار]] با محدود کردن برخی رفتارهای پیشین و فاصله گرفتن از مادیات، خود را برای ورود به حرم و انجام مناسک آماده میکند.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۳۱۴؛ مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة (فارسی)، ص۱۶۷.</ref>
| |
|
| |
|
| == اسرار طواف == | | === احرام === |
| {{اصلی|اسرار طواف}}[[طواف]] در منابع تفسیری، حدیثی و عرفانی، افزون بر جایگاه عبادی آن، نمادی از توحید و حرکت انسان به سوی خدا دانسته شده است؛ چرخش پیرامون [[کعبه]] یادآور توجه به خداوند بهعنوان مقصد یگانه مؤمنان و استمرار یاد او در زندگی است. طواف همچنین با فروتنی در برابر خدا، دل بریدن از اتکای به دیگران، توبه و پاکی از گناه و تقویت پیوند و همدلی میان [[حاجی|حاجیان]] ارتباط داده شده است. حضور جمعی طوافکنندگان نیز نمادی از پیوند اجتماعی و در عین حال یادآور حرکت انسان از دنیا به آخرت دانسته شده است.<ref>صهبای حج، ص۱۹۰؛ اسرار عرفانی حج، ص۳۶۰؛ محجة البیضاء، ج۲، ص۳۵۰؛ علل الشرایع، ج۲، ص۳۱۰؛ کافی، ج۴، ص۱۸۸؛ پیشدرآمدی بر فرهنگنامه اسرار و معارف حج، ج۱، ص۲۰۶ و ۲۰۹.</ref> در برخی منابع عرفانی، هفت دور طواف نیز به مراحل سلوک معنوی و گذر از صفات ناپسند و رسیدن به فضایل اخلاقی تفسیر شده است.<ref>اسرار عرفانی حج، ص۳۶۴ و ۳۶۶-۳۷۰؛ اسرار الشریعة، ص۲۴۰ و ۲۴۳.</ref> آغاز طواف از [[حجرالاسود]] نیز نشانه ورود به حریم قدسی [[کعبه]] و تجدید پیمان با خداوند دانسته شده است.<ref>صهبای حج، ص۱۹۴؛ بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۲۰؛ الحج و العمره فی الکتاب و السنه، ص۱۰۲-۱۰۳.</ref>
| | احرام، افزون بر آغاز مناسک [https://wikihaj.com/view/حج حج] و [https://wikihaj.com/view/عمره عمره]، در برخی منابع دارای معانی و اهدافی مانند آمادگی برای ورود به [https://wikihaj.com/view/حرم_مکی حرم]، تواضع در برابر خداوند، احترام به [https://wikihaj.com/view/کعبه کعبه] و دوری از مادیات و اشتغالات دنیوی دانسته شده است.<ref>علل الشرایع (فارسی)، ج۱، ص۸۶۹؛ علل الشرایع (فارسی)، ج۲، ص۳۴۱؛ المحاسن، ج۲، ص۳۳۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۹۵.</ref> در روایات [https://wikihaj.com/view/اهل_بیت اهلبیت(ع)]، احرام زمینهای برای تقویت خشوع، صبر و امید به ثواب اعمال معرفی شده و ترک [https://wikihaj.com/view/محرمات_احرام محرمات احرام] نیز با تقوا و ایجاد امنیت برای انسانها، حیوانات و گیاهان ارتباط داده شده است.<ref>علل الشرایع (فارسی)، ج۱، ص۸۶۹؛ نمادها و رمزوارههای حج، ص۳۵۸.</ref> همچنین [https://wikihaj.com/view/لباس_احرام لباس احرام] بهدلیل شباهت به کفن، یادآور مرگ و آخرت دانسته شده و برای اجزای آن نیز معانی نمادینی مانند حیا و ناتوانی انسان در برابر خداوند ذکر شده است.<ref>اسلام، آیین رستگاری، ص۲۷۷؛ اسرار حج (فارسی)، ص۲۸؛ نمادها و رمزوارههای حج، ص۳۴۹.</ref> از این منظر، احرام مرحلهای از حج است که در آن حجگزار با محدود کردن برخی رفتارهای پیشین و فاصله گرفتن از مادیات، خود را برای ورود به حرم و انجام مناسک آماده میکند.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۳۱۴؛ مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة (فارسی)، ص۱۶۷.</ref> |
|
| |
|
| == اسرار نماز طواف ==
| |
| {{اصلی|اسرار نماز طواف}}[[نماز طواف]] نمادی از بندگی و نیازمندی انسان به خداوند دانسته شده است<ref>اسرار عرفانی عمره، ص151 ؛ شرح منازل السائرین، ص129.</ref>؛ نماز طواف را وسیله [[معراج]] [[زائر]] تا عرش الهی دانستهاند.<ref>اسرار حج (فارسى مظاهری)، ص31؛ اسلام، آيين رستگارى، ص271.</ref> نمازگزار در این مقام، از دلبستگی به امور دنیوی فاصله میگیرد و همه امور را در اراده الهی میبیند. خواندن نماز در [[مقام ابراهیم]] نیز با بندگی، طاعت و پیروی از مسیر [[حضرت ابراهیم(ع)]] ارتباط داده شده است. همچنین نماز طواف به ارتباط با [[ولایت]] و نقش [[نبوت]] و [[امامت]] در هدایت انسان تفسیر شده و توجه به خدا در آن، زمینه یاد خدا، خشوع و آرامش دانسته شده است. در برخی منابع عرفانی، با افزایش کیفیت معنوی نماز، حالتی از احساس حضور و نزدیکی به خداوند برای [[حجگزار]] توصیف شده است.<ref>اسرار عرفانی عمره، ص۱۵۱، ۱۵۶ و ۱۵۸-۱۵۹؛ حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۲۸۵؛ اسرار و معارف حج، ص۷؛ رهتوشه حج، ج۲، ص۱۹۴؛ فرهنگنامه اسرار و معارف حج، ص۱۸۳-۱۸۴؛ اسرار عرفانی حج، ص۴۱۲-۴۱۳.</ref>
| |
| == اسرار محرمات احرام ==
| |
| {{اصلی|اسرار محرمات احرام}}{{احکام احرام عمودی}}پرهیز از [[محرمات احرام]] در منابع اسلامی، افزون بر جنبه تکلیفی، با مفاهیم معنوی مانند [[تقوا]]، تسلیم در برابر خدا و دوری از تعلقات مادی و خودپسندی مرتبط دانسته شده است. ترک برخی محرمات مانند [[فسوق]] و جدال، زمینهساز حفظ امنیت، کاهش دشمنی و تقویت همبستگی میان مسلمانان دانسته شده و پرهیز از لذتهای جنسی و برخی امور مربوط به بدن، توجه [[حجگزار]] را از خواستههای مادی و جسمانی به امور معنوی معطوف میکند. همچنین ممنوعیت آرایش، [[زینت]] و برخی [[پوشیدن لباس دوخته|پوششها]]، به دوری از خودنمایی و برتریجویی و تسلیم در برابر خداوند تفسیر شده است. از این منظر، مجموعه محرمات احرام، زمینهای برای کاهش خودپرستی و آسایشطلبی و تقویت تقوا و توجه معنوی در دوره [[حج]] فراهم میکند.<ref>درسنامه پیشدرآمدی بر فرهنگنامه اسرار و معارف حج، ص۱۳۶-۱۴۵؛ المحاسن، ج۲، ص۳۳۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۹۵؛ نمادها و رمزوارههای حج، ص۳۵۸.</ref>
| |
|
| |
|
| == اسرار مکروهات احرام == | | === اسرار طواف === |
| {{اصلی|اسرار مکروهات احرام}}[[مکروهات احرام]] اعمالی است که انجام آن توسط [[احرام|مُحرم]] کراهت دارد. حمام رفتن<ref>ذخیرة المعاد، ج۱، ص۶۰۳؛ کفایة الاحکام، ج۱، ص۳۰۶.</ref>، استفاده از گیاهان خوشبو<ref>مستند الشیعه، ج۱۲، ص۵۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۳۳.</ref>، [[احتباء]] و حنا زدن برخی از مکروهات احرام هستند.<ref>الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۶۰.</ref> حکمت کراهت پوشیدن لباس سیاه و ترجیح لباس سفید<ref>مکارم الاخلاق، ص104 .</ref>، ایجاد هماهنگی میان حجگزاران و نشاط روحی دانسته شده است. همچنین پرهیز از استفاده از لباس یا وسایل کثیف، به دوری از وضعیتی که موجب مشغولیت به شستوشو در حال احرام شود، ارتباط داده شده است. کراهت [[لبیک]] گفتن در پاسخ به دیگران نیز به اختصاص این ذکر به پاسخگویی به دعوت خداوند و پرهیز از شریک دانستن دیگران در آن تفسیر شده است.<ref>فرهنگنامه اسرار و معارف حج، ص۱۳۲-۱۳۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ابواب الاحرام، باب۲۶ و ابواب تروک احرام، باب۲۸ و ۳۸.</ref> | | {{اصلی|اسرار طواف}}طواف مجموعه معناها و حکمتهایی فراتر از چرخش ظاهری به دور کعبه دارد. از جمله معانی باطنی طواف یکتاپرستی<ref name=":23">اسرار عرفانی حج، ص363.</ref>، فروتنی، اصلاح درونی و حرکت هماهنگ جسم و جان به سوی خداوند بیان شده.<ref>پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ج1، ص208-210.</ref> در این نگاه، عدد هفتِ دورهای طواف، آغاز از حجرالاسود، حضور قلب و طهارت باطنی هر یک رموز و آموزههایی دارند.<ref name=":42">اسرار عرفانی حج، ص364-371.</ref> |
|
| |
|
| | | === اسرار نماز طواف === |
| | | {{اصلی|اسرار نماز طواف}}اسرار نماز طواف مجموعهای از معانی، اهداف و نتایج باطنی عمل [[نماز طواف]] در پشت [[مقام ابراهیم(ع)]] است. نماز طواف را وسیله [[معراج]] [[زائر]] تا عرش الهی دانستهاند.<ref>اسرار حج (فارسى مظاهری)، ص31؛ اسلام، آيين رستگارى، ص271.</ref> معنای نماز طواف قرار گرفتن در جایگاه بندگی و نیازمندی به خداست.<ref>اسرار عرفانی عمره، ص151 ؛ شرح منازل السائرین، ص129.</ref> هدف نماز طواف در راستای ارتباط نمازگزار با خدا<ref>اسرار عرفانی حج، ص412.</ref> و ولایت دانسته شده<ref>اسرار حج (فارسى مظاهری)، ص32.</ref> و از جمله نتایج آن، کسب آرامش برای زائر است.<ref>اسرار عرفانی عمره، ص158و159.</ref> |
| | |
| == مقالههای مرتبط == | |
| | |
| * [[اسرار حج]]
| |
| * [[احرام]]
| |
| * [[محرمات احرام]]
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| *'''أنوار الحقيقة وأطوار الطريقة وأسرار الشريعة''': السيد حيدر الآملي (ت قرن 8ق)، تحقیق سيد محسن موسوى تبريزى، قم، نور علی نور، 1382ش.
| |
| *'''اسرار حج (فارسی)''' حسين مظاهری، اصفهان، الزهرا، 1387ش.
| |
| *'''اسرار عرفانی حج''' محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1386ش.
| |
| *'''اسرار عرفانی عمره''' محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1388ش.
| |
| *''' تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)''': القرطبی (درگذشت ۶۷۱ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.
| |
| *'''درسنامه اسرار حج''' محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1390ش.
| |
| *'''اسلام، آيين رستگارى''' حسين مظاهری، اصفهان، الزهرا، 1387ش.
| |
| *'''عرفان اسلامی (شرح مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقة المنسوب لامام الصادق ع (فارسی)''' شیخ حسین انصاریان، قم، دارالعرفان، 1386ش.
| |
| *''' علل الشرایع''': الصدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.
| |
| *''' علل الشرایع(فارسی)''': شیخ صدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق محمد جواد تهرانی، تهران، انتشارات مومنین، 1386ش.
| |
| *''' عیون اخبار الرضا(ع)''': الصدوق (ت ۳۸۱ق)، بیروت، اعلمی، 1404ق.
| |
| *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.
| |
| * '''گزیده نوش بندگی'''، احمد سعادت فر، تهران، مشعر، 1404ش.
| |
| *''' المحاسن''': ابن خالد البرقی (درگذشت ۲۷۴ق)، تحقیق حسینی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1326ش.
| |
| *'''مستدرک الوسائل'''، میرزا حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسه آل البیت، 1408ق.
| |
| *''' المدونة الکبری''': مالک بن انس (درگذشت ۱۷۹ق)، مصر، مطبعة السعاده.
| |
| *''' معجم الفاظ الفقه الجعفری''': احمد فتحالله، الدمام، ۱۴۱۵ق.
| |
| *''' مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي )''': المنسوب للإمام الصادق ( ع ) ( ترجمه : گيلاني )، قم، پیام حق، 1385ش.
| |
| *''' المقنعه''': المفید (درگذشت ۴۱۳ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.
| |
| *'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.
| |
| * '''نمادها و رمزوارههای حج'''، مجتبی شریفی، تهران، رویش نو، ۱۳۸۸ش.{{پایان}}{{حج و عمره}}
| |
| [[رده:اسرار حج]]
| |
