در حال ویرایش اسرار حلق و تقصیر

هشدار: شما وارد نشده‌اید. نشانی آی‌پی شما برای عموم قابل مشاهده خواهد بود اگر هر تغییری ایجاد کنید. اگر وارد شوید یا یک حساب کاربری بسازید، ویرایش‌هایتان به نام کاربری‌تان نسبت داده خواهد شد، همراه با مزایای دیگر.

این ویرایش را می‌توان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که می‌خواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثی‌سازی ویرایش را به پایان ببرید.

نسخهٔ فعلی متن شما
خط ۱: خط ۱:


'''اسرار حَلق و تَقصیر''' به حکمت‌ها، اهداف و معانی باطنی [[حلق و تقصیر]]، می‌پردازد. حلق (تراشیدن سر) و تقصیر (کوتاه کردن مو یا ناخن) از اعمال پایانی [[حج]] و [[عمره]] و نشانه خروج از [[احرام]] است. این عمل افزون بر بُعد [[حلق یا تقصیر (فتاوای مراجع)|فقهی]]، دارای معانی تربیتی و معنوی عمیقی است.


از مهم‌ترین اسرار حلق و تقصیر، پاک شدن از آلودگی‌های ظاهری و باطنی، آمرزش گناهان و غلبه بر [[نفس]] و [[شیطان]] است. حلق و تقصیر همچنین نماد بریدن از دلبستگی‌های دنیایی، فروتنی در برابر خداوند و کنار گذاشتن غرور است. این عمل یادآور تسلیم کامل در برابر فرمان الهی و آمادگی برای آغازی نو در مسیر بندگی است.
از سوی دیگر، قرآن و روایات، حلق را نشانه [[امنیت حرم|امنیت]] [[حرم مکی]]، شجاعت و اعتماد به خدا دانسته‌اند؛ به‌گونه‌ای که حاجی با این عمل، امنیت خود در حرم الهی و آمادگی برای دفاع از دین و ارزش‌های الهی را به نمایش می‌گذارد.


== حلق و تقصیر ==
== حلق و تقصیر ==
خط ۱۸: خط ۱۴:


=== پاک شدن از آلودگی ===
=== پاک شدن از آلودگی ===
یکی از اسرار و فلسفه های حلق را، پاک شدن از آلودگیهای ظاهری و باطنی و دور شدن از عیوب آشکار و پنهان و طهارت و خروج از گناهان دانسته‌اند [[تراشیدن موی سر]] آن هم بعد از [[رمی|سنگ انداختن]] به شیطان و [[قربانی کردن]]، گویای این حقیقت است که [[حج گزار]] می‌خواهد با این عمل [[شیطان]] بزرگتر و [[نفس اماره]] را نیز مغلوب کند و کاملاً در مسیر توحید قرار بگیرد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 239.</ref>
یکی از اسرار و فلسفه های حلق را، پاک شدن از آلودگیهای ظاهری و باطنی و دور شدن از عیوب آشکار و پنهان و طهارت و خروج از گناهان دانسته‌اند [[تراشیدن موی سر]] آن هم بعد از مبارزه با شیطان و [[رمی|سنگ انداختن]] به او و [[قربانی کردن]]، گویای این حقیقت است که [[حج گزار]] می‌خواهد با این عمل [[شیطان]] بزرگتر و [[نفس اماره]] را نیز مغلوب کند و کاملاً در مسیر توحید قرار بگیرد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 239.</ref>


بر اساس سفارش [[امام صادق (ع)]] حج گزار باید زشتی های ظاهر و باطن را با تراشیدن مو از بین ببرد.<ref>مصباح الشريعة، ص ۷۶ .</ref> در کلام بعضی از بزرگان نیز نقل شده که: «آن هنگام که موهای سرت را می زدودی آیا اندیشه ات این بود که نفس خویش را از همه آلودگیها پاک می‌کنی و آنچه را که از مردمان بر عهده داری ادا می‌کنی و از گناهان و آلودگیها بیرون می‌آیی مانند روزی که از مادر زاده شده ای؟»<ref>مستدرك الوسائل، ج ۱۰، ص ۱۶۷، ح ۱۱۷۷۰ .</ref>  
بر اساس سفارش [[امام صادق (ع)]] حج گزار باید زشتی های ظاهر و باطن را با تراشیدن مو از بین ببرد.<ref>مصباح الشريعة، ص ۷۶ .</ref> در کلام بعضی از بزرگان نیز نقل شده که: «آن هنگام که موهای سرت را می زدودی آیا اندیشه ات این بود که نفس خویش را از همه آلودگیها پاک می‌کنی و آنچه را که از مردمان بر عهده داری ادا می‌کنی و از گناهان و آلودگیها بیرون می‌آیی مانند روزی که از مادر زاده شده ای؟»<ref>مستدرك الوسائل، ج ۱۰، ص ۱۶۷، ح ۱۱۷۷۰ .</ref> [[حکیم رفیعی قزوینی]] نیز نوشته است بریدن موی سر اشاره به بریدن اضافات زندگی است. در روایتی آمده است یکی از علتهای آرام راه رفتن در پل صراط، خارها و قلابهایی است که در صراط قرار گرفته و نمیگذارند، کسی عبور کند.<ref>اسرار و معارف حج، ص ۵۶ .</ref> در واقع اینها آلودگیها و عیوبی است که در انسانها وجود داشته و در آخرت به شکل خار و قلاب تجسم یافته است؛ اما تراشیدن سر باید قلب حج‌گزار را کمک کند تا هوا و هوس و شهوت دنیا و تمام صفات بد را از قلبش بیرون کند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 240.</ref>
 
گفته شده بریدن موی سر اشاره به بریدن اضافات زندگی است. براساس روایات، یکی از علتهای آرام راه رفتن در پل صراط، خارها و قلابهایی است که در صراط قرار گرفته و نمی‌گذارند، کسی عبور کند.<ref>اسرار و معارف حج، ص ۵۶ .</ref> در واقع اینها آلودگیها و عیوبی است که در انسانها وجود داشته و در آخرت به شکل خار و قلاب تجسم یافته است؛ اما تراشیدن سر باید قلب حج‌گزار را کمک کند تا هوا و هوس و شهوت دنیا و تمام صفات بد را از قلبش بیرون کند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 240.</ref>


=== قطع وابستگی‌ها ===
=== قطع وابستگی‌ها ===
خط ۲۹: خط ۲۳:
از دیدگاه حکیم رفیعی قزوینی، [[حلق و تقصیر]] یعنی اینجا که رسیدم تمام آرزوهای دور و دراز خود را قطع کردم و بیرون ریختم. تراشیدن سر از کوتاه کردن موی سر بهتر است چرا که تراشیدن یعنی از بیخ و بن کندن و اشاره به این است که آنچه آرزو داشتم همه را از بیخ و بن کندم و دور انداختم و دیگر هیچ آرزویی را به دل خود راه نمی دهم. خدایا غیر از آرزوی تو آرزوی دیگری در دل ندارم تمام آرزوها را دور ریختم جز آرزوی هستی و زندگی که آن را نمی‌شود قطع کرد.<ref>اسرار و معارف حج، صص 53 و 54 .</ref>
از دیدگاه حکیم رفیعی قزوینی، [[حلق و تقصیر]] یعنی اینجا که رسیدم تمام آرزوهای دور و دراز خود را قطع کردم و بیرون ریختم. تراشیدن سر از کوتاه کردن موی سر بهتر است چرا که تراشیدن یعنی از بیخ و بن کندن و اشاره به این است که آنچه آرزو داشتم همه را از بیخ و بن کندم و دور انداختم و دیگر هیچ آرزویی را به دل خود راه نمی دهم. خدایا غیر از آرزوی تو آرزوی دیگری در دل ندارم تمام آرزوها را دور ریختم جز آرزوی هستی و زندگی که آن را نمی‌شود قطع کرد.<ref>اسرار و معارف حج، صص 53 و 54 .</ref>


=== نشانه تواضع و فروتنی ===
گذشتن از موی سر و خود را به شکل غلامان و بندگان در آوردن نشانه فروتنی و خاکساری انسان در برابر آفریدگار و دوری از غرور دانسته شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 242.</ref> نخستین کسی که به عنوان ادای جزئی از [[مناسک حج|مناسک]]، حلق یا تقصیر را انجام داد و فلسفه و حکمت این عمل به او ارائه شد [[حضرت آدم(ع)|حضرت آدم (ع)]] بود. نقل شده که [[جبرئیل]] بعد از [[رمی جمرات|رمی شیطان]] به آدم گفت: سرت را به علامت تواضع در پیشگاه خداوند بتراش.<ref>بحار الانوار، ج ۹۶، ص ۳۰، ح ۵ ؛ وسائل الشيعه، ج ۸، ص ۱۶۲، ح ۲۰ .</ref>
=== نشانه امنیت و شجاعت ===
قرآن کریم، سر تراشیدن در [[حج]] را علامت [[امنیت حرم|امنیت]] میهمانان [[کعبه|خانه خدا]] دانسته و خداوند در [[رویای صادق]] به [[رسول خدا (ص)]] فرموده: «به طور قطع شما به خواست خدا با امنیت وارد [[مسجد الحرام]] می‌شوید در حالی که سرهای خود را تراشیده و ناخن و موهای خود را کوتاه کرده‌اید»<ref>سوره فتح ، آیه 27 .</ref> از [[امام صادق (ع)]] نقل شده که [[حاجی]] با عمل سرتراشی علامت امنیت در [[حرم مکی|حرم]] را در خود ظاهر کرده است.<ref>بحار الانوار، ج10 ، ص187 ، ح14.</ref>
برخی بر اساس آیه 27 سوره فتح {{یادداشت|لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ ۖ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَٰلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا
شما مؤمنان به خواست خدا البته به مسجد الحرام با دل ایمن وارد شوید و سرها بتراشید و اعمال تقصیر بی ترس و هراس به جای آرید، و خدا آنچه را (از مصالح صلح حدیبیه) شما نمی‌دانستید می‌دانست و قبل از آن (که فتح مکه کنید) فتح نزدیک (حدیبیّه و خیبر) را مقرر داشت.}}حدس زده‌اند که تراشیدن سر شاید به این جهت واجب شد که حج گزار در برابر کفار نشان دهد که با شجاعت و بدون نیاز به هیچ وسیله دفاعی به حج آمده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 244.</ref> خداوند با نازل کردن این آیه از آینده درخشان اسلام و مسلمین خبر می‌دهد که آنان با تراشیدن سر و نشان دار کردن خود می رسانند که کوچکترین واهمه ای از دشمن ندارند و با تمام جرات و قدرت از آیین اسلام دفاع می‌کنند. در نتیجه تراشیدن سر در عصر حاضر می‌تواند تکرار آن منطق شجاعانه و احترام به سیره مسلمانان نخستین اسلام باشد.<ref>تحلیلی بر مناسک حج، ص272.</ref>


== مقاله‌های مرتبط ==
== مقاله‌های مرتبط ==
خط ۵۰: خط ۳۵:
{{منابع}}
{{منابع}}
*'''اس‍رار و م‍ع‍ارف‌ ح‍ج‌: ب‍ا ال‍ه‍ام‌ از س‍خ‍ن‍ان‌ ح‍ک‍ی‍م‌ م‍ت‍ال‍ه‌ آی‍ت‌ ال‍ل‍ه‌ س‍ی‍د اب‍و ال‍ح‍س‍ن‌ رف‍ی‍ع‍ی‌ ق‍زوی‍ن‍ی‌'''، محمد امین پورامینی، قم، بشیر اندیشه، 1383ش.
*'''اس‍رار و م‍ع‍ارف‌ ح‍ج‌: ب‍ا ال‍ه‍ام‌ از س‍خ‍ن‍ان‌ ح‍ک‍ی‍م‌ م‍ت‍ال‍ه‌ آی‍ت‌ ال‍ل‍ه‌ س‍ی‍د اب‍و ال‍ح‍س‍ن‌ رف‍ی‍ع‍ی‌ ق‍زوی‍ن‍ی‌'''، محمد امین پورامینی، قم، بشیر اندیشه، 1383ش.
* '''از میقات تا عرفات'''، محسن قمی، قم، نشر معارف، 1391ش.
*'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
* '''بدائع الصنائع (الفقه‌الحنبلی)'''، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
*'''تذکرة الفقهاء'''، العلامة الحلی (م.۷۲۶ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
*'''تفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)'''، محمد بن عمر فخر رازی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چهارم، ۱۴۱۳ق.
*'''تفسیر نمونه'''، ناصر مکارم شیرازی و دیگران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۶۹ش.
* '''جرعه ای از صهبای حج'''، عبدالله جوادی آملی، تهران، مشعر، 1386ش.
*'''جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام'''، نجفی، صاحب الجواهر، محمد حسن، ۴۳ جلد، بیروت - لبنان، دار إحیاء التراث العربی، هفتم، ۱۴۰۴ق.
*'''حدائق الناضره'''، یوسف بن احمد آل عصفور بحرانی (م.۱۱۸۶ق)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۰۵ق.
*'''ریاض المسائل'''، سید علی الطباطبائی (م.۱۲۳۱ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
*'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
* '''صحیح مسلم''': مسلم (م. 261ق.)، بیروت، دار الفکر، بی‌تا.
* '''درسنامه مناسک حج '''، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
* '''سنن ترمذی'''، محمد بن عیسی ترمذی، به کوشش عبدالوهاب عبداللطیف، بیروت، دار الفکر، ١4٠٢ق.
* '''مناسک حج محشی'''، مرکز تحقیقات حج، نشر مشعر، زمستان ۱۳۷۵ش.
* '''شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام'''، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
* '''الکافی فی فقه اهل المدینه''' (الفقه المالکیالنمری القرطبی، یوسف بن عبدالله، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''المصادر الفقهیه'''، علی‌اصغر مروارید، بیروت، دارالتراث، ۱۴۱۹ق.
* '''بدائع الصنائع (الفقه‌الحنفی)'''، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه'''، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
* '''فقه السنه'''، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
* '''الفقه علی المذاهب الخمسه'''، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''الفقه علی المذاهب الخمسه'''، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
*'''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'''، حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، ۱۵ جلد، مشهد - ایران، مجمع البحوث الإسلامیة، ۱۴۱۲ق.
*'''المجموع شرح المهذب'''، أبو زکریا محیی الدین یحیی بن شرف النووی (م ۶۷۶ ق)، دار الفکر.
* '''المغنی'''، عبدالله بن قدامه (م.۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه، بی‌تا.
* '''معجم مقاییس اللغه''': احمد بن فارس (م.‌۳۹۵‌ق.)، به‌کوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبلیغات، ۱۴۰۴‌ق.
*'''مدارک الاحکام'''، سید محمد بن علی الموسوی العاملی (م.۱۰۰۹ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۰ق.
*'''مستند الشیعه'''، احمد النراقی (م.۱۲۴۵ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۵ق.
*'''موسوعه الفقهیه الکویتیه'''، وزارت اوقاف کویت، دوله الکویت وزارت الاوقاف و الشئون الاسلامیه، کویت، 1414ه ق.
* '''علل الشرائع'''، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
*'''مغنی المحتاج الی معرفه معانی الفاظ المنهاج'''، محمد بن احمد الشربینی(م.۹۷۷ق)، تحقیق شیخ علی عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.
*'''مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام'''، زین الدین بن علی، شهید ثانی (۹۱۱-۹۶۶ق)، قم، انتشارات معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.
*'''المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی'''، احمد بن محمد المقری الفیومی (م.۷۷۰ق)، دارالفکر.
*'''المیزان فی تفسیر القرآن'''، سید محمدحسین طباطبایی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، بی‌تا.
*'''المحاسن'''، احمد بن محمد بن خالد البرقی (م.۲۷۴ق)، به کوشش سید جلال الدین محدث ارموی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۲۶ش.
* '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی.
*'''مصباح الشریعه'''، المنسوب امام جعفر الصادق(ع) ( -148ق.)، بیروت، الاعلمی1400ق.
*'''معراج السعاده'''، احمد بن محمدمهدی النراقی (۱۱۸۵۱۲۴۵ق)، قم، انتشارات هجرت، چاپ دهم، ۱۳۸۳ش.
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
*'''مصباح الشریعه'''، المنسوب امام جعفر الصادق(ع) ( -148ق.)، بیروت، الاعلمی1400ق.
*'''النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی'''، طوسی، ابو جعفر، محمد بن حسن، در یک جلد، بیروت - لبنان، دار الکتاب العربی، دوم، ۱۴۰۰ق.{{پایان}}{{حج و عمره}}
* '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی.
*'''تحلیلی از مناسک حج'''، علی شریعتی، تهران، سپیده باوران، 1393ش.{{پایان}}{{حج و عمره}}
[[رده:اسرار حج]]
[[رده:اسرار حج]]
لطفاً توجه داشته باشید که همهٔ مشارکت‌ها در ویکی حج منتشرشده تحت Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike در نظر گرفته‌می‌شوند (برای جزئیات بیش‌تر ویکی حج:حق تکثیر را ببینید). اگر نمی‌خواهید نوشته‌هایتان بی‌رحمانه ویرایش و توزیع شوند؛ بنابراین، آنها را اینجا ارائه نکنید.
شما همچنین به ما تعهد می‌کنید که خودتان این را نوشته‌اید یا آن را از یک منبع با مالکیت عمومی یا مشابه آزاد آن برداشته‌اید (برای جزئیات بیش‌تر ویکی حج:حق تکثیر را ببینید). کارهای دارای حق تکثیر را بدون اجازه ارائه نکنید!
لغو راهنمای ویرایش (در پنجرهٔ تازه باز می‌شود)