در حال ویرایش حج مقبول




حج مقبول

== نشانه و نتیجه حق مقبول ==
براساس روایتی از [[حضرت محمد(ص)]] نشانه قبولی حج این است که حج گزار از آن پس مرتکب گناه نشود اما اگر همچنان به تباهی و گناه تن داد این نشان از مردود بودن حج اوست.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص165-166.</ref>

نتیجه انجام حج مقبول چنین بیان شده که انگیزه ها، اراده ها، شوقها تصمیم ها و عزمهای [[حجگزار]] چنان تغییر می‌کند که نسبت به خیر مصمم باشد و عمل بد را ناشایست دانسته و از آن دوری گزیند.<ref>جرعه‌ای از صهبای حج، ص232.</ref> براساس روایات، حاجی با انجام [[مناسک حج]] از هر پلیدی پاک می‌شود؛ از این رو مادامی که به گناه آلوده نگردد نورانی است.<ref>وسائل الشیعه، ج8، ص68 و 328،</ref>

== حج مقبول در روایات ==
در احادیث شیعه، یکی از اثرهای زیارت امام حسین(ع) در روز [[عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]]، آمرزیده شدن گناهان گذشته و آینده زائر معرفی شده است. امام صادق(ع)، برای کسی که در طول یک سال، شب‌های نیمه شعبان، عید فطر و عید قربان به زیارت امام حسین(ع) رفته باشد، ثواب بیشتری ذکر کرده است؛ او، ثواب این زیارت را هزار [[حج مقبول]] و هزار [[عمره]] مقبول و اجابت هزار دعای دنیایی و آخرتی دانسته است.<ref>وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.</ref>

== مقاله‌های مرتبط ==

* [[سعی بین صفا و مروه]]
* [[اسرار حج]]
* [[دعاهای مناسک عمره تمتع و حج|دعاهای مستحبی سعی]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی'''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۷ش.
* '''ادعیه و زیارات مدینه منوره و مکه مکرمه (ویژه تمتع)'''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
* '''درسنامه مناسک حج'''، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
* '''ویژه‌نامه عمره مفرده: وصال دوست'''، حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت معاونت فرهنگی، ۱۳۹۳ش.
* '''دانشنامه حج و حرمین شریفین'''،  مدخل سعی در جلد هشتم.
* '''درسنامه اسرار حج'''،  محمد تقی فعالی، تهران، مشعر، 1389ش.
* '''اسرار عرفانی حج'''،  محمد تقی فعالی، تهران، مشعر، 1386ش.
* '''کتاب الخلاف فی الفقه'''، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
* '''منتهي المطلب في تحقيق المذهب'''، حلی، حسن بن یوسف، مشهد، انتشارات بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1414ق.
* '''احکام القرآن''': ابن العربی (م.543ق.)، به کوشش محمد عطا، لبنان، دار الفکر، بی‌تا.
* '''المبسوط'''، سرخسی، محمد بن احمد، بيروت، دار المعرفه، 1406ق. 
*''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۰ق.
* '''الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه'''، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
* '''علل الشرائع'''، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
* '''المبسوط في فقه الاماميه'''، طوسی، محمد بن حسن، تحقيق محمد باقر البهبودي، تهران، المكتبة المرتضويه، 1387ق.
* '''شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام'''، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
* '''صفا و مروه'''، سيدعلى قاضى عسكر، «فصلنامه ميقات حج»، ش٩، ص۸۸-۱۰۶ .
*'''السرائر'''، ابن ادریس (م.598ق.)، قم، نشر اسلامی، 1411ق.
*'''حاشیة الدسوقی'''، محمد بن احمد دسوقی (م.1230ق.)، بیروت، احیاء الکتب العربیه، بی‌تا.
*'''المعتمد فی شرح المناسک'''، سید ابوالقاسم خوئی، به تحقیق سید رضا خلخالی، نجف، مدرسة دار العلم، مؤسسه الخوئی الإسلامیة، چاپ اول، 1409ق.
*'''التهذیب فی مناسک العمره و الحج'''، جواد تبریزی، دار التفسیر، قم ، 1423ق.
* '''مناسک حج محشی'''، مرکز تحقیقات حج، نشر مشعر، تهران، زمستان ۱۳۷۵ش.
* '''مجمع المسائل'''، محمدرضا گلپایگانی، دار القرآن الکریم، قم، بی‌تا.
*'''تحریر الوسیلة'''، خمینی، سید روح اللّه موسوی، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم، بی‌تا.
*'''منیة السائل (مجموعه فتاواي هامه اوبالقاسم الخويي دام ظله)'''، ابوالقاسم خوئی، به کوشش موسی مفیدالدین عاصی العاملی، دارالمجتبی، بیروت، 1370ق.
*''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
*'''الحدائق الناضره''': یوسف البحرانی (م.1186ق.)، به کوشش آخوندی، قم، نشر اسلامی، 1363ش.
*'''دلیل الناسک''': السید محسن الحکیم (م.1390ق.)، به کوشش طباطبایی، مدرسه دار الحکمه، 1374ش.
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
*'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م.381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق.
*'''عوارف المعارف'''، محمود بن عبدالکریم شبستری، کتابفروشی جهان نما، شیراز، 1317ش.
*'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
*'''مصباح الشریعه'''، المنسوب امام جعفر الصادق(ع) ( -148ق.)، بیروت، الاعلمی1400ق.
*'''کشف الاسرار'''، ابوالفضل رشید الدین میبدی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱ش.
*'''بیان السعاده فی مقامات العباده'''، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1367ش / 1408ق.
*'''فروع کافی'''، کلینی محمد بن یعقوب (م ۳۲۹ق)، تحقیق محمد حسین رحیمیان، قم، نشر قدس، ۱۳۸۸ش.
* '''السنن الکبری''': بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
* '''سنن النسائي'''، نسائی، احمد بن علی، تحقيق صدقي جميل العطار، بيروت، دار الفکر، 1348ق.
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
* '''جواهر الکلام في شرح شرائع الاسلام'''، صاحب جواهر، محمدحسن، تحقيق عباس قوچاني، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1365ش.
* '''مجمع الفائده و البرهان فی شرح الاذهان'''، محمدباقر بین محمداکمل بهبهانی، موسسه العلامه المجدد الوحید البهبهانی، قم، 1317ق.
*''' کشف اللثام''': الفاضل الهندی (درگذشت ۱۱۳۷ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.
*'''روضة الطالبیین و عمدة المفتین'''، یححی بن شرف به کوشش زهیر شاویش، المکتب الاسلامی، بیروت، 1412ق / 1991م.
* '''بدایة المجتهد''': محمد بن احمد ابن رشد القرطبی (م. ۵۹۵ق)، تحقیق خالد عطار، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
* '''تفسیر نمونه'''، ناصر مکارم شیرازی، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام)، قم، 1380ش.
* '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی.
* '''صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش.
* '''پرتوی از اسرار حج (پرتوی از مشعل هدایت)''' : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش.
* '''التحقیق فی کلمات القرآن'''، حسن مصطفوی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.
*''' در بارگاه نور'''، حسین انصاریان، مشعر،  تهران، 1382ش.{{پایان}}{{حج و عمره}}
@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''حَجّ مَقبول'''، حجی است که علاوه بر صحت فقهی، با اخلاص و شرایط کمال انجام شده و مورد پذیرش الهی قرار گیرد. ولی [[حج]] صحیح فقط از جهت [[احکام حج|احکام فقهی]] درست انجام شده و وجوب حج را از گردن مکلف برمی‌دارد ولی قبول شدن آن در درگاه الهی، شرایط خاصی دارد. در روایات، حج مقبول از برترین اعمال و دارای پاداشی بزرگ دانسته شده است.
-از مهم‌ترین عوامل قبولی حج، [[مال حلال]]، [[قصد قربت]] و [[اخلاص]] و در نگاه منابع [[شیعه]]، معرفت، ولایت و پیروی از [[اهل‌بیت(ع)]] دانسته شده است. در برخی روایات [[اهل‌سنت]] نیز رفتارهایی مانند [[اطعام در حج|اطعام نیازمندان]]، سخن نیکو و [[خوش‌رفتاری]] از عوامل قبولی حج شمرده شده است.
-مهم‌ترین نشانه قبولی حج، آثار آن در زندگی پس از بازگشت است؛ به‌گونه‌ای که [[حاجی]] از گناه دوری کند و انگیزه، اراده و رفتار او در جهت خیر و صلاح تغییر یابد. بنابراین، حج مقبول تنها انجام صحیح [[مناسک حج|مناسک]] نیست، بلکه باید موجب تزکیه نفس، اصلاح رفتار و پایبندی بیشتر به نیکی و دوری از گناه شود. همچنین در روایات، برخی اعمال مانند [[زیارت]]، نماز در [[مسجد کوفه]] و خدمت به مردم دارای ثوابی معادل حج مقبول دانسته شده‌اند.
+حج مقبول
-== مفهوم شناسی ==
-حج مقبول حجی است که به درگاه خداوند پذیرفته شده باشد.<ref>لغت‌نامه دهخدا، واژه حج مقبول.</ref> واژه «حج مبرور» نیز در روایات و کتب لغت، مترادف «حج مقبول و خالص» به کار رفته است.<ref>لغت‌نامه دهخدا، واژه حج مبرور؛ جرعه‌ای از صهبای حج، ص232؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref>
-=== تفاوت حج مقبول با حج صحیح ===
-«حجّ صحیح» حجّی است مطابق با [[احکام حج]] که در [[مناسک حج]] فقهاء ذکر شده باشد و با تحقق آن، وجوبِ حج از عهده مکلف و [[مستطیع]] ساقط می شود. اما «حجّ مقبول» به حجّی گفته می شود که علاوه بر دارا بودن شرایط صحت، دارای شرایط کمال نیز باشد، به نحوی که مورد قبول درگاه الهی و امام زمان(عج) واقع شود، بدون شک چنین حجی علاوه بر رفع تکلیف و پاداش اخروی، دارای آثار تربیتی فراوانی برای حاجی خواهد بود.<ref>حج مقبول، ص15؛ شرح چهل حدیث آیت الله مظاهری، حدیث نهم، [http://www.almazaheri.ir/farsi/Index.aspx?TabId=0003&ID=877#_ftn3 پایگاه رسمی اطلاع رسانی آیت الله مظاهری]</ref>
-== اهمیت قبولی حج ==
-برای آگاهی از اهمیت قبولی حجّ، دقت در روایات [[اهل بیت|معصومین(ع)]] در این خصوص سودمند است. براساس روایتی از [[پیامبر اسلام(ص)]] برترین اعمال، ایمانی است که تردیدی در آن نباشد، جهادی است که فریبی در آن نباشد و حجّی است که مقبول واقع شود.<ref>بحار، ج 66، ص 383.</ref> براساس حدیثی دیگر، چيزى با حج مقبول برابرى نكند و پاداشى مگر بهشت براى آن نيست.<ref>مستدرک، ج 8، ح 9087؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref>
-[[امام سجاد(ع)]] از خداوند طلب می کنند که نامشان در زمره کسانی که حجّشان مقبول و تلاششان مشکور درگاه خداوند است، قرار دهد.<ref>دعای حج صحیفه سجادیه.</ref>
-== شرط قبولی حج ==
-برخی محققان براساس روایات متعدد، چنین برداشت کرده‌اند كه ارتباط خاصّى بين قبولى حج با ولايت [[اهل بیت|اهل‌بيت(ع)]] وجود دارد و «تكميل و قبولى حج» را به ملاقات امام، معرفت به مقام امام، پيروى و اطاعت از او و آمادگی جهت نصرت و حمايت از امام مربوط دانسته‌اند.<ref>حج مقبول، صص188-190؛ بحار الانوار، ج٢٧، ص١٧٢، به نقل از امالى شيخ. همچنين احاديثى از محاسن، فضائل الشيعه، بشارة المصطفى و عيون اخبار الرّضا نقل مى‌كند؛ حج، برنامه تکامل، ص 366 تا 369.</ref> استفاده از [[مال حلال]] در سفر حج<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛ </ref> و قصد قربت و اخلاص<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۳ ؛ ثواب الاعمال، ص ۱۰۸ و ۱۱۶.</ref> نیز از شروط قبولی حج دانسته شده است.
-برخی روایات منقول از [[اهل سنت]]، قبول حج را به انجام اعمالی مانند [[اطعام در حج|اطعام غذا]]<ref>فتح الباری بشرح صحیح بخاری، ج3، ص446؛ السنن والاحکام، ج4، ص8.</ref>، کلام نیکو<ref>صحيح الجامع الصغير وزيادته، ح2819.</ref> و بلند سلام گفتن (به نشانه رفتار نیکو و تواضع)<ref>سبل السلام شرح بلوغ المرام من أدلة الأحكام، ج2، ص285.</ref> مربوط دانسته‌اند.
 == نشانه و نتیجه حق مقبول ==
@@ خط ۲۷: / خط ۹: @@
 نتیجه انجام حج مقبول چنین بیان شده که انگیزه ها، اراده ها، شوقها تصمیم ها و عزمهای [[حجگزار]] چنان تغییر می‌کند که نسبت به خیر مصمم باشد و عمل بد را ناشایست دانسته و از آن دوری گزیند.<ref>جرعه‌ای از صهبای حج، ص232.</ref> براساس روایات، حاجی با انجام [[مناسک حج]] از هر پلیدی پاک می‌شود؛ از این رو مادامی که به گناه آلوده نگردد نورانی است.<ref>وسائل الشیعه، ج8، ص68 و 328،</ref>
-== اعمال معادل حج مقبول ==
+== حج مقبول در روایات ==
-در احادیث شیعه، اعمالی هستند که ثواب انجام آنها، معادل ثواب یک یا چند حج مقبول دانسته شده. [[امام صادق(ع)]] برای کسی که در طول یک سال، شب‌های نیمه شعبان، عید فطر و [[عید قربان]] به زیارت [[امام حسین(ع)]] رفته باشد، ثوابی معادل هزار حج مقبول دانسته است.<ref>وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.</ref> زيارت قبر [[پیامبر(ص)]]، و زيارت مزار شهيدان، و زيارت مرقد امام حسين(ع) معادل حجّ مقبول همراه رسول خدا(ص)، دانسته شده<ref>مستدرك الوسائل، ج1، ص266؛ كامل الزيارات، ص156.</ref> و خواندن یک نماز واجب در [[مسجد کوفه]]، خدمت به خلق خدا و دستگیری از نیازمندان ثوابی معادل یک یا چند حج مقبول را دارد.<ref>کامل الزیارات، ص24؛ ترجمه کامل الزیارات، ص73؛ کافی، ج2، ص193-195، امالی الصدوق، ص237.</ref>
+در احادیث شیعه، یکی از اثرهای زیارت امام حسین(ع) در روز [[عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]]، آمرزیده شدن گناهان گذشته و آینده زائر معرفی شده است. امام صادق(ع)، برای کسی که در طول یک سال، شب‌های نیمه شعبان، عید فطر و عید قربان به زیارت امام حسین(ع) رفته باشد، ثواب بیشتری ذکر کرده است؛ او، ثواب این زیارت را هزار [[حج مقبول]] و هزار [[عمره]] مقبول و اجابت هزار دعای دنیایی و آخرتی دانسته است.<ref>وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.</ref>
 == مقاله‌های مرتبط ==
-* [[مناسک حج]]
+* [[سعی بین صفا و مروه]]
 * [[اسرار حج]]
-* [[آداب حج]]
+* [[دعاهای مناسک عمره تمتع و حج|دعاهای مستحبی سعی]]
 == پانویس ==
@@ خط ۴۱: / خط ۲۳: @@
 == منابع ==
 {{منابع}}
-* '''امالی'''، شیخ صدوق، محمد بن علی، قم، بعثت،۱۴۱۷ ق.
+* '''ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی'''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۷ش.
+* '''ادعیه و زیارات مدینه منوره و مکه مکرمه (ویژه تمتع)'''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
+* '''درسنامه مناسک حج'''، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
+* '''ویژه‌نامه عمره مفرده: وصال دوست'''، حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت معاونت فرهنگی، ۱۳۹۳ش.
+* '''دانشنامه حج و حرمین شریفین'''،  مدخل سعی در جلد هشتم.
+* '''درسنامه اسرار حج'''،  محمد تقی فعالی، تهران، مشعر، 1389ش.
+* '''اسرار عرفانی حج'''،  محمد تقی فعالی، تهران، مشعر، 1386ش.
+* '''کتاب الخلاف فی الفقه'''، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
+* '''منتهي المطلب في تحقيق المذهب'''، حلی، حسن بن یوسف، مشهد، انتشارات بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1414ق.
+* '''احکام القرآن''': ابن العربی (م.543ق.)، به کوشش محمد عطا، لبنان، دار الفکر، بی‌تا.
+* '''المبسوط'''، سرخسی، محمد بن احمد، بيروت، دار المعرفه، 1406ق.
+*''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۰ق.
+* '''الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه'''، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
+* '''علل الشرائع'''، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
+* '''المبسوط في فقه الاماميه'''، طوسی، محمد بن حسن، تحقيق محمد باقر البهبودي، تهران، المكتبة المرتضويه، 1387ق.
+* '''شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام'''، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
+* '''صفا و مروه'''، سيدعلى قاضى عسكر، «فصلنامه ميقات حج»، ش٩، ص۸۸-۱۰۶ .
+*'''السرائر'''، ابن ادریس (م.598ق.)، قم، نشر اسلامی، 1411ق.
+*'''حاشیة الدسوقی'''، محمد بن احمد دسوقی (م.1230ق.)، بیروت، احیاء الکتب العربیه، بی‌تا.
+*'''المعتمد فی شرح المناسک'''، سید ابوالقاسم خوئی، به تحقیق سید رضا خلخالی، نجف، مدرسة دار العلم، مؤسسه الخوئی الإسلامیة، چاپ اول، 1409ق.
+*'''التهذیب فی مناسک العمره و الحج'''، جواد تبریزی، دار التفسیر، قم ، 1423ق.
+* '''مناسک حج محشی'''، مرکز تحقیقات حج، نشر مشعر، تهران، زمستان ۱۳۷۵ش.
+* '''مجمع المسائل'''، محمدرضا گلپایگانی، دار القرآن الکریم، قم، بی‌تا.
+*'''تحریر الوسیلة'''، خمینی، سید روح اللّه موسوی، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم، بی‌تا.
+*'''منیة السائل (مجموعه فتاواي هامه اوبالقاسم الخويي دام ظله)'''، ابوالقاسم خوئی، به کوشش موسی مفیدالدین عاصی العاملی، دارالمجتبی، بیروت، 1370ق.
+*''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
+*'''الحدائق الناضره''': یوسف البحرانی (م.1186ق.)، به کوشش آخوندی، قم، نشر اسلامی، 1363ش.
+*'''دلیل الناسک''': السید محسن الحکیم (م.1390ق.)، به کوشش طباطبایی، مدرسه دار الحکمه، 1374ش.
+* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
+*'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م.381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق.
+*'''عوارف المعارف'''، محمود بن عبدالکریم شبستری، کتابفروشی جهان نما، شیراز، 1317ش.
 *'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
-* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
+* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
+*'''مصباح الشریعه'''، المنسوب امام جعفر الصادق(ع) ( -148ق.)، بیروت، الاعلمی1400ق.
+*'''کشف الاسرار'''، ابوالفضل رشید الدین میبدی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱ش.
+*'''بیان السعاده فی مقامات العباده'''، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1367ش / 1408ق.
+*'''فروع کافی'''، کلینی محمد بن یعقوب (م ۳۲۹ق)، تحقیق محمد حسین رحیمیان، قم، نشر قدس، ۱۳۸۸ش.
+* '''السنن الکبری''': بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
+* '''سنن النسائي'''، نسائی، احمد بن علی، تحقيق صدقي جميل العطار، بيروت، دار الفکر، 1348ق.
+* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
 * '''جواهر الکلام في شرح شرائع الاسلام'''، صاحب جواهر، محمدحسن، تحقيق عباس قوچاني، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1365ش.
-* '''حج مقبول'''، ابوالحسن حسینی ادیانی، مشعر، تهران، 1385ش.
+* '''مجمع الفائده و البرهان فی شرح الاذهان'''، محمدباقر بین محمداکمل بهبهانی، موسسه العلامه المجدد الوحید البهبهانی، قم، 1317ق.
-* '''جرعه‌ای از صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش.
+*''' کشف اللثام''': الفاضل الهندی (درگذشت ۱۱۳۷ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.
+*'''روضة الطالبیین و عمدة المفتین'''، یححی بن شرف به کوشش زهیر شاویش، المکتب الاسلامی، بیروت، 1412ق / 1991م.
+* '''بدایة المجتهد''': محمد بن احمد ابن رشد القرطبی (م. ۵۹۵ق)، تحقیق خالد عطار، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
+* '''تفسیر نمونه'''، ناصر مکارم شیرازی، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام)، قم، 1380ش.
 * '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی.
-* '''لغت‌نامه دهخدا'''، علی اکبر دهخدا، تهران، موسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران، 1377ش.
+* '''صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش.
-* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
+* '''پرتوی از اسرار حج (پرتوی از مشعل هدایت)''' : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش.
-* '''سبل السلام''': الکحلانی (م. ۱۱۸۲ق)، مصر، مصطفی البابی، ۱۳۷۹ق.
+* '''التحقیق فی کلمات القرآن'''، حسن مصطفوی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.
-*'''کامل الزیارات (ترجمه فارسی)'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۸۷ش.
+*''' در بارگاه نور'''، حسین انصاریان، مشعر،  تهران، 1382ش.{{پایان}}{{حج و عمره}}
-*'''کامل الزیارات'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، تصحیح: بهراد الجعفری، ط۱، تهران، صدوق، ۱۳۷۵ش.
-*'''فتح الباری'''، احمد بن حجر عسقلانی، دارالمکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۲۴ق.
-* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
-*'''حج برنامه تکامل'''، محمد ضیاء آبادی، تهران، مشعر، 1386ش.{{پایان}}{{حج و عمره}}