در حال ویرایش دکه الاغوات

[[پرونده:دکه‌الاغوات.jpg|File.png|400px|thumb|left|دکه الاغوات]]

'''دکه الاغوات'''، سکویی است در  [[مسجدالنبی]] و در شمال [[حجره شریفه]] که محل استقرار و عبادات [[اغوات]] بوده است.

==مکان==
این سکو در شمال حجره شریفه بین [[باب جبرئیل]] و [[باب‌النساء]] قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است. <ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>

==اغوات و وظایف==
اَغوات، آغوات و آغاوات جمع كلمه آغا و اَغا است كه به خادم خواجه حرمين می‌گفته‌اند. كلمه آغا از ريشه مغولی به معنای بانو، خانم و شاهزاده خانم<ref>آينده (ماهنامه)، س۱۶، ص۳۹۴-۳۹۶</ref> وآقا در زبان كهن مغولی به معنای برادر و خواهر بزرگ، فرمانده، نجيب، قدرتمند، عمو، جد، پدرزن و بزرگسال‌تر است.<ref>آينده (ماهنامه)، سال۱۶، ص۳۹۴-۳۹۹</ref> در زبان فارسی، آغا به معنای خاتون، بی‌بی، و بانوی حرم و كلمه‌ای احترام‌آميز برای خادمان خواجه بوده است.<ref>لغت‌نامه، ج۱, ص۱۱۳، «آغا».</ref> اين دو كلمه از زبان تركي وارد زبان عربی شدند و عرب زبانان هر دو را به معناي «مرد بزرگوار» به‌كار بردند.<ref>حفة المحبين، ص۵۳؛ التاريخ القويم، ج۴، ص۲۶</ref>

واژه آغا در اواخر دوران [[ممالیک چرکسی|مماليك چَرْكَسي]] (حك: ۷۸۴ـ۹۲۲ق.) و نيز پس از قدرت گرفتن [[عثمانی|تركان عثمانی]]، براي اشاره به شخص خواجه به كار مي‌رفت. اما در حجاز خادمان خواجه حرمين شريفين را اغوات گفتند كه پيشتر به طواشيه به معنای اخته<ref>المعجم الوسيط، ج۲، ص۵۷۰؛ تاج العروس، ج۱۷، ص۲۴۸، «خصو».</ref> مشهور بودند. 

رواج بکارگیری اغوات در مسجد النبی (ص) از دوره [[ایوبیان]] آغاز شد.<ref>موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۳؛ المسجد النبوي، ص۳۷۷.</ref> از نخستين وظايف اغوات [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] دربانی، نگهبانی و تأمين روشنايی حرم و انجام امور انتظامی و مذهبی مانند بازديد حرم پس از [[نماز عشا]] و بيرون راندن زائران و پيشگيري از توقف و شب‌نشيني در مسجد، و نيز فراشی و [[اذان]] گفتن بود.<ref>التحفة اللطيفه، ج۱، ص۶۳.</ref>  در دوره [[ملک فهد سعودی|ملک فهد]] (حك: ۱۹۸۲ـ۲۰۰۵م.) مفتي عربستان، بن باز، در فتوایی، جذب اغوات را بدعت شمرد و ملك فهد نيز اين كار را ممنوع دانست. پس از آن فتوا، رفته رفته از شمار اغوات كاسته شد و بر اساس آمار، در سال ۱۴۳۲ق. نُه آغا در [[مدینه|مدينه]] و هفت آغا در [[مكه]] به خدمت مشغول‌ بودند.<ref>صفحات من تاريخ مكة المكرمه، ج۲، ص۳۳۱؛ نك: سفرنامه حجاز، دريابادي، ص۱۹۵؛ روزنامه عكاظ، الجمعه ۱۳/۰۴/۱۴۳۲ق. ، ۱۸مارس۲۰۱۱م. العدد : ۳۵۶۱.</ref>

==علت نام‌گذاری==
اغوات در اين دكه به قرائت [[قرآن]]، ادعيه و [[نمازهای مستحب]] مشغول می‌شدند. شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند.<ref>موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۲.</ref> از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.<ref>روزنامه عكاظ، جمعه۱۳/۴/۱۴۳۲ق.، عدد ۳۵۶۱.</ref>

==تفاوت دکه الاغوات و صفه==
اهل صفه، گروهی از [[مهاجرین]] بودند که به سبب از دست دادن، یا رها کردن خانه و دارایی و جایگاه خود، با پذیرش فقر و تنگدستی<ref>انوارالتنزیل، ج1، ص267، اللمع، ص 132-133</ref> در قسمت شمال مسجدالنبی<ref>مجموعه الرسائل و المسائل، ج1، ص 34</ref>  در محلی مسقف و بزرگ و خارج از مسجد به نام «[[صفه]]» زندگی می‌کردند.<ref>الطبقات الکبیر، ج1، ص 48</ref>
 
با گسترش مسجد در عصر [[ولید بن عبدالملک]] (دوره اموی)، موقعیت [[صفه]] تغییر کرد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 243</ref> برخی منابع اين دكه را با دكه اصحاب صفه يكسان می‌دانند<ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref> و بعضی نيز آن را باقيمانده‌ای از دكه اصحاب صفه می‌شمرند<ref>تعمیر و توسعه مسجد شریف نبوی، ص57</ref>؛ بدین شرح که زمینی که به [[اهل صفه]] اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقف بود که در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارتی در انتهای مسجد، کنار دیواره شمالی آن قرار داشت. از این رو مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه ولیدبن عبدالملک وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از زنان [[رسول خدا]] بوده است. <ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234</ref>

==موقعیت کنونی==
امروزه که سنت اغوات به پایان رسیده است، دکه همچنان پابرجاست و زائران می‌توانند آن را مشاهده کنند، اما کاربرد اصلی آن به عنوان سکوی خادمان، دیگر فعال نیست.
==پانویس==
{{پانویس}}
@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 [[پرونده:دکه‌الاغوات.jpg|File.png|400px|thumb|left|دکه الاغوات]]
-'''دَکَّةُ الاَغَوات'''، سکویی است در  [[مسجدالنبی]] و در شمال [[حجره شریفه]]، میان باب جبرئیل و باب‌ النساء است.
+'''دکه الاغوات'''، سکویی است در  [[مسجدالنبی]] و در شمال [[حجره شریفه]] که محل استقرار و عبادات [[اغوات]] بوده است.
-این سکو مختص خادمان خواجه [[حرمین]] بود که [[اغوات]] نامیده می‌شدند و دیگران اجازه ورود به آنجا را نداشتند. اغوات وظایفی چون دربانی، تأمین نظم، روشنایی حرم و قرائت [[قرآن]] را بر عهده داشتند.
+==مکان==
+این سکو در شمال حجره شریفه بین [[باب جبرئیل]] و [[باب‌النساء]] قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است. <ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>
-برخی دکة الاغوات  را با جایگاه [[اصحاب صفه]] یکی دانسته‌اند و برخی آن را باقیمانده‌ای از [[صفه‌]]<nowiki/>ی دوران [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] می‌دانند.
+==اغوات و وظایف==
+اَغوات، آغوات و آغاوات جمع كلمه آغا و اَغا است كه به خادم خواجه حرمين می‌گفته‌اند. كلمه آغا از ريشه مغولی به معنای بانو، خانم و شاهزاده خانم<ref>آينده (ماهنامه)، س۱۶، ص۳۹۴-۳۹۶</ref> وآقا در زبان كهن مغولی به معنای برادر و خواهر بزرگ، فرمانده، نجيب، قدرتمند، عمو، جد، پدرزن و بزرگسال‌تر است.<ref>آينده (ماهنامه)، سال۱۶، ص۳۹۴-۳۹۹</ref> در زبان فارسی، آغا به معنای خاتون، بی‌بی، و بانوی حرم و كلمه‌ای احترام‌آميز برای خادمان خواجه بوده است.<ref>لغت‌نامه، ج۱, ص۱۱۳، «آغا».</ref> اين دو كلمه از زبان تركي وارد زبان عربی شدند و عرب زبانان هر دو را به معناي «مرد بزرگوار» به‌كار بردند.<ref>حفة المحبين، ص۵۳؛ التاريخ القويم، ج۴، ص۲۶</ref>
-==معرفی و مکان==
+واژه آغا در اواخر دوران [[ممالیک چرکسی|مماليك چَرْكَسي]] (حك: ۷۸۴ـ۹۲۲ق.) و نيز پس از قدرت گرفتن [[عثمانی|تركان عثمانی]]، براي اشاره به شخص خواجه به كار مي‌رفت. اما در حجاز خادمان خواجه حرمين شريفين را اغوات گفتند كه پيشتر به طواشيه به معنای اخته<ref>المعجم الوسيط، ج۲، ص۵۷۰؛ تاج العروس، ج۱۷، ص۲۴۸، «خصو».</ref> مشهور بودند.
-دکة الاغوات سکویی کم ارتفاع در بخشی از مسجدالنبی است. این سکو در شمال حجره شریفه بین [[باب جبرئیل]] و [[باب‌النساء]] قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است.<ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>
-گفته شده که این سکو محل استقرار و نیایش اغوات بود. [[اغوات]] گروهی از بردگان خواجه (اخته) بودند که از عصر ایوبیان برای انجام امور خدماتی، نگهبانی، دربانی و برخی از کارهای مذهبی در مسجدالنبی به کار گماشته شدند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=43 موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۳]؛ المسجد النبوی الشریف،ص 378</ref><ref>التحفة اللطيفه، ج۱، ص۶۳.</ref>
+رواج بکارگیری اغوات در مسجد النبی (ص) از دوره [[ایوبیان]] آغاز شد.<ref>موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۳؛ المسجد النبوي، ص۳۷۷.</ref> از نخستين وظايف اغوات [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] دربانی، نگهبانی و تأمين روشنايی حرم و انجام امور انتظامی و مذهبی مانند بازديد حرم پس از [[نماز عشا]] و بيرون راندن زائران و پيشگيري از توقف و شب‌نشيني در مسجد، و نيز فراشی و [[اذان]] گفتن بود.<ref>التحفة اللطيفه، ج۱، ص۶۳.</ref>  در دوره [[ملک فهد سعودی|ملک فهد]] (حك: ۱۹۸۲ـ۲۰۰۵م.) مفتي عربستان، بن باز، در فتوایی، جذب اغوات را بدعت شمرد و ملك فهد نيز اين كار را ممنوع دانست. پس از آن فتوا، رفته رفته از شمار اغوات كاسته شد و بر اساس آمار، در سال ۱۴۳۲ق. نُه آغا در [[مدینه|مدينه]] و هفت آغا در [[مكه]] به خدمت مشغول‌ بودند.<ref>صفحات من تاريخ مكة المكرمه، ج۲، ص۳۳۱؛ نك: سفرنامه حجاز، دريابادي، ص۱۹۵؛ روزنامه عكاظ، الجمعه ۱۳/۰۴/۱۴۳۲ق. ، ۱۸مارس۲۰۱۱م. العدد : ۳۵۶۱.</ref>
-اغوات در اين سکو (دکه) به قرائت [[قرآن]]، ادعيه و [[نمازهای مستحب]] مشغول می‌شدند؛ شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=42 موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۲.]</ref> از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.<ref>روزنامه عكاظ، جمعه۱۳/۴/۱۴۳۲ق.، عدد ۳۵۶۱.</ref>
+==علت نام‌گذاری==
+اغوات در اين دكه به قرائت [[قرآن]]، ادعيه و [[نمازهای مستحب]] مشغول می‌شدند. شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند.<ref>موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۲.</ref> از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.<ref>روزنامه عكاظ، جمعه۱۳/۴/۱۴۳۲ق.، عدد ۳۵۶۱.</ref>
 ==تفاوت دکه الاغوات و صفه==
-برخی منابع دکة الاغوات را با صفه یکی می‌دانند<ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>و بعضی نیز آن را باقی‌مانده سکوی اصحاب صفه می‌دانند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE.pdf&page=53 عمارة و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ص 53]</ref> اصحاب صفه، گروهی از [[مهاجرین]] بودند که به سبب از دست دادن، یا رها کردن خانه و دارایی و جایگاه خود، با پذیرش فقر و تنگدستی<ref>انوارالتنزیل، ج1، ص267، اللمع، ص 132-133</ref> در قسمت شمال مسجدالنبی<ref>مجموعه الرسائل و المسائل، ج1، ص 34</ref>  در محلی مسقف و بزرگ و خارج از مسجد به نام «[[صفه]]» زندگی می‌کردند.<ref>الطبقات الکبیر، ج1، ص 48</ref>
+اهل صفه، گروهی از [[مهاجرین]] بودند که به سبب از دست دادن، یا رها کردن خانه و دارایی و جایگاه خود، با پذیرش فقر و تنگدستی<ref>انوارالتنزیل، ج1، ص267، اللمع، ص 132-133</ref> در قسمت شمال مسجدالنبی<ref>مجموعه الرسائل و المسائل، ج1، ص 34</ref>  در محلی مسقف و بزرگ و خارج از مسجد به نام «[[صفه]]» زندگی می‌کردند.<ref>الطبقات الکبیر، ج1، ص 48</ref>
-در نسبت دکة الاغوات و صفه‌ی اصحاب صفه گفته شده که زمینی که به [[اهل صفه]] اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقف بود که در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارتی در انتهای مسجد، کنار دیواره شمالی آن قرار داشت. از این رو مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه ولیدبن عبدالملک وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از زنان [[رسول خدا]] بوده است. <ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234</ref>
+با گسترش مسجد در عصر [[ولید بن عبدالملک]] (دوره اموی)، موقعیت [[صفه]] تغییر کرد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 243</ref> برخی منابع اين دكه را با دكه اصحاب صفه يكسان می‌دانند<ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref> و بعضی نيز آن را باقيمانده‌ای از دكه اصحاب صفه می‌شمرند<ref>تعمیر و توسعه مسجد شریف نبوی، ص57</ref>؛ بدین شرح که زمینی که به [[اهل صفه]] اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقف بود که در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارتی در انتهای مسجد، کنار دیواره شمالی آن قرار داشت. از این رو مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه ولیدبن عبدالملک وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از زنان [[رسول خدا]] بوده است. <ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234</ref>
-==جستارهای وابسته==
-*'''[[محراب اغوات]]'''
-*'''[[مسجدالنبی]]'''
+==موقعیت کنونی==
+امروزه که سنت اغوات به پایان رسیده است، دکه همچنان پابرجاست و زائران می‌توانند آن را مشاهده کنند، اما کاربرد اصلی آن به عنوان سکوی خادمان، دیگر فعال نیست.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-==منابع==
-{{منابع}}
-*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول، جعفریان، تهران، مشعر، 1387ش.
-*'''الرسائل و المسائل'''، احمد، ابن تیمیه، بیروت، 1403ق/1983م.
-*'''الطبقات الکبیر'''، محمد، ابن سعد، به کوشش زاخاو و دیگران، لیدن، 1904-1905.
-*'''اللمع'''، عبدالله، سراج، لیدن، 1914.
-*'''المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه'''، محمد هزاع الشهری، دارالقاهره الکتاب، 2003م
-*'''انوارالتنزیل'''، عبدالله، بیضاوی، بیروت، مؤسسه شعبان
-*'''عمارة و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ'''، ناجی محمدحسن عبدالقادر الانصاری، مراجعه و تقدیم: فضیله الشیخ/عطیه محمدسالم، اصدارات نادی المدینه المنوره الادبی، الطبعه الاولی، 1416ق/1996م.
-*'''معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ'''، عبدالعزیز عبدالرحمن ابراهیم، کعکی، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی للطباعه و النشر و التجاره، چاپ اول، 1432ق/2011م
-*'''موسوعه المرآة الحرمین الشریفین و جزیزة العرب'''، ایوب، صبری پاشا، ترجمه: الدکتور محمد حرب، الافاق العربیه، 1424ق/2004م