در حال ویرایش سید علی حسینی خامنه‌ای

{{جعبه اطلاعات اشخاص
|عنوان             = شهید سید علی خامنه‌ای 
|تصویر             = سید علی خامنه‌ای در دیار با کارگزاران حج 1404.jpg
|عرض تصویر         = 
|توضیح تصویر       = رهبر دوم انقلاب در دیدار با کارگزاران حج در سال 1404
|نام کامل          = سید علی حسینی خامنه‌ای
|کنیه              = 
|لقب               = 
|نسب               = 
|زادروز            = 1318ش.
|کشور تولد         = 
|شهر تولد          = مشهد
|محل زندگی         = 
|مهاجر/انصار       = 
|نام همسر          = 
|فرزندان           = 
|خویشاوندان سرشناس = 
|دین               = 
|مذهب              = 
|پیشه              = 
|مناصب             = رهبر دوم ایران بعد از انقلاب اسلامی
|نحوه درگذشت/شهادت = شهادت در حمله اسرائیل و امریکا 
|تاریخ درگذشت      =  <!-- 09/12/1404 -->
|شهر درگذشت        =  <!-- تهران -->
|کشور درگذشت       =  <!-- ایران -->
|آرامگاه           = 

|زمان اسلام آوردن   = 
|نحوه اسلام آوردن   = 
|حضور در جنگ‌ها     = 
|هجرت به           = 
|دلیل شهرت         = 
|نقش‌های برجسته     = 
|دیگر فعالیت‌ها     = نظارت و مدیریت حج ایرانیان

|نام زیارتگاه      = 
|سمت               = 
|خدمت              = 
|محل اقدام         = 
|سفر               = 
|نوشته‌ها           = 
|موقوفات           = 
|بناهای ساخته شده  = 
|مقام علمی         = 

|پس از             =
|پیش از            =

|اساتید            = 
|محل تحصیل         = 
|اجازه روایت از    = 
|اجازه اجتهاد از   = 
|شاگردان           = 
|اجازه روایت به    = 
|اجازه اجتهاد به   = 
|تالیفات           = مناسک حج

|فعالیت سیاسی      = 
|فعالیت اجتماعی    = 
|فعالیت مذهبی      = 

|وبگاه رسمی        = https://farsi.khamenei.ir/
|امضا              =  <!-- sign.jpg -->
}}

'''سید علی حسینی خامنه‌ای''' مشهور به سید علی خامنه‌ای (۱۳۱۸ش-۱۴۰۴ش)، دومین رهبر [[ایران|جمهوری اسلامی ایران]] بود. او از یاران نزدیک [[امام خمینی]] و از روحانیان مبارز علیه حکومت پهلوی بود.  

بعد از انقلاب مردم ایران در سال ۱۳۵۷ش، سمت‌های سیاسی مهمی مانند ریاست جمهوری را به مدت هشت سال تجربه کرد و در سال ۱۳۶۸ به انتخاب مجلس خبرگان، به رهبری جمهوری اسلامی رسید. او ۳۶ سال رهبر جمهوری اسلامی ایران بود و در سال ۱۴۰۴ شمسی در حمله هوایی اسرائیل و آمریکا به شهادت رسید. 

ازجمله امور تحت نظارت رهبری، حج ایرانیان است و نماینده‌ای از سوی رهبر، سرپرستی حجاج ایرانی را برعهده دارد. سید علی خامنه‌ای، در طول دوران رهبری خود بر جمهوری اسلامی ایران، به امر حج اهتمام داشت و هر ساله دیدارهایی با کارگزاران حج برگزار می‌کرد. وی همچنین در بیانات خود بارها از اهمیت حج، و فرصت و ظرفیت این آیین اجتماعی اسلامی برای خودسازی معنوی و تقویت وحدت اسلامی، برائت از دشمنان سرزمین‌های اسلامی و حل مشکلات جهان اسلام سخن گفته است.  
==زندگی‌نامه==
آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۱۸ش در [[مشهد]] به دنیا آمد. پدرش سیدجواد از مجتهدین و علمای مشهد بود. دوران ابتدایی و مقدماتی تحصیلات حوزوی را در مشهد سپری کرد و  در سال ۱۳۳۶ش به عتبات عالیات رفت؛ اما یک سال بعد در سال ۱۳۳۷ش به [[ایران]] بازگشت و به [[قم]] رفت. وی در سال ۱۳۴۳ش به مشهد بازگشت.<ref>نک: روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، ص 49-56.</ref> 
===پیش از انقلاب===
فعالیت سیاسی آیت‌الله سید علی خامنه‌ای سال ۱۳۴۱ش، در ماجرای مخالفت [[امام خمینی]] با لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی آغاز شد. در سال ۱۳۴۲ش امام خمینی او را مأمور ارسال پیام‌هایی به آیت‌الله میلانی و برخی دیگر از علمای خراسان کرد. در همین سال آیت‌الله خامنه‌ای به دلیل سخنرانی در بیرجند و اشاره به حادثه مدرسه فیضیه برای نخستین بار مدتی بازداشت شد.<ref>نک: شرح اسم، ص128-149؛ روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، ص83 و 247.</ref>  بعد از این تاریخ به دنبال فعالیت‌های مختلف سیاسی ضد حکومت پهلوی چند بار دیگر در سال‌های مختلف دستگیر شد. وی آخرین بار در سال ۱۳۵۶ش دستگیر و به ایرانشهر و سپس به جیرفت تبعید شد. 

با بالا گرفتن اعتراضات مردمی در سال ۱۳۵۷ش به مشهد بازگشت<ref>. شرح اسم، ص 574-613</ref> تا اینکه به دستور امام خمینی برای عضویت در شورای انقلاب اسلامی دعوت شد و به تهران آمد.<ref>. تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج2، ص 439</ref> 

سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۵۸ش همراه تنی چند از اعضای شورای انقلاب برای ادای فریضه [[حج تمتع]] رهسپار [[مکه]] شد.<ref>. روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، ص 242</ref>
===پس از انقلاب===

آیت‌الله خامنه‌ای پس از انقلاب عهده‌دار مسئولیت‌های متعددی مانند نماینده شورای انقلاب اسلامی در وزارت دفاع، معاونت وزارت دفاع، سرپرستی سپاه پاسداران بود. وی در تأسیس حزب جمهوری اسلامی نقش داشت و در سال ۱۳۵۹ش نیز نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی شد و امامت جمعه تهران را بر عهده گرفت. [[پرونده:سید علی حسینی خامنه ای.jpg|بندانگشتی|تصویری از حضور آیت‌الله خامنه‌ای در مراسم حج سال 1358 شمسی]]

در سال‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۶۴ شمسی در دو دوره به ریاست جمهوری رسید<ref>. روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، ص 318، 355</ref> و در خرداد ۱۳۶۸ش نیز از طرف مجلس خبرگان، رهبر جمهوری اسلامی شد.

وی به مدت ۳۶ سال رهبر ایران بود و در جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ش در حمله هوایی به شهادت رسید.<ref>«[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی]»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.</ref>
===ترور نافرجام در سال ۱۳۶۰ شمسی===
سید علی خامنه‌ای در ۶ تیر سال ۱۳۶۰ش، هنگام سخنرانی در مسجد ابوذر در [[تهران]]، هدف سوءقصد قرار گرفت<ref>هاشمی، انقلاب در...، ص۱۷۶.</ref> و از ناحیه کتف، سینه و دست راست مجروح شد.<ref>قبادی، [https://farsi.khamenei.ir/file/terror-6-tir/4%201.htm «گزارشی از ماجرای ترور ۶ تیر ۱۳۶۰»].</ref> گفته شده این ترور توسط گروه فرقان انجام شد؛<ref>[https://irdc.ir/fa/news/998 «بازخوانی 24 ترور پس از پیروزی انقلاب اسلامی»]، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.</ref> اما برخی، سازمان مجاهدین خلق را مسئول آن می‌دانند.<ref>[https://article.tebyan.net/95514 «ترور نافرجام آیت الله خامنه‌ای»]، تبیان.</ref>
{{جعبه نقل قول | عنوان= یادداشتی درباره اشتیاق سفر حج| نقل‌قول= این کتاب مرا باز در شور و حال حسرت‌آلود زیارت خانه‌ی خدا و حرم رسول‌الله(ص) فرو برد. شور و حال و اشتیاقی که دیگر امیدی هم با آن نیست. تا به یاد دارم -از سالهای دور جوانی- هرگز دل خود را از آتش این اشتیاق، رها نیافته‌ام. اما حتی در دوران سیاه اختناق که هر روحانی بامعرفت و بیمعرفتی، با رغبت و یا حتی از سر سیری، آسان می‌توانست در خط حج قرار بگیرد .. و من نمی‌توانستم! یا بهتر بگویم: هیچ [[حمله‌دار]] و رئیس کاروانی از ترس ساواک شاه، نمی‌توانست و جرأت نمی‌کرد نام مرا در فهرست حاجی‌های خود -چه رسد به عنوان روحانی کاروان- بگذارد. بله، حتی در آن دوران سخت هم دلم از امید زیارت [[کعبه]] و بوسه زدن بر جای پای پیامبر(ص) در [[مکه]] و [[مدینه]]، خالی نمانده بود .. و این امید، اگرچه با حج ده روزه‌ی سال 58 که به فضل شهید محلاتی قسمتم شد، برآورده گشت، اما آتش آن شوق سوزنده‌تر و مشتعل‌تر شد .. در سالهای ریاست جمهوری چشم امید به پس از آن دوران دوخته بودم .. اما امروز ..؟ شور و اشتیاقی بی‌سکون و امیدی تقریبا فرو مرده .. تنها تسلا به خواندن اینگونه سفرنامه‌ها یا شنیدن آنها است که خود بازافزاینده‌ی شوق نیز هست....» |تاریخ بایگانی | | منبع = https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=17811 دفتر حفظ و نشر آثار | تراز = چپ| عرض = 35۰px | اندازه خط = ۱۴px|رنگ پس‌زمینه=#DEB887| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}
== حج‌گزاری ==
سید علی خامنه‌ای، بر اساس یادداشتی که خود او در حاشیه کتاب سفر به قبله نگاشته، تنها یک بار در سال 1358 به حج رفت و پیش از آن به دلیل محدودیت‌های ساواک در رژیم پهلوی و پس از آن به دلیل مسئولیت‌های سیاسی در جمهوری اسلامی فرصت و امکان حج‌گزاری نیافت.
<ref name=":0">[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=17811 دفتر حفظ و نشر آثار].</ref>

بنابر سخنرانی‌ها و پیام‌های آیت‌الله خامنه‌ای، [[حج]] در نظر او ابعادی چندگانه دارد و مناسک و شعائر این فریضه الهی، ثمرات و کارکردهای دینی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی‌ مختلف و پرشماری به همراه می‌آورند. همچنین موسم حج موسم برادری، وحدت، طرح مسائل جوامع اسلامی و چاره‌جویی برای مبارزه با استکبار جهانی است.
== رهبری حج ایرانیان ==
امور مرتبط با حج گزاری ایرانیان، با اشراف رهبر جمهوری اسلامی ایران و با نظارت نمایندگان او در [[حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] سامان می یابد. انتخاب [[امیر حج ایرانیان]] و رئیس [[بعثه مقام معظم رهبری]] که ساماندهی امور مذهبی و فرهنگی حج ایرانیان را بر عهده دارد از سوی رهبری صورت می گیرد. 
=== دیدارهای سالانه با مسئولان حج ===

هر ساله، قبل از آغاز [[حج|مراسم حج]]، نماینده رهبری در بعثه به همراه رئیس سازمان حج و زیارت و کارکنان آن با رهبر دیدار می‌کردند. آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در این دیدار‌ها به بیان رهنمودهایی درباره حج آن سال می‌پرداخت. همچنین پس از بازگشت به [[ایران]]، نماینده مقام معظم رهبری در امور حج با او ملاقات، و گزارش سفر حج را ارائه می‌کرد.<ref>. نمونه هایی از گزارش دیدارهای رهبری با کارگزاران حج را بنگرید در: حج 28، ص33؛ حج29، ص49، 561؛ حج 33، ص 33، ص 321.</ref> 
===پیام سالانه حج===
آیت‌الله سید علی خامنه‌ای هر سال در ایام حج پیامی خطاب به مسلمانان جهان ارسال می‌کرد که شامل توصیه‌هایی در جهت اصلاح وضعیت اجتماعی و سیاسی مسلمانان بود. این پیام توسط امیر حج ایرانیان، در مراسم [[برائت از مشرکان]] خوانده می‌شد. <ref>. برای نمونه: با کاروان صفا، ص 438، حج 28، ص 220؛ حج 23، ص 171</ref>

=== اقدامات در فاجعه منا ===
بر اساس گزارش‌ها، در پی سخنانی تهدیدآمیز سید علی خامنه‌ای در سال 1394 در خطاب به مسئولان حج کشور عربستان سعودی<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30943 دفتر حفظ و نشر آثار رهبری]</ref>، امور بازگردانی اجساد شهدای [[منا]] از [[عربستان]] به [[ایران]] تسهیل و ممکن شد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3100591-اقدامات-رهبرانقلاب-بعداز-وقوع-فاجعه-منا-در-گفت-وگو-با-قاضی-عسگر روزنامه دنیای اقتصاد به نقل از حجت الاسلام قاضی عسگر نماینده‌ی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت]</ref>

==حج در اندیشه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای==
[[پرونده:بخشی از پیام رهبری به حاجیان در ۱۴۰۴.jpg|300px|thumb|left|بخشی از پیام رهبر دوم انقلاب به حاجیان در سال 1404]]

=== بعد معنوی ===
ابعاد معنوی و روحانی حج، اثرات مهمی در تکامل فردی و جمعی مسلمانان دارد. جان گرفتن روح توحید و اعتماد به خدا از مهمترین ثمرات معنوی حج است که آیت الله خامنه‌ای پیوسته بر آن تأکید داشته است.<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 98.</ref> در دیدگاه او، بُعد عبادی حج اثری بی بدیل در تقویت مقاومت افراد جامعه اسلامی دارد.<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 185.</ref> وی همچنین حاجیان را به تقویت عبودیت در ایام حج توصیه می‌کرد<ref>. صحیفه حج، ص 89، 91.</ref> و شناخت و معرفت را جزو بزرگترین دستاوردهای حج می‌دانست.<ref>. صحیفه حج،  ج2، ص 228.</ref> 
=== بعد اجتماعی و سیاسی===
در بیانات شهید سید علی خامنه‌ای، [[حج]]، افزون بر این که عبادت است، یک اجتماع و گردهمایی است و وجهه اجتماعی، از وجوه و ابعاد برجسته آن است. ایجاد ارتباط میان اجزای پراکنده جهان اسلام، از ثمرات مهم حج است و می‌تواند به گونه‌ای بی‌نظیر فرصت تبادل تجارب و بررسی و حل مسائل و مشکلات جهان اسلام را اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فراهم کند.<ref> صحیفه حج، ج2، ص98 و 117.</ref>

از نگاه رهبر دوم انقلاب اسلامی، [[حاجی|حاجیان]] باید در [[ایام الحج|ایام حج]] تلاش کنند تا از حال دیگر مسلمانان اطلاع یابند و مشکلات آنان را دریابند.<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 46، 128.</ref> حج همانند کنگره عظیم سالیانه مسلمانان است که فوری‌ترین دستور کار آن طرح مسائل روز مسلمانان در هر نقطه از جهان است.<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 68.</ref>

به نظر آیت‌الله خامنه‌ای، آیین حج یکی از بزرگترین ابزارهای ایجاد وحدت بین مسلمانان است<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 60.</ref> و موسم حج، موسم همدلی و برادری و شور و شوق است که حج واقعی پیام‌آور آن است.<ref>. صحیفه حج، ج2، ص 98.</ref>

==== برائت از مشرکان ====
[[پرونده:سید علی حسینی خامنه ای 2.webp|250px||بندانگشتی|آثار منتشره از رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران]]

[[برائت از مشرکان]] در [[حج]]، جلوه‌ای از بُعد سیاسی حج در اندیشه سید علی خامنه‌ای است و در بسیاری از سخنرانی‌هایش درباره حج، بر برائت از مشرکان تأکید کرده است.<ref>صحیفه حج، ج2، ص26.</ref> به اعتقاد او، برائت از آمریکا و صهیونیسم، نفی ولایت استكبار و شعار برای تعمیم ولایت الهی شرط اصلی حج واقعی است.<ref>صحیفه حج، ج2، ص 59.</ref>



==آثار مرتبط به حج==
مجموعه بیانات رهبر دوم جمهوری اسلامی درباره حج به صورت کتاب‌هایی جمع‌آوری شده و توسط [[پژوهشکده حج و زیارت]] به چاپ رسیده است. همچنین مناسک حج او و پاسخ به استفتائات مرتبط به حج در مجموعه‌هایی منتشر شده است:
* [[صحیفه حج (کتاب)|صحیفه حج]]، 
* [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1421حج در اندیشه حضرت امام و مقام معظم رهبری]
* [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1359 ابعاد اخلاقی حج در پیام ها و سخنان مقام معظم رهبری] 
* [http://lib.hajj.ir/View/fa/BookAlphabet?SearchText=رهبری&SearchKind=Title اتحاد ملی و انسجام اسلامی در سپهر فکری امام (ره) و رهبری]
* [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1302 حج در اندیشه سیاسی اجتماعی مقام معظم رهبری]
* مناسک حج مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی با حواشی مقام معظم رهبری
* [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/933 استفتائات ویژه حج، از محضر مراجع عظام تقلید: همراه با ۱۲۲ استفتاء از محضر مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای]
==پانویس==
{{پانویس}}
== منابع ==
* «[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی]»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ نشر: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* با کاروان صفا در سال 82: رسول جعفریان، تهران، انتشارات مشعر، 1383ش.
* حج 28 (گزارشی از حج‌گزاری سال 1428ق.): رضا بابایی و علی اکبر جوانفکر، تهران، انتشارات مشعر، 1387ش.  
* حج 29: گزارش حج سال ۱۴۲9ق، حجت‌الله بیات و سید حسین اسحاقی، تهران، مشعر، 1388ش
* حج33: گزارش حج سال 1433ق، سید مهدی علیزاده، تهران، مشعر، 1392
* روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه ای، جعفر شیرعلی‌نیا، تهران، سایان، 1394ش.
* شرح اسم، هدایت‌الله بهبودی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1391ش.
* صحیفه حج: مجموعه سخنان و پیام‌های مقام معظم رهبری، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تهران، مشعر، 1382ش.
* تاریخ سیاسی معاصر ایران: جلال الدین مدنی، قم، نشر الاسلامی، 1369ش.