در حال ویرایش قرمطیان

[[قرمطیان]]، شاخه‌ای منشعب از نخستین جریان‌های [[اسماعیلیه]] در سده‌های سوم و چهارم هجری بودند که با تکیه بر مهدویت [[محمد بن اسماعیل]] و رویکردهای باطنی، دست به شورش‌های گسترده نظامی علیه دستگاه [[خلافت عباسی]] زدند.<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۸۳؛ نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴.</ref> این فرقه به سبب یورش‌های مکرر به کاروان‌های حاجیان و به‌ویژه هجوم به [[مسجدالحرام]] در سال ۳۱۷ق، کشتار حاجیان و ربودن حجرالاسود، تأثیری عمیق بر تاریخ [[حج]] و [[حرمین]] شریفین گذاشتند.

بر پایه گزارش‌های ملل و نحل، قرامطه به امامت، مهدویت و غیبت محمد بن اسماعیل بن جعفر اعتقاد داشتند و برای او و امامان پیشین مرتبه رسالت قائل بودند.<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴؛ اشعری، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۹۸.</ref> در برخی منابع ملل و نحل، دیدگاه‌های الهیاتی آمیخته با فلسفه<ref>شهرستانی، الملل و النحل، ج۱، ص۱۹۴؛</ref> و اسقاط تکالیف شرعی (نظیر نفی وجوب نماز و حج) و حلال شمردن خون و مال مخالفان به آنان نسبت داده شده است.<ref>ملطی، التنبیه و الرد، ص۲۰–۲۱.</ref>