در حال ویرایش قرمطیان
این ویرایش را می‌توان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که می‌خواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثی‌سازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[قرمطیان]]، شاخه‌ای منشعب از نخستین جریان‌های [[اسماعیلیه]] در سده‌های سوم و چهارم هجری بودند که با تکیه بر مهدویت [[محمد بن اسماعیل]] و رویکردهای باطنی، دست به شورش‌های گسترده نظامی علیه دستگاه [[خلافت عباسی]] زدند.<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۸۳؛ نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴.</ref> این فرقه به سبب یورش‌های مکرر به کاروان‌های حاجیان و به‌ویژه هجوم به [[مسجدالحرام]] در سال ۳۱۷ق، کشتار حاجیان و ربودن حجرالاسود، تأثیری عمیق بر تاریخ [[حج]] و [[حرمین]] شریفین گذاشتند.<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۱۱، ص۱۷۱–۱۷۲؛ فاسی، شفاء الغرام، ج۲، ص۲۱۸.</ref> | |||
[[قرمطیان]]، شاخه‌ای منشعب از نخستین جریان‌های [[اسماعیلیه]] در سده‌های سوم و چهارم هجری بودند که با تکیه بر مهدویت [[محمد بن اسماعیل]] و رویکردهای باطنی، دست به شورش‌های گسترده نظامی علیه دستگاه [[خلافت عباسی]] زدند.<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۸۳؛ نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴.</ref> این فرقه به سبب یورش‌های مکرر به کاروان‌های حاجیان و به‌ویژه هجوم به [[مسجدالحرام]] در سال ۳۱۷ق، کشتار حاجیان و ربودن حجرالاسود، تأثیری عمیق بر تاریخ [[حج]] و [[حرمین]] شریفین گذاشتند. | |||
== خاستگاه و وجه تسمیه == | == خاستگاه و وجه تسمیه == | ||
بنیان‌گذار این جنبش، «حمدان بن اشعث» معروف به «قرمط» بود که پس از مرگ [[محمد بن اسماعیل]] و در پی فعالیت‌های نخستین دعوت اسماعیلیه در سواد [[کوفه]] پدیدار شد.<ref> | بنیان‌گذار این جنبش، «حمدان بن اشعث» معروف به «قرمط» بود که پس از مرگ [[محمد بن اسماعیل]] و در پی فعالیت‌های نخستین دعوت اسماعیلیه در سواد [[کوفه]] پدیدار شد.<ref>ابن ندیم، الفهرست، ص۲۷۹.</ref> در ریشه‌شناسی واژه «قرمط» احتمالاتی نظیر کوتاهی قد و گام‌ها، ریزنویسی در خط، انتساب به لهجه آرامی واسط به معنای تدلیس یا واژه سریانی «قرمیثه» به معنای کشاورز و روستایی مطرح شده است.<ref>ابن ندیم، الفهرست، ص۲۷۹؛ بغدادی، الفرق بین الفرق، ص۲۸۲؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۷، ص۳۷۷.</ref> | ||
== باورها == | == باورها == | ||
بر پایه گزارش‌های ملل و نحل، قرامطه به امامت، مهدویت و غیبت محمد بن اسماعیل بن جعفر اعتقاد داشتند و برای او و امامان پیشین مرتبه رسالت قائل بودند.<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴؛ اشعری، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۹۸.</ref> در برخی منابع ملل و نحل، دیدگاه‌های الهیاتی آمیخته با فلسفه | بر پایه گزارش‌های ملل و نحل، قرامطه به امامت، مهدویت و غیبت محمد بن اسماعیل بن جعفر اعتقاد داشتند و برای او و امامان پیشین مرتبه رسالت قائل بودند.<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ص۱۰۴؛ اشعری، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۹۸.</ref> در برخی منابع ملل و نحل، دیدگاه‌های الهیاتی آمیخته با فلسفه و اسقاط تکالیف شرعی (نظیر نفی وجوب نماز و حج) و حلال شمردن خون و مال مخالفان به آنان نسبت داده شده است.<ref>شهرستانی، الملل و النحل، ج۱، ص۱۹۴؛ ملطی، التنبیه و الرد، ص۲۰–۲۱.</ref> | ||
== تشکیل دولت در بحرین و احساء == | == تشکیل دولت در بحرین و احساء == | ||
در سال ۲۸۶ق، «ابوسعید جنابی» با حمایت رهبران قرمطی به بحرین و قطیف رفت و دولتی محلی و قدرتمند پایه‌گذاری کرد. | در سال ۲۸۶ق، «ابوسعید جنابی» با حمایت رهبران قرمطی به بحرین و قطیف رفت و دولتی محلی و قدرتمند پایه‌گذاری کرد. پس از قتل او، پسرش «ابوطاهر سلیمان جنابی» قدرت را به دست گرفت و حوزه نفوذ خود را با تاخت‌وتاز به [[بصره]]، [[کوفه]] و سایر قلمروهای عباسی توسعه داد. | ||
== ناامنی راه‌های حج == | == ناامنی راه‌های حج == | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۳: | ||
== بازگرداندن حجرالاسود == | == بازگرداندن حجرالاسود == | ||
[[حجرالاسود]] به مدت ۲۲ سال در [[احساء]] ماند و پیشنهادهای مالی گزاف [[عباسیان|خلفای عباسی]] برای استرداد آن کارگر نیفتاد.<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۱۱، ص۲۳۷.</ref> سرانجام در سال ۳۳۹ق، قرامطه سنگ را به مکه بازگرداندند؛ ابتدا آن را در جامع کوفه نصب کرده | [[حجرالاسود]] به مدت ۲۲ سال در [[احساء]] ماند و پیشنهادهای مالی گزاف [[عباسیان|خلفای عباسی]] برای استرداد آن کارگر نیفتاد.<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۱۱، ص۲۳۷.</ref> سرانجام در سال ۳۳۹ق، قرامطه سنگ را به مکه بازگرداندند؛ ابتدا آن را در جامع کوفه نصب کرده و سپس توسط فردی از آل سنبر به مکه آورده و در دیوار کعبه در جای نخستین خود کار گذاشتند.<ref>ثابت بن سنان، تاریخ اخبار القرامطة، ص۵۷؛ ابن فهد، إتحاف الوری، ج۲، ص۳۹۵.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۲: | ||
[[رده:خاندان‌های تاثیرگذار در حرمین]] | [[رده:خاندان‌های تاثیرگذار در حرمین]] | ||
[[رده:خاندان‌های حکومت‌گر در جزیرة العرب]] | [[رده:خاندان‌های حکومت‌گر در جزیرة العرب]] | ||