در حال ویرایش قصد قربت


== معنا ==
قصد قربت یعنی نیت انسان از انجام یک عمل، نزدیک شدن به خداوند باشد و نیت خود را از هرگونه آلودگی و ناخالصی پاک کند و عمل را تنها برای رضای خدا انجام دهد و ستایش دیگران در او اثر نداشته باشد.<ref>فیض کاشانی، الحقایق، ص۴۱۶.</ref>

=== تفاوت با اخلاص ===
اخلاص در عمل است اما قصد قربت مربوط به حوزه نیت و انگیزه انجام دادن عمل است و از این جهت، مقدم بر عمل است. رعایت اخلاص موجب افزایش ارزش هر عمل عبادی می‌شود ولی رعایت قصد قربت در نیت، موجب صحت انجام عمل عبادی است.

== قصد ریا در نیت ==
ریا از موانع اخلاص و در مقابل آن است و به انجام عمل با انگیزه خودنمایی در برابر مردم گفته می‌شود.<ref name=":0">مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.</ref> قرآن کریم از ریا نهی کرده و آن را موجب بی‌اثر شدن عمل دانسته است.<ref>بقره: ۲۶۴.</ref> «سُمعه» نیز به معنای مطرح کردن عمل نزد دیگران و رساندن آن به گوش مردم با هدف جلب توجه آنان است. در عبادات، اگر ریا یا سمعه در هنگام انجام عمل و در نیت عبادت دخالت داشته باشد، با قصد قربت ناسازگار است و می‌تواند موجب بطلان عمل شود<ref>مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.</ref>

== قصد قربت در حج ==
رعایت قصد قربت در طول سفر حج توصیه شده و گفته‌اند حاجی باید در تمام مراحل حج، از آغاز سفر تا بازگشت، نیت خود را بر قرب الهی و انجام تکلیف شرعی استوار کند و از آمیختن این سفر عبادی با انگیزه‌هایی مانند تفریح، سیاحت و جهانگردی پرهیز کند.<ref>جوادی آملی، ادب فنای مقربان، ج۱، ص۱۲۷.</ref> چراکه تنها در صورت ارائه خالصانه عمل، پذیرفته شده و پاداش داده می‌شود.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۱، ص۳۸۹.</ref> در قرآن، ضمن گزارش دعای ابراهیم و اسماعیل(ع) پس از بنای کعبه، از درخواست آنان برای پذیرش عملشان با تعبیر «رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنّا» یاد شده است<ref>ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ج۲، ص۱۶۹.</ref>؛ تعبیری که در کنار درخواست پذیرش، بیانگر تواضع آنان و ناچیز شمردن عمل خود در مقام بندگی دانسته شده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۲۸۳.</ref>

امام صادق(ع) بر پاکی نیت و زدودن دل از هر چیز غیر الهی در هنگام نیت حج تأکید کرده است.<ref>مصباح الشریعه، ص163؛ مستدرک الوسائل، ج10، ص172.</ref>


مرحوم فیض در محجة البیضاء می‌فرماید: حقیقت اخلاص آن است که نیت انسان از هرگونه شرک خفی و جلی پاک باشد. همان‌گونه که شیر خالص نه رگه‌های خون در آن است و نه اثری از آلودگی درون شکم، نیت و عمل خالص نیز باید هیچ انگیزه‌ای جز انگیزه اله بر آن حاکم نباشد. اخلاص در عمل، مربوط به حوزه نیت و انگیزه انجام دادن عمل است و از این جهت مقدم بر عمل است. ارزش هر عمل عبادی به میزان رعایت اخلاص در آن است.

نیتِ صحیح و مقبول، یعنی اخلاص، دشواری فراوانی دارد و هرگز دشواریِ کار به اندازه دشواری نیّت آن نیست.<ref>جوادی آملی، تسنیم، ج۱، ص۵۰۴.</ref> مرحوم فیض در محجة البیضاء می فرماید:

حقیقت اخلاص آن است که نیت انسان از هرگونه شرک خفی و جلی پاک باشد؛ چنانچه، قرآن می فرماید: (وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ.…).<ref>مؤمنون: ۲۱.</ref> شیر خالص آن است که نه رگه های خون در آن باشد و نه اثری از آلودگی درون شکم؛ صاف و پاک و بدون غل و غش باشد. نیت و عمل خالص نیز همین گونه است؛ باید هیچ انگیزه ای جز انگیزه اله بر آن حاکم نشود.<ref>فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج۸ ، ص۱۲۸.</ref>

== در زیارت ==
همچنین در برخی روایات، پاداش زیارت رسول خدا۹ یا امیرالمؤمنین۷ یا امام حسن۷ و امام حسین۷ با قصد قربت، بهشت دانسته شده است.<ref>مفید، کتاب المزار، ص۱۹.</ref>اهل سنت یکی از آداب زیارت رسول خدا۹ را اخلاص در نیت و تقرب به پروردگار بیان کرده و اخلاص در زیارت مسجدالنبی را مستحب دانسته اند.<ref>سمهودی، وفاء الوفا، ج۴، ص۵۲۹.</ref>

== جستارهای وابسته ==

* [[آداب حج]]
* [[اسرار حج]]
* [[زیارت‌نامه‌های مدینه]]
* [[زیارت]]
* [[بقیع]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی'''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۷ش.
* '''ادعیه و زیارات مدینه منوره و مکه مکرمه (ویژه تمتع) '''، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
* '''بحار الأنوار'''، مجلسی، محمد باقر، مؤسسة الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
* '''کتاب:مکه و مدینه در آیات قرآن/مباحث اخلاقی در آیات حج'''
* '''میقات حج (فصلنامه)''': تهران، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت؛
* '''تفسیر بیضاوی (انوار التنزیل)''':  البیضاوی (م. 685ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1418ق.
* '''مخزن العرفان''': سیده نصرت امین (م. 1362ش.)، تهران، نهضت زنان مسلمان، 1361ش.
* '''تفسیر قشیری (لطائف الاشارات)''':  النیشابوری القشیری (م. 465ق.)، به کوشش بسیونی، مصر، الهیئة المصریة العامة.
* '''بیان السعاده''': الجنابذی (م. 1327ق.)، تهران، 1344ش.
* '''لغت‌نامه''': دهخدا (م. 1334ش.)  و دیگران، مؤسسه لغت‏نامه و دانشگاه تهران، 1373ش.
* '''«شاهان صفوی و زیارت»'''، ایزدی، حسین، شیعه‌شناسی، شماره ۳۹، پاییز ۱۳۹۱ش.
* '''عالم آرای عبّاسی'''، ترکمان، اسکندر بیک، تصحیح محمّداسماعیل رضوانی، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۷۸ش.
* '''قصص الخاقانی'''، شاملو، ولی قلی بن داود قلی، صحیح و پاورقی سیدحسن سادات ناصری، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۱ش.
* '''قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر'''، كاشف الغطاء، احمد، مؤسسة كاشف الغطاء، نجف اشرف‌، 1367ق‌.
* '''راهنمای حرمین شریفین'''، غفاری، ابراهیم، انتشارات اسوه، ۱۳۷۰ش.
*'''مصباح الشریعه'''، المنسوب امام جعفر الصادق(ع) (-۱۴۸ق)، بیروت، الاعلمی۱۴۰۰ق.
*'''مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل'''، حسین نوری الطبرسی (۱۲۵۴–۱۳۲۰ق)، قم، انتشارات موسسه آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
* '''لولو و مرجان'''، حسین نوری طبرسی، تحقیق حسین استاد ولی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۹ش.


* '''البیان'''، محمدبن مکی، شهیداول، چاپ محمد حسون، قم، ۱۴۱۲ق.
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، جعفریان، رسول، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۶ش
* '''المزار الکبیر'''، شیخ مفید، مکتبة العلامه المجلسی، قم، ۱۴۳۴ق.
* '''بحار الأنوار'''، مجلسی، محمد باقر، مؤسسة الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
* '''تاریخ حرم ائمه بقیع و آثار دیگر در مدینه منوره'''، نجمی، محمدصادق، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۶ش.
* '''تحفة الزائر'''، مجلسی، محمدباقر، مؤسسه امام هادی، قم، ۱۳۸۶ش.
* '''مفتاح الجنات في الأدعیة و الأعمال و الصلوات و الزیارات'''، امین، سید محسن، مؤسسه اعلمی، بیروت، بی‌تا.
* '''ميزان الحكمه''' محمدی ری‌شهری.
{{پایان}}{{حج و عمره}}