در حال ویرایش کاربر:Gholampour/صفحه تمرین۱

'''اهل‌سنت''' یکی از مذاهب بزرگ اسلامی است.  

اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان، ‌ غیر از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسول‌الله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>

* '''حنفیه:''' پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار قرآن و سنت پیامبر (ص)، از عقل و قیاس بهره می‌گرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref>

* '''مالکیه:''' پیرو مالک بن انس (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۴.</ref> این مذهب نمایندهٔ فقه حدیث‌گرای مدینه است.<ref>«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳ق»، ص۴۴۵.</ref>

* '''حنبلیه:''' پیرو احمد بن حنبل (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref> و از رأی و قیاس پرهیز می‌کرد؛<ref>وضوء النبی (ص)، ج‌۱، ص۴۰۷.</ref> این مذهب بیش از دیگر مذاهب به ظاهر احادیث و اقوال صحابه گرایش دارد.<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref>

* '''شافعیه:''' پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیث‌مدار<ref>«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیک‌تر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref>

* '''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه می‌کنند و عقل را دخالت نمی‌دهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref>

* '''معتزله:''' که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل می‌برند؛ بنیان‌گذار آن واصل بن عطاء بود.<ref>مجموعه آثار، ج3، ص85.</ref>

* '''اشاعره:''' که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.<ref>فرق و مذاهب كلامی، ص201.</ref>

* '''خوارج:''' گروهی که به دو خلیفه نخست مهر می‌ورزند و از علی (ع) تبری می‌جویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.<ref>ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.</ref>

* '''ماتریدیه:''' مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقل‌گرایی در آن غلبه دارد.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص296.</ref>

* '''مرجئه:''' عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی می‌دانستند.<ref>الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.</ref>

* '''وهابیت:''' منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابن‌تیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.<ref>آئين وهابيت، ص29.</ref> عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است.  

== زیارت از نظر اهل‌سنت ==

زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابی‌ها آن را حرام می‌دانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر (ص) از بقیع،<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.</ref> شهدای احد<ref>رد المحتار، ج۲، ص۲۴۲.</ref> و قبر مادرش<ref>شعب الإیمان، ج۱۱، ص۴۶۹.</ref> و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا (ص) می‌رفتند.<ref>ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.</ref>

روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.</ref> نهی زنان،<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.</ref> اما سند آن ضعیف ارزیابی شده<ref>موسوعه الألبانی، ج۲، ص۳۷۰.</ref> و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.</ref> امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت<ref>مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.</ref> و تأکید بر سیره‌ی همیشگی پیامبر (ص) در زیارت اهل قبور.<ref>صحیح ابن حبان، ج۷، ص۴۴۴.</ref>

== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==

در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهل‌سنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. به عنوان نمونه در اصل وجوب حج و وجوب آن بر مستطیع اتفاق نظر دارند،<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۱۹۳.</ref> اما در ماه‌های حج اختلاف دارند: مالکیه شوال، ذی‌قعده و ذی‌الحجه را ماه حج می‌دانند؛ حنبلیه و حنفیه شوال، ذی‌قعده و ده روز اول ذی‌الحجه (حنفیه تا غروب عید قربان)؛ و شافعیه شوال، ذی‌قعده و نه روز اول ذی‌الحجه (تا طلوع فجر عید قربان) را معتبر می‌شمارند.<ref>خلاف، ج۱، ص۴۱۱-۴۱۷؛ العروة الوثقی، ج۲، ص۵۴۲؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۲۴-۲۲۹؛ تحریرالوسیله، ج۱، ص۳۴۹-۳۶۲؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۵۷۱-۵۷۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۲۳-۳۲۶؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۲۲۹-۳۰۳.</ref> همگی مذاهب اهل سنت، اقسام سه‌گانه‌ی حج (تمتع، افراد و قران) را می‌پذیرند، اما قائل به تخییر هستند و در ترتیب فضیلتِ اقسام با یکدیگر اختلاف دارند.<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۹۵-۳۹۹؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۶۱۹-۶۲۶؛ خلاف، ج۱، ص۴۱۹-۴۲۳؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۳۶-۲۴۰؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۱۹-۳۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۱۶۱-۱۸۱.</ref>

در ارکان حج نیز اختلافاتی وجود دارد: حنبلیه و مالکیه چهار رکن: احرام، طواف زیارت، سعی بین صفا و مروه، وقوف به عرفات (بدون وقوف به مشعر)؛ حنفیه دو رکن (وقوف در عرفه و طواف زیارت)؛ و شافعی چهار رکن (طواف، سعی، وقوف به عرفه و حلق).<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> تعداد واجبات حج نیز متفاوت است: حنبلیه ۷، حنفیه ۵، شافعیه ۵ و مالکیه ۶ واجب.<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> در واجبات عمره تمتع نیز اختلافاتی وجود دارد؛ به‌طوری که حنفیه و مالکیه پنج عمل، حنبلیه چهار عمل و شافعیه (با دو قول) سه یا چهار عمل را واجب می‌دانند؛ همچنین به نظر حنبلیه و شافعیه، نماز طواف سنت است، نه واجب.<ref>بدائع الصنایع، ج۱۰؛ ص۶۴ و ۲۳؛ الهداية، ج۱۰، ص۲۸۸؛ الکافی فی فقه ابن حنبل، ج۱۱، ص۱۰۳۹؛ المقنع (فقه حنبلی)، ج۱۰ و ۱۱ ص۹۶۱-۹۶۲؛ المهذب (فقه شافعی)، ج۱۱، ص۸۴۸-۸۵۰؛ مختصر المزنی، ج۱۱، ص۸۲۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۷۲.</ref> در عمره مفرده نیز همه فرقه‌های اهل سنت ۵ واجب: 1. محرم شدن در میقات 2. طواف قدوم یا طواف تحیّت 3. نماز طواف 4. سعی بین صفا و مروه 5. تقصیر (بدون طواف نساء) قائل هستند.<ref>مناسک حج، ص۳۱۵-۳۱۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۴۵-۳۴۶؛ الفقه علی المذهب الاربعة، ج۱، ص۵۸۹؛ الدروس، ص۴۰۰-۴۰۱؛ المبسوط، ج۱، ص۳۵۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۵۴.</ref>