در حال ویرایش اسرار مکه

{{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=مکه|تصویر=شهر مکه جدید.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر مکه و [[مسجد الحرام]]|اندازه تصویر=|طول جغرافیایی=21.42506862048872|عرض جغرافیایی=39.82493262701568|ویژگی=|کشور=<!--  فقط نام کشور را بنویسید و آن را لینک نکنید --> [[عربستان]]|استان=استان مکه|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[اسلام]]|مذهب=[[اهل سنت]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=صدر اسلام|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=فتح مکه به‌دست مسلمانان، تخریب کعبه به‌دست سپاه [[یزید به معاویه|یزید]]، تخریب کعبه به‌دست [[حجاج بن یوسف|حجاج]]|مکان‌های تاریخی=[[شعب ابی‌طالب]]، [[مولد النبی]]|زیارتگاه=|قبرستان‌ها=[[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]]|حوزه علمیه=|مساجد=[[مسجدالحرام]]، [[مسجد الجن]]، [[مسجد الاجابه]]|حسینیه‌ها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}}
'''اسرار مکه''' مجموعه‌ای از ارزش‌ها و فضائل، شرایط خاص شهر [[مکه]] و اسرار موجود در نام‌های [[مکه]] است. مکه شهری است در غرب [[عربستان]]، در منطقه [[حجاز]] و فاصله ۸۰ کیلومتری شرق دریای سرخ. این شهر به دلیل داشتن کعبه و مسجدالحرام، مرکز مهم عبادی و پیشتر مرکز تجاری بود و به همین سبب «ام القری» (مادر شهرها) نامیده شد.

در قرآن از این شهر با نام «بکه» نیز یاد شده است. مکه بر اساس آیه ۱۲۶ سوره بقره، حرم امن الهی است و دعای [[حضرت ابراهیم(ع)]] در آن مستجاب گردید. در منابع روایی شیعه، مکه محبوبترین زمین نزد خداوند شمرده شده و ثوابهای بسیاری برای سکونت در آن نقل شده است. [[مناسک حج]] در این شهر و اطراف آن انجام می‌شود. ورود به مکه به دلیل قرار گرفتن در محدوده حرم، دارای آداب ویژه‌ای است. در نگاه دینی، مکه مقصد خداجویان، سرزمین عبادت و سازندگی روح، و شهری برای همه مسلمانان دانسته شده که گناه در آن عقوبتی مضاعف دارد.

== موقعیت و جایگاه مکه ==
{{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه مرکزی تجاری محسوب می‌شد و به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده می‌شد، به همین دلیل به آن [[ام القری|اُمُّ القُریٰ]] می‌گفتند. این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نام‌های این شهر است.

شهر مکه در قرآن در کنار [[کوه طور]] قرار گرفته<ref>التین:۱-۳.</ref> و بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، دعای [[حضرت ابراهیم(ع)|حضرت ابراهیم]] درباره این شهر مستجاب شد و [[حرم مکی|حرم امن خدا]] قرار گرفت.

در منابع روایی شیعه، مکه محبوب‌ترین زمین نزد خدا دانسته شده<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> و برای ماندن در این شهر، ثواب‌های پرشمار شمرده شده است.<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.</ref> [[مناسک حج]] در این شهر و اطراف آن انجام می‌شود.

== آداب ورود به مکه ==
{{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref>

== اسرار مکه ==

=== ارزش‌ها و فضایل ===

==== مقصد خداجویان ====
[[مکه]] را به معنای مقصد؛ یعنی آن سرزمینی که جان‌های شیفته لقای الهی با ورود به آن سرزمین به آرامش و سکینه می‌رسد، دانسته‌اند.<ref name=":0">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref>

==== سرزمین عبادت و عبودیت ====
مکه برای تضرع، ناله، [[توبه]] و عبادت آفریده شده<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .</ref>؛ به گونه‌ای که حتی استراحت در آن نیز عبادت محسوب می‌شود.<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.</ref> [[امام باقر(ع)]] فرمود: [[سجده|سجده‌کننده]] در مکه مانند کسی است که در راه خدا به خون غلتیده باشد.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶،  ح ۳۴ .</ref>

==== دارای حرمت ویژه ====
با توجه به آیه شریفه «هرکس در آن قصد گناه و ستم کند، عذاب دردناکی به او می‌چشانیم»<ref>حج ، 25 .</ref>، برخی معتقدند شکستن حرمت الهی مکه در موقعیتی که همه را در حریم امن خود مهمان نموده، باعث می‌شود گناه در این سرزمین عقوبتی مضاعف داشته باشد.<ref name=":2" />

=== علل نامگزاری ===

==== مبدأ گسترش خیر ====
به نقل از [[امام علی(ع)]]، مکه «ام‌القری» (مادر شهرها) است زیرا زمین از زیر آن گسترش یافته.<ref>بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .</ref> به همین خاطر همه خیر و برکت‌ها از این نقطه به سراسر کره زمین منتشر شده است.<ref name=":1">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref>

==== عرصه اجتماع یکتاپرستان ====
یکی از نامهای مکه «بکه» (محل ازدحام) است. در روایتی علت این نام را ازدحام جمعیت و کنار زدن یکدیگر با دست برای رسیدن به مقصد، بیان کرده‌اند.<ref>قرب الاسناد ، ص104.</ref> که نشانه اجتماع عظیم موحّدان حول محور توحید دانسته‌ شده.<ref name=":1" />[[پرونده:مکه_قدیم.jpg|بندانگشتی|تصویری از [[مسجد الحرام]] و شهر مکه، در سال ۱۸۸۹م.]]

==== مرکز تحقیر ستمگران ====
تاریخ [[مکه]] را دارای تاریخچه‌ای از تحقیر ستمگران دانسته‌اند؛ چراکه هر ستمگری قصد تخریب یا اهانت به [[کعبه]] داشته، گرفتار عذاب الهی شده است (مانند [[سپاه ابرهه]]).<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> [[امام صادق(ع)]] یکی از نام‌های مکه را «البَساسة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .</ref>

=== شرایط خاص ===

==== محل عبور، نه اقامت ====
به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.<ref name=":0" /> [[امام صادق(ع)]] اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با [[احرام]] دوباره وارد شوند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .</ref>

==== شهر سازندگی روح و جان ====
[[پیامبر(ص)]] ثواب شخصی که یک روز در [[مکه]] بیمار شود را معادل ثواب شصت سال عبادت دانسته و به بیان ایشان هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور می‌شود.<ref>بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .</ref> بر این اساس برخی گفته‌اند سختی‌های مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصی‌های روح را می‌زداید.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.</ref>

==== شهر پاکان و اهل طهارت ====
خداوند به [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم]] و [[اسماعیل(ع)]] دستور تطهیر خانه [[کعبه]] را داد.<ref>بقره ، 125</ref> به بیان [[امام صادق(ع)]]، سزاوار است انسان جز با طهارت وارد مکه نشود.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .</ref> هم باید طهارت ظاهری را کسب کرد اعم از [[طهارت]] بدن و [[غسل]] و [[وضو]] و هم آنکه (بنابر روایتی دیگر) روح خود را از کبر و غرور طاهر ساخت و آن را به زیور تواضع و خشوع آراست.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .</ref>

==== شهری برای همه مسلمانان ====
برخی روایات، مکه را «مناخ» (محیط آزاد) معرفی کرده و فروش خانه‌ها و دریافت اجاره از ساکنان را جایز ندانسته‌اند.<ref>بیهقی ، ج6 ، ص35 ؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۶۷.</ref> [[امام علی(ع)]] به کارگزار خود در مکه تأکید کرد از ساکنان اجاره نگیرد، زیرا مکه از اموال عمومی [[اسلام|مسلمانان]] است و باید منافع آن به عموم برسد.<ref>نهج البلاغه ، نامه 67 .</ref>
== مقاله‌های مرتبط ==
{{ستون-شروع|۲}}
* [[حرم مکی]]
* [[آداب الحرمین]]
* [[زیارت‌نامه‌های مکه]]
* [[دعاهای مکه]]
* [[اقامت در مکه]]
* [[جارالله]]
{{پایان}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، ۱۳۸۶ق
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش.
* '''بحار الانوار''': المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
* '''بحرالعلوم''': السمرقندی (م.۳۷۵ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر.
* ‏'''تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)'''، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش.
* '''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م.۴۶۰ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش
* '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق
* '''جواهر الکلام''': النجفی (م.۱۲۶۶ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی
* '''الخرائج والجرائح''': الراوندی (م.۵۷۳ق.)، قم، مؤسسة الامام المهدی.
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
*'''قرب الاسناد''': الحمیری (درگذشت قرن3ق.)، قم، آل البیت:، 1413ق.
* '''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق
* '''المبسوط''': السرخسی (م.۴۸۳ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.
* '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.
* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
{{پایان}}{{حج و عمره}}
[[رده:مکه]]
[[رده:اسرار حج]]