اخلاص

اخلاص در حج

(وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ للهِ) اخلاص در حج: تعبیر (لله) بیانگر آن است که همه اعمال حج و عمره باید با قصد قربت و تنها برای خدا باشد. قرآن کریم درباره عبادات و از جمله حج و عمره می فرماید: (وَما اُمِروُا الاّ لِيَعْبُدوا اللهَ مُخلِصين لَهُ الديِنَ حُنَفاء)؛ یعنی تمام عبادات واجب باید از روی اخلاص انجام شود.(وَ لِلهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیهِ سَبِيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ الله غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ).

اخلاص در عمل

اخلاق در زیارت

الف) اخلاص

یکی از مهم ترین آداب زیارت اخلاص در زیارت است. واژه «اخلاص» مصدر باب افعال از ریشه خلوص و خلاص و به معنای خالص کردن، پاک گردانیدن و برگزیدن است و مقصود از آن در فرهنگ اسلامی پاک کردن نیت از غیر خدا و انجام دادن عمل برای خداست.

قرآن کریم درباره مأموریت انسان ها در این عالم می فرماید: (وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ)؛ «و به آنها دستور داده نشده بود، جز اینکه خدا را بپرستند». در آیه دیگری درباره درخواست پیامبران از مردم آمده است: (فَادْعُوا اللهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُون)؛

«[تنها] خدا را بخوانید و دین خود را برای او خالص کنید، هرچند کافران ناخشنود باشند».

امام صادق۷ درباره حقیقت و ثمره اخلاص می فرماید:

اخلاص جمع مى کند اعمال فضیلت دار و آثار اعمال نیکو را. اخلاص مفهومى است که به وسیله قبول شدن عمل منکشف و معلوم  می گردد و با رضا و خشنودى پروردگار متعال خاتمه پیدا کرده و امضا مى شود. پس هر آن کسى که اعمالش به درگاه الهى مورد قبول واقع شده و خداوند متعال از آن راضى گشت او از مخلصین است، اگرچه عملش کوچک باشد و کسی که خداوند عمل او را قبول نکند مخلص نیست، گرچه عملش بسیار باشد.

از جمله آداب زیارت خانه خدا و زیارت رسول خدا۹ و ائمه معصوم: خالص ساختن قلب از هر گونه نیت غیر خدا یی بیان شده است. در بعضی روایات، زیارت رسول خدا۹ با نیتی خالص، پاداش بهشت موعود را دارد. همچنین در برخی روایات، پاداش زیارت رسول خدا۹ یا امیرالمؤمنین۷ یا امام حسن۷ و امام حسین۷ با قصد قربت، بهشت دانسته شده است.

اهل سنت یکی از آداب زیارت رسول خدا۹ را اخلاص در نیت و تقرب به پروردگار بیان کرده و اخلاص در زیارت مسجدالنبی را مستحب دانسته اند.

امام صادق۷ فرمود:

مَنْ  زَارَ قَبْرَ الْحُسَیْنِ۷ وَ هُوَ یُرِیدُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ شَیَّعَهُ جَبْرَئِیلُ وَ مِیكَائِیلُ وَ إِسْرَافِیلُ حَتَّى یُرَدَّ إِلَى مَنْزِلِهِ.

کسی که قبر امام حسین۷ را زیارت کند - در حالی که نیت او برای خدا باشد - جبرئیل و میکائیل و اسرافیل او را مشایعت می کنند تا اینکه به منزلش برگردد.

امام صادق۷ در روایتی دیگر فرمود:

مَنْ  زَارَ قَبْرَ الْحُسَیْنِ۷ لِلهِ وَ فِی اللهِ أَعْتَقَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ وَ آمَنَهُ یَوْمَ الْفَزَعِ الْأَكْبَرِ.

کسی که قبر امام حسین۷ را برای خدا و در راه خدا زیارت کند خداوند او را از آتش آزاد می کند و روز قیامت در امان می دارد.

فتاوای اخلاص در حج

مسئله ۵۴۰
امام خمینی: باید عبادت را برای اطاعت خدا به جا آورد و در این جهت با کارهای دیگر فرق پیدا می‌کند. پس باید طواف را برای اطاعت خداوند به جا آورد.
مراجع دیگر:

مسئله ۵۴۱
امام خمینی: اگر در به جا آوردن طواف یا سایر اعمال عمره و حج که عبادی است ریا کند؛ یعنی برای نشان دادن و به رخ دیگری کشیدن و عمل خود را خوب جلوه دادن به جا آورد، طواف او و همین طور هرچه را این طور به جا آورده باطل است و در این عمل معصیت خدا را هم کرده است.

مسئله ۵۴۳
امام خمینی: کفایت می‌کند در صحیح بودن عمل، آنکه برای خدا بیاورد یا برای اطاعت امر خدا، یا برای ترس از جهنم یا برای رسیدن به بهشت و ثواب.
مراجع دیگر:

مسئله ۵۴۴
امام خمینی: اگر در عملی که برای خدا می‌آورد، رضای دیگری را هم شرکت دهد و خالص برای خدا نباشد عمل باطل است. دوم ـ آن است که طاهر باشد از حدث اکبر؛ مثل جنابت و حیض و نفاس و از حدث اصغر؛ یعنی باید با وضو باشد.

اخلاص در منابع دینی

دعا

طبق روایات، مستحب است عمره‌گزار هنگام پوشیدن لباس احرام این دعا را بخواند: ستایش برای خدایی است که به سوی او آمدم و او به مقصدم رساند، و قصد او کردم کمکم کرد و پذیرایم شد و مرا ناامید نساخت، و قصد اخلاص کردم من را به سلامت داشت پس او پناهگاهم، پشتوانه‌ام، امید و پناهم، و یار و یاورم در سختی و آسانی است.

اخلاص در کردارم در دعای عرفه امام حسین اخلاص حج در رفتارحاکمان مسلمان

شاه‌اسماعیل اول (۹۰۷-۹۳۰)، بنیانگذار سلسلة صفوی در نجف عتبه مقدسه امام علی روی اخلاص بر زمین سوده، مرادی که داشت، از واهب‌العطیات مسئلت کرد».

شاه‌عباس اول در آغاز سال ۱۰۳۳ قمري نیت زیارت آستانة حضرت علی(ع) در نجف: به شرف خاک‌بوسی آن عتبة علیه مشرف شدند و تا ده روز در آن سدة سنیه به مراسم دعا و زیارت اقدام نموده، به خدمت جاروبه‌کشی آن روضة بهشت‌آسا مشغولی داشتند و به نظم و نسق آن سرکار فیضی‌آثار قیام نمود...».