شیخ طوسی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات اشخاص | |||
|عنوان = شیخ طوسی | |||
|تصویر = مصباح.webp | |||
|عرض تصویر = | |||
|توضیح تصویر = کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد (کتاب)|مصباح المتهجد و سلاح المتعبد]] از آثار شیخ طوسی، شامل دعاها و زیارتنامهها | |||
|نام کامل = محمد حسن طوسی | |||
|کنیه = | |||
|لقب = شیخ الطائفه | |||
|نسب = | |||
|زادروز = 385ق. | |||
|کشور تولد = ایران | |||
|شهر تولد = طوس | |||
|محل زندگی = طوس، بغداد، نجف | |||
|مهاجر/انصار = | |||
|نام همسر = | |||
|فرزندان = | |||
|خویشاوندان سرشناس = | |||
|دین = | |||
|مذهب = شیعه | |||
|پیشه = فقیه، متکلم، محدث | |||
|مناصب = | |||
|نحوه درگذشت/شهادت = | |||
|تاریخ درگذشت = 460 <!-- 14/3/1368 --> | |||
|شهر درگذشت = <!-- نجف --> | |||
|کشور درگذشت = <!-- عراق --> | |||
|آرامگاه = نجف | |||
|زمان اسلام آوردن = | |||
|نحوه اسلام آوردن = | |||
|حضور در جنگها = | |||
|هجرت به = | |||
|دلیل شهرت = | |||
|نقشهای برجسته = | |||
|دیگر فعالیتها = | |||
|نام زیارتگاه = | |||
|سمت = | |||
|خدمت = | |||
|محل اقدام = | |||
|سفر = | |||
|نوشتهها = | |||
|موقوفات = | |||
|بناهای ساخته شده = | |||
|مقام علمی = | |||
|پس از = | |||
|پیش از = | |||
|اساتید = [[شیخ مفید]] و [[سید مرتضی]] | |||
|محل تحصیل = بغداد | |||
|اجازه روایت از = | |||
|اجازه اجتهاد از = | |||
|شاگردان = | |||
|اجازه روایت به = | |||
|اجازه اجتهاد به = | |||
|تالیفات = تهذیب الاحکام، الاستبصار، الفهرست، [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] | |||
|فعالیت سیاسی = | |||
|فعالیت اجتماعی = | |||
|فعالیت مذهبی = | |||
|وبگاه رسمی = | |||
|امضا = <!-- sign.jpg --> | |||
}} | |||
'''شیخ طوسی'''، محمد بن حسن، از سرشناسترین عالمان شیعی در قرن پنجم هجری است. او تاثیر بسیاری در شکلگیری و تکامل علوم مختلف شیعی، از جمله [[فقه]]، [[کلام]]، [[تفسیر]] و [[رجال]] داشته و آثارش همواره از منابع اصلی علوم اسلامی نزد [[شیعه|شیعیان]] تلقی شده است. او در شهر طوس در خراسان [[ایران]] زاده شد و تا جوانی در این شهر زیست. از 23 سالگی به [[بغداد]] رفت و شاگرد [[شیخ مفید]] و [[سید مرتضی]] بود. پس از آنها او برجستهترین شخصیت شیعی در بغداد بود. بعد از هجوم [[سلجوقیان]] به بغداد که با سختگیری بر شیعیان همراه شد او مجبور شد به [[نجف]] برود. در جوار [[آستان مقدس امام علی(ع)|مرقد امام علی(ع)]] خانه گزید و حلقه درس خود را در آنجا تشکیل داد. این آغاز شکل گیری حوزه علمیه نجف بود که تا کنون از مهمترین حوزههای علوم شیعی به حساب میآید. | '''شیخ طوسی'''، محمد بن حسن، از سرشناسترین عالمان شیعی در قرن پنجم هجری است. او تاثیر بسیاری در شکلگیری و تکامل علوم مختلف شیعی، از جمله [[فقه]]، [[کلام]]، [[تفسیر]] و [[رجال]] داشته و آثارش همواره از منابع اصلی علوم اسلامی نزد [[شیعه|شیعیان]] تلقی شده است. او در شهر طوس در خراسان [[ایران]] زاده شد و تا جوانی در این شهر زیست. از 23 سالگی به [[بغداد]] رفت و شاگرد [[شیخ مفید]] و [[سید مرتضی]] بود. پس از آنها او برجستهترین شخصیت شیعی در بغداد بود. بعد از هجوم [[سلجوقیان]] به بغداد که با سختگیری بر شیعیان همراه شد او مجبور شد به [[نجف]] برود. در جوار [[آستان مقدس امام علی(ع)|مرقد امام علی(ع)]] خانه گزید و حلقه درس خود را در آنجا تشکیل داد. این آغاز شکل گیری حوزه علمیه نجف بود که تا کنون از مهمترین حوزههای علوم شیعی به حساب میآید. | ||
| خط ۷: | خط ۷۱: | ||
=== در بغداد === | === در بغداد === | ||
او در [[بغداد]] ابتدا در مجالس درس [[شیخ مفید]] شرکت کرد و | او در [[بغداد]] ابتدا در مجالس درس [[شیخ مفید]] شرکت کرد و بعد از وفات مفید در 413 او شاگرد [[سید مرتضی|شریف مرتضی]] شد که بعد از مفید شخصیت برجسته شیعی در بغداد بود.<ref>زندگینامه و آثار شیخ طوسی، ص8</ref> طوسی در مدت اقامتش در بغداد از علمای دیگری نیز شاگردی کرد و از آنان حدیث شنید. نام ۳۲ تن از مشایخ او را فهرست کرده اند. بعد از وفات شریف مرتضی در سال 436 طوسی جایگاه علمی و ریاست [[شیعه|امامیه]] در بغداد را به خود اختصاص داد.<ref>زندگینامه و آثار شیخ طوسی، ص9</ref> رابطه او با دستگاه خلافت هم خوب بود و خلیفه قائم بامر الله کرسی تدریس علم کلام را به او داده بود.<ref>زندگینامه و آثار شیخ طوسی، ص9</ref> اما با ورود [[سلجوقیان|سلاجقه]] به بغداد در سال 477 وضعیت شیعیان در این شهر به مخاطره افتاد. سلجوقیان که با شیعیان دشمنی میکردند برخی محلات شیعی و خانه شیخ طوسی را غارت کردند.<ref>زندگینامه و آثار شیخ طوسی، ص13</ref> | ||
=== در نجف === | === در نجف === | ||
| خط ۱۳: | خط ۷۷: | ||
=== مقبره شیخ طوسی در نجف === | === مقبره شیخ طوسی در نجف === | ||
پس از وفات او را در | پس از وفات او را در منزلش دفن کردند.<ref>خلاصه الاقوال فی معرفة الرجال، ص 360</ref> مقبره شیخ طوسی در شهر [[نجف]] در کشور [[عراق]]، نزدیک به [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]، در ابتدای خیابان طوسی و در مسجدی به نام مسجد شیخ طوسی قرار دارد.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱، ص84</ref> | ||
== میراث علمی شیخ طوسی == | == میراث علمی شیخ طوسی == | ||
| خط ۲۱: | خط ۸۵: | ||
=== آثار شیخ طوسی === | === آثار شیخ طوسی === | ||
شیخ طوسی در مجموعهای از علوم کتاب نوشت. دو کتاب از ۴ منبع اصلی حدیث شیعه از آثار اوست: کتاب ''تهذیب الاحکام'' و کتاب ''الاستبصار فیما اختلف من الاخبار''.<ref>«شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی»، ص372</ref> همچنین دو کتاب اصلی رجال شیعی نیز نوشته اوست: ''کتاب الرجال''، کتاب ''فهرست کتب الشیعه و اصولهم'' که از کتابهای اصلی اولیه رجالی نزد شیعیان به حساب میآید.<ref>آشنایی با کتب رجالی شیعه، ص77</ref> او همچنین تلخیصی از کتاب رجال کشی فراهم کرد که نامش ''اختیار معرفة الرجال'' است و جایگزین اصل کتاب کشی شده است.<ref>آشنایی با کتب رجالی شیعه، ص61</ref> کتاب او در علم اصول فقه که ''العدة فی اصول الفقه'' نام دارد، | شیخ طوسی در مجموعهای از علوم کتاب نوشت. دو کتاب از ۴ منبع اصلی حدیث شیعه از آثار اوست: کتاب ''تهذیب الاحکام'' و کتاب ''الاستبصار فیما اختلف من الاخبار''.<ref>«شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی»، ص372</ref> همچنین دو کتاب اصلی رجال شیعی نیز نوشته اوست: ''کتاب الرجال''، کتاب ''فهرست کتب الشیعه و اصولهم'' که از کتابهای اصلی اولیه رجالی نزد شیعیان به حساب میآید.<ref>آشنایی با کتب رجالی شیعه، ص77</ref> او همچنین تلخیصی از کتاب رجال کشی فراهم کرد که نامش ''اختیار معرفة الرجال'' است و جایگزین اصل کتاب کشی شده است.<ref>آشنایی با کتب رجالی شیعه، ص61</ref> کتاب او در علم اصول فقه که ''العدة فی اصول الفقه'' نام دارد، یکی از آثار مهم شیخ طوسی است که نقش مهمی در شکلگیری و تدوین علم اصول فقه نزد شیعیان داشته است.<ref>العدة فی اصول الفقه، مقدمه، ص 70-73</ref> همچنین شیخ طوسی را نویسنده نخستین تفسیر کامل و جامع شیعی (''تفسیر تبیان'') دانستهاند<ref>«شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی»، ص366</ref> او کتابهای متعدد دیگری در موضوعات فقه، کلام، تفسیر قرآن نگاشته است. منابع گوناگون تا ۴۸ اثر او یاد کردهاند.<ref>[http://noo.rs/tgIxs پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی، ص۱۳۱]</ref> | ||
== آثار شیخ طوسی در موضوع حج و زیارت == | == آثار شیخ طوسی در موضوع حج و زیارت == | ||
شیخ طوسی رسالهای مستقل در مناسک حج با عنوان | شیخ طوسی رسالهای مستقل در مناسک حج با عنوان ''مناسک الحج فی مجرد العمل و الادعیه'' نگاشته بود.<ref>پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی، ص146</ref> همچنین او آثاری در دعا و زیارت دارد که برخی از آنها از اهمیت بسیاری در ادبیات دعایی شیعه دارند: | ||
* [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد فی عمل السنة]] که از منابع اصلی دعا و زیارت نزد شیعیان به حساب میآید.<ref>پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی، ص145</ref> | * [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد فی عمل السنة]] که از منابع اصلی دعا و زیارت نزد شیعیان به حساب میآید.<ref>پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی، ص145</ref> | ||
| خط ۳۸: | خط ۱۰۲: | ||
* [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/365178/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%85%d8%b5%d9%86%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%db%8c%d8%ae-%d8%b7%d9%88%d8%b3%db%8c «پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی»، محمد ادیبی مهر، فصلنامه پژوهش دینی، شماره 12، زمستان 1384] | * [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/365178/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%85%d8%b5%d9%86%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%db%8c%d8%ae-%d8%b7%d9%88%d8%b3%db%8c «پژوهشی پیرامون مصنفات شیخ طوسی»، محمد ادیبی مهر، فصلنامه پژوهش دینی، شماره 12، زمستان 1384] | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/41727/%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-(%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82)?pageNumber=6&viewType=pdf زیارتگاههای عراق، محمد مهدی فقیه جلالی، احمد خامه یار، تهران، مشعر،] | * [https://noorlib.ir/book/view/41727/%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-(%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82)?pageNumber=6&viewType=pdf زیارتگاههای عراق، محمد مهدی فقیه جلالی، احمد خامه یار، تهران، مشعر،] | ||
* زندگینامه و آثار شیخ طوسی، آقا بزرگ تهرانی، ترجمه علیرضا میرزا محمد و حمید طبیبیان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1376ش. | |||
* خلاصه الاقوال فی معرفة الرجال، حسن بن یوسف حلی، بنیاد فرهنگ جعفری، قم، 1400ش | |||
* [https://noorlib.ir/book/view/17055/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=361&viewType=pdf «شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی»، سید عبدالعزیز طباطبایی، میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، ص361 - 412، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1373] | * [https://noorlib.ir/book/view/17055/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=361&viewType=pdf «شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی»، سید عبدالعزیز طباطبایی، میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، ص361 - 412، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1373] | ||
* مکاتب فقه امامی ایران، احمد پاکتچی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، 1395 | * مکاتب فقه امامی ایران، احمد پاکتچی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، 1395 | ||
[[رده:عالمان شیعه قرن 5 (قمری)]] | |||
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]] | |||