اسرار حلق و تقصیر: تفاوت میان نسخه‌ها

'''اسرار حَلق و تَقصیر''' حکمت‌ها، اهداف و معانی باطنی [[حلق و تقصیر]] است. حلق (تراشیدن سر) و تقصیر (کوتاه کردن مو یا ناخن) از اعمال پایانی [[حج]] و [[عمره]] و نشانه خروج از [[احرام]] است. این عمل افزون بر بُعد [[حلق یا تقصیر (فتاوای مراجع)|فقهی]]، دارای معانی تربیتی و معنوی است. [[حلق و تقصیر]] نماد طهارت باطنی از گناهان، مهار نفس اماره و بریدن از دلبستگی‌ها و آرزوهای مادی است و نشانگر نهایت فروتنی و عبودیت در پیشگاه الهی و نماد امنیت، شجاعت و عزت مؤمنان در حرم امن الهی دانسته شده است.  

{{اصلی|حلق و تقصیر}}حَلق به معنای تراشیدن سر، و تَقصیر به معنای کوتاه کردن قدری از مو یا ناخن<ref>درسنامه مناسک حج، ص۷۱.</ref>، یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] است.<ref name=":2">درسنامه مناسک حج، ص۶۵.</ref> در فقه [[شیعه]]، تقصیر از عبادات است و باید به‌ [[قصد قربت]] و به [[نیت]] یکی از [[اعمال حج تمتع|اعمال حج]] یا [[اعمال عمره تمتع|عمره]] انجام داده شود.<ref name=":1">درسنامه مناسک حج، ص۵۰.</ref> مردان در [[حج]] با شرایطی موظف به حلق هستند. آنها در [[عمره تمتع]] موظف به تقصیر<ref name=":5">مناسک محشی ص۳۵۶ و ۳۵۷؛ درسنامه مناسک حج، ص۴۹.</ref> و در [[عمره مفرده]] بین حلق و تقصیر مختارند<ref name=":8">مناسک محشی، صص ١٠١ و ١٠٠؛ الکافی فی فقه اهل المدینه (فقه مالکی)، المصادرالفقهیه، ج ١٠، ص۵٣۴؛ بدائع الصنائع (فقه حنفی) المصادرالفقهیه، ج ١٠، ص ۶۵.</ref>؛ البته مذاهب [[اهل سنت]]، مردان را در [[عمره تمتع]] نیز، بین حلق و تقصیر مختار دانسته‌اند.<ref name=":82">مناسک محشی، صص ١٠١ و ١٠٠؛ الکافی فی فقه اهل المدینه (فقه مالکی)، المصادرالفقهیه، ج ١٠، ص۵٣۴؛ بدائع الصنائع (فقه حنفی) المصادرالفقهیه، ج ١٠، ص ۶۵.</ref> [[حج بانوان|زنان]] بر اساس همه مذاهب اسلامی، موظف به تقصیرند.<ref name=":52">مناسک محشی ص۳۵۶ و ۳۵۷؛ درسنامه مناسک حج، ص۴۹.</ref> حلق یا تقصیر در روز [[عید قربان]] بعد از [[رمی جمره عقبه]] و [[قربانی]] انجام می شود.<ref name=":4">درسنامه مناسک حج، ص۷۲؛ همچنین نگاه کنید به: مناسک محشی، ص۴۴٧؛ الروضةالبهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، ج١، صص ۵۶١ - ۵٣٩.</ref>  

[[پیامبر اسلام (ص)]] برای حلق کنندگان سه بار و برای تقصیر کنندگان یک بار دعای خیر کرد و رحمت الهی را برای آنها خواسته است.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ص ۳۰۲ .</ref> خود آن حضرت نیز در روز [[عید قربان]] موی سرش را می‌تراشید و ناخن‌هایش را کوتاه می‌کرد.<ref>وسائل الشيعه، ج ۱۰، ص ۱۸۰، ح ۱۲ .</ref>

گفته شده یکی از اسرار [[تراشیدن موی سر]]، پاک شدن از آلودگی‌های ظاهری و باطنی، خروج از گناهان و غلبه بر [[شیطان]] و [[نفس اماره]] پس از [[رمی|سنگ انداختن]] و [[قربانی کردن]] است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 239.</ref> بر اساس رهنمود [[امام صادق (ع)]] و کلام بزرگان، زدودن مو نماد پاک‌سازی نفس از تمام زشتی‌ها و گناهان است،<ref>مصباح الشريعة، ص ۷۶ .</ref><ref>مستدرك الوسائل، ج ۱۰، ص ۱۶۷، ح ۱۱۷۷۰ .</ref> همان‌طور که بریدن مو اشاره به زدودن هوا و هوس، شهوات و موانعی دارد که تجسم اخروی آن‌ها مانع عبور از پل صراط می‌شود.<ref>اسرار و معارف حج، ص ۵۶ .</ref><ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 240.</ref>

همچنین زدودن مو به عنوان نماد زدودن [[زینت]]، تمرینی برای رهایی از دلبستگی‌های مادی، شئون دنیوی و قطع آرزوهای دور و دراز از بیخ و بن است تا تنها طلب و اراده الهی در دل [[حاجی]] باقی بماند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 238.</ref><ref>اسرار و معارف حج، صص 53 و 54 .</ref>

شما مؤمنان به خواست خدا البته به مسجد الحرام با دل ایمن وارد شوید و سرها بتراشید و اعمال تقصیر بی ترس و هراس به جای آرید، و خدا آنچه را (از مصالح صلح حدیبیه) شما نمی‌دانستید می‌دانست و قبل از آن (که فتح مکه کنید) فتح نزدیک (حدیبیّه و خیبر) را مقرر داشت.}}، این عمل را نمادی از شجاعت و عدم هراس مسلمانان در برابر دشمنان دانسته اند و گفته شده که در عصر حاضر نیز یادآور آن منطق شجاعانه و تداوم سیره مسلمانان نخستین است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 244.</ref><ref>تحلیلی بر مناسک حج، ص272.</ref>