فضایل شهر مکه: تفاوت میان نسخه‌ها

Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
Heidar (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۵: خط ۵:


== موقعیت و جایگاه مکه ==
== موقعیت و جایگاه مکه ==
{{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه مرکزی تجاری محسوب می‌شد و به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده می‌شد، به همین دلیل به آن [[ام القری|اُمُّ القُریٰ]] می‌گفتند. این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نام‌های این شهر است.
{{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر و فزونی زائران، مرکز مهم عبادی و نیز مرکزی تجاری محسوب می‌شود.<ref name=":3">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نام‌های این شهر است.<ref name=":3" />


== آداب ورود به مکه ==
مکه همچنین در قرآن و روایات با عنوان «[[ام‌القری]]» شناخته شده است. در روایتی از [[امام علی(ع)]]، این نام به جایگاه مکه و گسترش زمین از آن مرتبط دانسته شده<ref name=":4">بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .</ref> و به همین علت مکه را منشأ خیر و برکت دانسته‌اند.<ref name=":1" />
{{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref>
 
== آداب مکه ==
{{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از [[اسرار حج|اسرار]] نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref> از جمله آداب مکه، تکرار ذکر خدا و قرائت قرآن<ref>وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۸۲-۳۸۳، ۴۶۴-۴۶۵.</ref>، فروافکندن چشم و رعایت حیا و عفت<ref>نک: الثمر الدانی، ص۶۶؛ مناسک الحج، ص۱۱۴.</ref>، احترام، [[فروتنی]] و وقار<ref>الکافی، ج۴، ص۴۰۱؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱.</ref>، رعایت [[طهارت]] <ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .</ref> و خواندن نمازهای واجب در [[حرم مکی|حرم]]<ref>اتحاف الزائر، ص۳۰-۴۱؛ بحارالانوار، ج۹۶، ص۳۸۱؛ جامع عباسی، ص۳۵.</ref> بیان شده است.


== حرم امن الهی و سرزمین دارای حرمت ویژه ==
== حرم امن الهی و سرزمین دارای حرمت ویژه ==
یکی از مهم‌ترین فضائل [[مکه]]، قرار گرفتن آن در محدوده [[حرم مکی|حرم]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه است. بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، [[حضرت ابراهیم(ع)]] از خداوند خواست مکه را سرزمینی امن قرار دهد. قرآن نیز مکه را «بلد امین» و «بلد حرام» معرفی کرده است.
یکی از مهم‌ترین فضائل [[مکه]]، قرار گرفتن آن در محدوده [[حرم مکی|حرم]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه است. بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، [[حضرت ابراهیم(ع)]] از خداوند خواست مکه را سرزمینی امن قرار دهد. قرآن نیز مکه را «بلد امین» و «بلد حرام» معرفی کرده است.


حرمت مکه تنها به امنیت آن محدود نیست، بلکه برای این سرزمین احکام و محدودیت‌هایی نیز مقرر شده است. قرآن درباره کسی که در مکه قصد ظلم و گناه داشته باشد، از عذاب الهی سخن گفته است.<ref>حج ، 25 .</ref> ازاین‌رو در منابع دینی، رعایت حرمت مکه و پرهیز از گناه در آن مورد تأکید قرار گرفته و برای هتک حرمت این سرزمین پیامدهای ویژه‌ای بیان شده است.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.</ref>
حرمت مکه تنها به امنیت آن محدود نیست، بلکه برای این سرزمین احکام و محدودیت‌هایی نیز مقرر شده است. قرآن درباره کسی که در مکه قصد ظلم و گناه داشته باشد، از عذاب الهی سخن گفته است.<ref>سوره حج، آیه 25.</ref> ازاین‌رو در منابع دینی، رعایت حرمت مکه و پرهیز از گناه در آن مورد تأکید قرار گرفته و برای هتک حرمت این سرزمین پیامدهای ویژه‌ای<ref name=":5">سوره حج، آیه 25.</ref> بیان شده است.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.</ref>


قرار گرفتن [[کعبه]] در مکه نیز بر اهمیت و حرمت این شهر افزوده است. در قرآن، ماجرای [[سپاه ابرهه]] و نابودی آنان هنگام قصد تعرض به خانه خدا بیان شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> [[امام صادق(ع)]] یکی از نام‌های مکه را «البَساسَة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .</ref>[[پرونده:مکه_قدیم.jpg|بندانگشتی|تصویری از [[مسجد الحرام]] و شهر مکه، در سال ۱۸۸۹م.]]
قرار گرفتن [[کعبه]] در مکه نیز بر اهمیت و حرمت این شهر افزوده است. در قرآن، ماجرای [[سپاه ابرهه]] و نابودی آنان هنگام قصد تعرض به خانه خدا بیان شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> [[امام صادق(ع)]] یکی از نام‌های مکه را «البَساسَة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .</ref>[[پرونده:مکه_قدیم.jpg|بندانگشتی|تصویری از [[مسجد الحرام]] و شهر مکه، در سال ۱۸۸۹م.]]
خط ۲۰: خط ۲۲:
در منابع روایی [[شیعه]]، [[مکه]] محبوب‌ترین سرزمین نزد خداوند معرفی شده است.<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> همچنین برای عبادت و حضور<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.</ref> در این شهر فضیلت‌های فراوانی نقل شده<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.</ref> و مکه از مکان‌های ممتاز برای تقرب به خداوند دانسته شده است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .</ref>
در منابع روایی [[شیعه]]، [[مکه]] محبوب‌ترین سرزمین نزد خداوند معرفی شده است.<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> همچنین برای عبادت و حضور<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.</ref> در این شهر فضیلت‌های فراوانی نقل شده<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.</ref> و مکه از مکان‌های ممتاز برای تقرب به خداوند دانسته شده است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .</ref>


وجود [[کعبه]] و [[مسجدالحرام]] در مکه، جایگاه عبادی ویژه‌ای به این شهر بخشیده است. [[مناسک حج]] نیز در مکه و پیرامون آن انجام می‌شود و مسلمانان از نقاط مختلف جهان برای انجام این فریضه به این شهر می‌آیند.<ref name=":0">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> در منابع دینی، عبادت در مکه دارای فضیلت فراوان دانسته شده است. [[امام باقر(ع)]] سجده در مکه را دارای پاداشی بسیار بزرگ دانسته است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶،  ح ۳۴ .</ref>
وجود [[کعبه]] و [[مسجدالحرام]] در مکه، جایگاه عبادی ویژه‌ای به این شهر بخشیده است.<ref name=":0" /> [[مناسک حج]] نیز در مکه و پیرامون آن انجام می‌شود و مسلمانان از نقاط مختلف جهان برای انجام این فریضه به این شهر می‌آیند.<ref name=":0">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> در منابع دینی، عبادت در مکه دارای فضیلت فراوان دانسته شده از جمله [[امام باقر(ع)]] [[سجده]] در مکه را دارای پاداشی بسیار بزرگ دانسته است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶،  ح ۳۴ .</ref>


بر اساس روایتی از [[پیامبر(ص)]] ثواب شخصی که یک روز در [[مکه]] بیمار شود، معادل ثواب شصت سال عبادت است و هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور می‌شود.<ref>بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .</ref> بر این اساس برخی گفته‌اند سختی‌های مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصی‌های روح را می‌زداید.<ref name=":2" />
بر اساس روایتی از [[پیامبر(ص)]] ثواب شخصی که یک روز در [[مکه]] بیمار شود، معادل ثواب شصت سال عبادت است و هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور می‌شود.<ref>بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .</ref> بر این اساس برخی گفته‌اند سختی‌های مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصی‌های روح را می‌زداید.<ref name=":2" />


== مرکز توحید و اجتماع مسلمانان ==
== مرکز توحید و اجتماع مسلمانان ==
مکه به سبب وجود [[کعبه]]، قبله مسلمانان و محل برگزاری [[حج]]، یکی از مهم‌ترین مراکز توحیدی و عبادی جهان اسلام است. مسلمانان از نقاط مختلف جهان در موسم حج در این شهر گرد می‌آیند و در کنار کعبه و [[مسجدالحرام]] به انجام [[مناسک حج|مناسک]] می‌پردازند.  
از نام‌های مکه «بکه»(محل ازدحام) نیز یاد شده است. براساس برخی روایات، این نام به جهت ازدحام مردم نام‌گذاری شده است.<ref>قرب الاسناد ، ص104.</ref> این ویژگی، مکه را به محل اجتماع مسلمانان و نمایش وحدت آنان حول محور توحید تبدیل کرده است.<ref name=":1">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref>


از نام‌های مکه «بکه»(محل ازدحام) نیز یاد شده است. در برخی روایات، این نام به ازدحام و اجتماع مردم در آن مرتبط دانسته شده است.<ref>قرب الاسناد ، ص104.</ref> این ویژگی، مکه را به محل اجتماع مسلمانان و نمایش وحدت آنان حول محور توحید تبدیل کرده است.<ref name=":1">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref>
از سوی دیگر، قرآن کریم مکه را متعلق به عموم مردم می‌داند.<ref name=":5" /> ازاین‌رو در منابع روایی، برای تملک خانه‌های مکه و دریافت اجاره از آنها محدودیت تعیین شده است.<ref>بیهقی ، ج6 ، ص35 ؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۶۷.</ref> [[امام علی(ع)]] نیز در دستور به کارگزار خود در مکه، بر رعایت این ویژگی و بهره‌مندی عمومی مسلمانان از منافع این شهر تأکید کرده است.<ref>نهج البلاغه ، نامه 67 .</ref>
 
از سوی دیگر، برخی روایات مکه را محل عمومی و متعلق به همه مسلمانان معرفی کرده‌اند. ازاین‌رو در منابع روایی، درباره تملک خانه‌ها و دریافت اجاره در مکه محدودیت‌هایی بیان شده است.<ref>بیهقی ، ج6 ، ص35 ؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۶۷.</ref> [[امام علی(ع)]] نیز در دستور به کارگزار خود در مکه، بر رعایت این ویژگی و بهره‌مندی عمومی مسلمانان از منافع این شهر تأکید کرده است.<ref>نهج البلاغه ، نامه 67 .</ref>


== سرزمین برکت و طهارت ==
== سرزمین برکت و طهارت ==
مکه و کعبه با مفهوم پاکی و طهارت ارتباط ویژه‌ای دارند. خداوند به [[حضرت ابراهیم(ع)]] و [[اسماعیل(ع)|حضرت اسماعیل(ع)]] فرمان داد خانه خدا را برای طواف‌کنندگان و عبادت‌کنندگان پاکیزه نگه دارند.<ref>بقره ، 125</ref> همچنین در روایات، بر رعایت طهارت و آداب ویژه هنگام ورود به مکه تأکید شده است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .</ref>
حضور در مکه با رعایت آداب ظاهری و معنوی، زمینه‌ای برای طهارت<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .</ref> و توجه بیشتر به خداوند دانسته شده است.<ref name=":1" /> به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.<ref name=":0" /> [[امام صادق(ع)]] اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با [[احرام]] دوباره وارد شوند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .</ref> برخی روایات مکه را منشأ خیر و برکت دانسته‌اند.<ref name=":4" />
 
در برخی روایات، طهارت هنگام ورود به مکه تنها به پاکیزگی ظاهری محدود نشده و بر پاکی درون و دوری از کبر و غرور نیز تأکید شده است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .</ref> از این جهت، حضور در مکه با رعایت آداب ظاهری و معنوی، زمینه‌ای برای عبادت و توجه بیشتر به خداوند دانسته شده است.<ref name=":1" />
 
به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.<ref name=":0" /> [[امام صادق(ع)]] اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با [[احرام]] دوباره وارد شوند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .</ref>
 
مکه همچنین در قرآن و روایات با عنوان «ام‌القری» شناخته شده است. در روایتی از [[امام علی(ع)]]، این نام به جایگاه مکه و گسترش زمین از آن مرتبط دانسته شده است.<ref>بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .</ref> به همین علت مکه را منشأ خیر و برکت دانسته اند.<ref name=":1" />


== مقاله‌های مرتبط ==
== مقاله‌های مرتبط ==