حدیث شبلی: تفاوت میان نسخهها
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حدیث شبلی'''، متن گفتاری است منسوب به [[امام سجاد(ع)]] که امام در آن برخی [[اسرار حج|اسرار عرفانی حج]] را شرح میدهد. شبلی صوفی برجسته قرن سوم و چهارم هجری بود که پس از کنارهگیری از [[بنیعباس|دربار عباسی]] به زهد و عرفان روی آورد و شاگرد جنید بغدادی شد. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم در کتاب التحفة السنية نقل شده و شهرت زیادی دارد اما برخی در اصالت آن تردید کرده و منشأ آن را در متون صوفیانه پیش از آن میدانند. | '''حدیث شبلی'''، متن گفتاری است منسوب به [[امام سجاد(ع)]] که امام در آن برخی [[اسرار حج|اسرار عرفانی حج]] را شرح میدهد. شبلی صوفی برجسته قرن سوم و چهارم هجری بود که پس از کنارهگیری از [[بنیعباس|دربار عباسی]] به زهد و عرفان روی آورد و شاگرد جنید بغدادی شد. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم در کتاب التحفة السنية نقل شده و شهرت زیادی دارد اما برخی در اصالت آن تردید کرده و منشأ آن را در متون صوفیانه پیش از آن میدانند. | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۴: | ||
روضات الجنات، ج 2، ص 231. | روضات الجنات، ج 2، ص 231. | ||
ریحانه الادب، ج 3، ص 181-182.</ref> شبلی در سال ۳۳۴ قمری در بغداد درگذشت.<ref>طبقات الصوفیه، ج 1، ص 338. | ریحانه الادب، ج 3، ص 181-182.</ref> شبلی در سال ۳۳۴ یا 335 قمری در بغداد درگذشت.<ref>طبقات الصوفیه، ج 1، ص 338. | ||
تاریخ بغداد، ج 16، ص 572. | تاریخ بغداد، ج 16، ص 572. | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۰: | ||
وفیات الاعیان، ج 2، ص 276.</ref> | وفیات الاعیان، ج 2، ص 276.</ref> | ||
== حدیث شبلی == | == حدیث شبلی == | ||
حدیث شبلی روایتی منسوب به [[امام زینالعابدین(ع)]] است که در آن امام در گفتوگوی با شبلی، [[اسرار حج|اسرار]] و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم قمری در کتاب التحفة السنية تألیف سید عبدالله جزائری نقل شده و محدث نوری آن را در مستدرک الوسائل نقل کرده است، و به دلیل نبود در منابع کهن و نقل مرسل، انتساب آن به امام سجاد(ع) مورد تردید است و | حدیث شبلی روایتی منسوب به [[امام زینالعابدین(ع)]] است که در آن امام در گفتوگوی با شبلی، [[اسرار حج|اسرار]] و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم قمری در کتاب التحفة السنية تألیف سید عبدالله جزائری نقل شده و محدث نوری آن را در مستدرک الوسائل نقل کرده است، و به دلیل نبود در منابع کهن و نقل مرسل، انتساب آن به امام سجاد(ع) مورد تردید است و منشأ آن در متون عرفانی صوفیه میباشد.<ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، ص285. | ||
حدیث شبلی در اسرار حج روایت شیعیان یا حکایت صوفیان، ص1.</ref> | |||
=== اعتبار سنجی === | === اعتبار سنجی === | ||
| خط ۳۰: | خط ۲۹: | ||
برخی پژوهشگران برآنند که شخصیت «شبلی» در این روایت نمیتواند همان ابوبکر شبلی، صوفی بغدادی قرن چهارم، باشد؛ زیرا او دو قرن پس از امام سجاد(ع) میزیسته است.<ref>صهبای صفا، ص344.</ref> بر این اساس، احتمال دادهاند که نام شبلی در این روایت تحریفی از نام دیگری (مانند شیبة بن نعامة) از یاران امام سجاد (ع) باشد.<ref>جهاد الامام السجاد، ص175.</ref> | برخی پژوهشگران برآنند که شخصیت «شبلی» در این روایت نمیتواند همان ابوبکر شبلی، صوفی بغدادی قرن چهارم، باشد؛ زیرا او دو قرن پس از امام سجاد(ع) میزیسته است.<ref>صهبای صفا، ص344.</ref> بر این اساس، احتمال دادهاند که نام شبلی در این روایت تحریفی از نام دیگری (مانند شیبة بن نعامة) از یاران امام سجاد (ع) باشد.<ref>جهاد الامام السجاد، ص175.</ref> | ||
در متون کهن صوفیه و آثار برخی نویسندگان اهل سنت، روایتهایی با ساختار مشابه «حدیث شبلی» دیده میشود که در آن ابوبکر شبلی، درباره اسرار و معانی حج گفتوگو میکند. قدیمیترین نمونهها در تهذیبالاسرار ابوسعد خرگوشی (د. ۴۰۷ق) و حقائقالتفسیر ابوعبدالرحمن سلمی (د. ۴۱۲ق) آمده است. و منابع دیگر،<ref>ابن جوزی، ابن عربی، خوارزمی.</ref> روایات مشابه آن را نقل کرده اند. <ref>حدیث شبلی در اسرار حج در روایت شیعیان یا حکایت صوفیان؟، ص9.</ref> از میان منابع فارسی هم همین مضمون را میتوان در کشفالمحجوب<ref>کشف المحجوب، ص474.</ref> و اشعار ناصر خسرو یافت.<ref>دیوان | در متون کهن صوفیه و آثار برخی نویسندگان اهل سنت، روایتهایی با ساختار مشابه «حدیث شبلی» دیده میشود که در آن ابوبکر شبلی، درباره اسرار و معانی حج گفتوگو میکند. قدیمیترین نمونهها در تهذیبالاسرار ابوسعد خرگوشی (د. ۴۰۷ق) و حقائقالتفسیر ابوعبدالرحمن سلمی (د. ۴۱۲ق) آمده است. و منابع دیگر،<ref>ابن جوزی، ابن عربی، خوارزمی.</ref> روایات مشابه آن را نقل کرده اند. <ref>حدیث شبلی در اسرار حج در روایت شیعیان یا حکایت صوفیان؟، ص9.</ref> از میان منابع فارسی هم همین مضمون را میتوان در کشفالمحجوب<ref>کشف المحجوب، ص474.</ref> و اشعار ناصر خسرو یافت.<ref>دیوان ناصر خسرو، ص265.</ref> | ||
== مضمون حدیث == | == مضمون حدیث == | ||
| خط ۳۳۶: | خط ۳۳۵: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
* '''تاریخ تصوف'''، میر باقری فرد، سید علی اصغر، دهباشی، مهدی، تهران-ایران، سمت، 1392ش. | * '''تاریخ تصوف'''، میر باقری فرد، سید علی اصغر، دهباشی، مهدی، تهران-ایران، سمت، 1392ش. | ||
* '''طبقات الصوفیه'''، انصاری، عبد الله بن محمد، تهران-ایران، توس، 1362ش. | * '''طبقات الصوفیه'''، انصاری، عبد الله بن محمد، تهران-ایران، توس، 1362ش. | ||
* '''تاریخ بغداد'''، خطیب بغدادی، احمد بن علی، بیروت-لبنان، دار الکتب العلمیه، 1997م. | * '''تاریخ بغداد'''، خطیب بغدادی، احمد بن علی، بیروت-لبنان، دار الکتب العلمیه، 1997م. | ||
* | *'''وفیات الاعیان،''' ابن خلکان، احمد بن محمد، بیروت-لبنان، دار الفکر، بی تا. | ||
*'''نفحات الانس'''، جامی، عبد الرحمن بن احمد، کلکته-هند، بی نا، بی تا. | |||
*'''کشف المحجوب'''، هجویری، علی بن عثمان، تهران-ایران، سروش، 1383ش. | |||
*'''جستجو در تصوف ایران'''، زرین کوب، عبد الحسین، تهران-ایران، امیرکبیر، 1403ش. | |||
*'''تذکره الاولیاء'''، عطار نیشابوری، فرید الدین، تهران-ایران، سخن، بی تا. | |||
*'''مجالس المومنین'''، شوشتری، نور الله بن شریف الدین، تهران-ایران، اسلامیه، 1377ش. | |||
*'''روضات الجنات'''، خوانساری، سید محمد باقر، قم-ایران، اسماعیلیان، 1390ش. | |||
*'''ریحانه الادب'''، مدرس، محمد علی، قم-ایران، موسسه امام صادق (ع)، 1395ش. | |||
*'''مستدرک الوسائل'''، نوری، حسین بن محمد تقی، بیروت-لبنان، آل البیت، 1987م. | |||
*'''جهاد الامام السجاد'''، حسینی جلالی حائری، سید محمد رضا، قم-ایران، دار الحدیث، 1431ق. | |||
*'''صهبای صفا'''، جوادی آملی، عبد الله، تهران ایران، مشعر، 1382ش. | |||
*'''حج و عمره در قرآن و حدیث'''، محمدی ری شهری، محمد، قم-ایران، دارالحدیث، 1386ش. | |||
*'''حدیث شبلی در اسرار حج در روایت شیعیان یا حکایت صوفیان؟'''، خامه یار، احمد، تهران ایران، فصلنامه پژوهشنامه حج و زیارت دوره 6 شماره 1، 1400ش. | |||
*'''دیوان ناصر خسرو'''، قبادیانی، ناصر خسرو، تهران-ایران، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، بی تا. | |||
*'''برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات'''، حسینی، داوود، تهران-ایران، مشعر، 1400. | |||