|
|
| (۷۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''شاه اسماعیل اول'''
| |
| ==معرفی==
| |
| ...
| |
| == حج ==
| |
| ...
| |
|
| |
|
| == زیارت رفتن شاه اسماعیل ==
| |
| شاهاسماعیل اول به دنبال سفرهای نظامی خود به عراق در جمادیالآخر سال 914 قمري و به بهانة زیارت به اين اماکن مشرف شد. او بلافاصله به زیارت حرم مطهر امام حسین7 در کربلا شتافت: «... و بعد از وصول بدان مشهد عطرآسا و مرقد جنتآسا شرایط زیارت چنانچه باید و شاید مدعی روی نیز به آن خاک پاک سود و به زبان مناجات عرض حاجات کرده...». [1غياثالدين همام خواندمير، ''حبيب السير في اخبار افراد بشر''، ج4، ص495.]وي یک شب در حرم مطهر امام حسین7 معتکف شد و تمامی مجاوران و زوار آن حضرت را مشمول لطف و بخشش قرار داد.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۳.</ref> پس از آن عزم زیارت عتبة مقدسة امام علی7 در نجف کرد: «و در آن حریم واجبالاعزاز که کعبة اهل دل راز و سجدهگاه ارباب نیاز است، روی اخلاص بر زمین سوده، مرادی که داشت، از واهبالعطیات مسئلت کرد».[1 اميرمحمود خواندمير، ''ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب''، ص495.] شاهاسماعیل در بازگشت از بغداد به زیارت آستانة کاظمین8 مشرف شد و «آنگاه به سامرا خرامید و به سعادت زیارت عتبة کعبة مرقبة قدوة اولاد رسول امی هاشمی امام علی النقی و امام حسن العسکری الزکی8 استسعاد یافت».[2منشي القمي، ''خلاصة التواريخ''، تصحيح احسان اشراقي، ج1، ص190.]<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۴.</ref>
| |
|
| |
| == اقدامات عمرانی شاه اسماعیل در عتبات عالیات ==
| |
| شاهاسماعيل اول (907-930)، بنیانگذار صفویه، پس از زیارت عتبات (914ق) همه آنها را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ابریشمی ایرانی مفروش ساخت و پردههای زرین و قندیلهای طلا و نقره جهت تزئین و روشنایی حرمهای مطهر تقدیم کرد. اين نخستین بار در طول تاریخ بود که عنصر طلا به منظور تزئین اعتاب مقدس ائمة اطهار به کار رفت و پس از آن بسيار رواج يافت.[1 خواندمير، ''ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب''، ص496.]<ref>ص۴۲.</ref>
| |
|
| |
| شاهاسماعیل دستور داد: نجاران هنرمند و مهندسان خاتمبند از اطراف ممالک محروسه در بغداد جمع آمده، شش صندوق منقش به نقوش اسلامی و ختائی در غایت تکلف و زیبایی ترتیب دهند و صنادیق قدیم را از آن مرقد عطرپاش برداشته، صندوقهای مجدد را به جای آن نهند.
| |
|
| |
| ساخت این صندوقها که هر کدام گنجینه و شاهکار هنری محسوب میشود، در حیات شاهاسماعیل به پایان نرسید و پس از فوت او در سال 932 قمري تمام شد. همچنین به دستور وي «دور هر یک از عتبة مرتبه نقارهخانه و راتبه ماخور ساختند و از برای آبادانی خطة طیبة عرشمرتبة نجف اشرف مبالغه فرمودند و در آن نقارهخانهها هر روز صبح و عصر به برگزاري مراسم میپرداختند».[1عبدي بيک شيرازي، ''تکملة الاخبار''، تصحيح: عبدالحسين نواري، ص21.]
| |
|
| |
| همچنین شاهاسماعیل قصد داشت آب را از فرات به نجف بیاورد تا آسایش زوار و مردم نجف را فراهم سازد. و دیگر آنکه در میان مردم نيز شهرت داشت که هر زمان آب فرات به نجف رسد، مهدی موعود[ ظهور خواهد کرد. [1عبدي بيک شيرازي، ''تکملة الاخبار''، تصحيح: عبدالحسين نواري، ص211''-''212.]به این جهت شاهاسماعيل قاضیجهان را که از معماران و مهندسان بزرگ عصر بود، به این امر مهم مأمور ساخت. قاضیجهان موفق شد آب رودخانة فرات را به چهارفرسخی نجف اشرف برساند که «مبلغ دو هزار تومان خرج آن نهر کثیرالفائده شده و محصولات کلی از آن به هم رسید».[[2]. آلياسين، ''تاريخ حرم کاظمين''، ترجمة غلامرضا اکبري، ص62''-''63.]<ref>ص۴۳.</ref>
| |
|
| |
| بزرگترین و اساسیترین اقدامات عمرانی شاهاسماعیل مشمول آستانة کاظمین8 شد؛ زیرا عتبة مقدس کاظمین بر اثر طغیان رود دجله و غفلتهای زمان گذشته و قرار داشتن در کانون منازعات فرقهای ویران شده بود.[آلياسين، ''تاريخ حرم کاظمين''، ترجمة غلامرضا اکبري، ص62''-''63.] از سوی دیگر شاهان صفوی ـ که خود را از نوادگان امام موسی کاظم7 معرفی ميکردند ـ به این عتبه، بهویژه از آن جهت که جنبة تبلیغی پررنگي داشت، توجه خاصي داشتند.<ref>ص۴۴.</ref>
| |
|
| |
| شاهاسماعیل در 25 جمادیالثانی 914 قمري آستانة کاظمین را زیارت کرد و دستور داد عمارت آستانه را از بنیاد خراب کنند و عدهای از مهندسان و معماران را از شهرهای اصفهان، قزوین و دیگر شهرهای ایران فراخوانند تا عمارت ازپیشطراحیشده را از نو بنا کنند. این تجدید عمارت 21 سال به طول انجامید و در زمان شاهطهماسب اول در سال 935 قمري پایان یافت. این بازسازی چنين بود: ساخت دو گنبد جداگانه، توسعة حرم، کاشیکاری دور دیوار داخلی روضه و دیوارهای بیرونی آن که آیاتی از قرآن بر آن حک بود، سنگفرش رواقها با سنگ مرمر، ساخت مسجد بزرگی در شمال حرم که به مسجد صفوی مشهور شد و انتقال کاروانسرای داخل صحن به بیرون پشت صحن، تزئین حرم با فرشهای نفیس و قندیلهای طلا و نقره، ساخت دو گلدستة بسیار زیبا و برداشتن صندوقهای قدیمی و نصب دو صندوق چوبی خاتمکاری به جای آنها.[1 منشي قمي''، خلاصة التواريخ''، ج1، ص597 ـ 598. ]<ref>ص۴۴.</ref>
| |
|
| |
| نقل کردهاند که شاهاسماعیل اول پس از زیارت حرم عسکریین8 در سامرا «... به آن آستان عرشنشان قالی رنگین و فرشهای الوان انداخته، به فراشی و خدمت آن مکان تفاخر مینمودند...».[اوتر، ''سفرنامه''، ترجمة علي اقبال، ص66؛ کليددار، ''مدينة الحسين او مختصر تاريخ کربلا''، ج1، ص34.]
| |
|
| |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
|
| |
| == منابع ==
| |
|
| |
| * '''ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاهطهماسب'''، خواندمير، اميرمحمود، تهران، ادبي، 1370ش.
| |
| * '''جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان'''، محمدی، رمضان، و محمدباقر خزائیلی، پژوهشکده حج و زیارت، بیتا.
| |
| * '''حبيب السير في اخبار افراد بشر'''، خواندمير، غياثالدين همام، تهران، خيام، 1333ش.
| |
| * '''خلاصة التواريخ'''، منشی قمي، احمد بن حسين، تصحيح احسان اشراقي، تهران، دانشگاه تهران، 1359ش.
| |
| {{منابع}}
| |
| {{پایان}}
| |
