اسرار قربانی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''اسرار قُربانی''' حقایق و حکمت‌های پنهانِ ذبح چهارپایان توسط [[حج‌گزاران]] در سرزمین [[منا]] است. [[قربانی]] یکی از [[اعمال واجب حج]] و از [[شعائر الهی]] است که با هدف تقرب به خداوند انجام می‌شود. قربانی در منابع شیعه، افزون بر آنکه عبادتی برای تقرب، آمرزش و پیروی از سنت ابراهیمی است، نمادی از مبارزه با نفس و شکرگزاری نعمت‌های الهی و نیز وسیله‌ای برای اطعام و حمایت از نیازمندان به شمار می‌رود.

{{اصلی|قربانی}} «قربانی» از اعمال واجب [[حج]] و به‌معنای ذبح گوسفند، گاو یا نَحْر شتر برای تقرب به خداوند است.<ref>شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۶۰ ؛ منتهی المطلب، ج۱۱، ص۱۸۳ ؛ جواهرالکلام،ج۱۹،ص۱۳۶؛ البدائع،ج۵، ص۶۹، المجموع،ج۸، ص۳۹۸، المغنی، ج۱۱، ص۹۶، ۱۱۸؛ صحیح مسلم، ج۲، ص۹۵۵ ؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۱۰ از ابواب ذبح، ح۱ و ۲ و۵.</ref><ref>مقاییس اللغه، ج۵، ص۸۰.</ref> فقیهان [[شیعه]] مکان آن را [[منا]] و زمانش را روز [[عید قربان]] می‌دانند،<ref>تذکره الفقهاء ، ج۸، ص۲۵۲ ؛ ریاض المسائل، ج۶، ص۴۰۰ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۲۰ ؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۲۸ از ابواب ذبح، ح۲ ؛ باب ۴ از ابواب ذبح، ح۱ و ۵و۶ و ۷.</ref><ref>مدارک الاحکام، ج۸، ص۲۷ ؛ مستندالشیعه، ج۱۲، ص۲۹۹؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۲۲۳.</ref> اما فقیهان [[اهل‌سنت]] ایام دهم تا دوازدهم ذی‌حجه را مجاز می‌شمارند.<ref>الموسوعه الفقهیه الکویتیه، ج۴۲، ص۲۴۹.</ref> سلامت و فربه بودن حیوان شرط است<ref>شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۶۰ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۳۹؛ سنن الترمذی،ج۴، ص۸۷ .</ref><ref>مستندالشیعه، ج۱۲، ص۳۰۷ ؛ جواهرالکلام،ج۱۹، ص۱۳۶-۱۳۸ ؛ الحدائق الناضره ج۱۷، ص۸۸-۹۱.</ref> و از نظر بیشتر فقها، مستحب است گوشت آن میان خود حاجی، نیازمندان و دیگران تقسیم شود.<ref>النهایه، ص۲۶۱ ؛ ریاض المسائل، ج۶، ص۴۲۸ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۵۷ ؛ علل الشرائع، ج۲، ص۴۳۸.</ref><ref name=“:1”>حج، آیه ۳۶.</ref>  

بر اساس حدیثی از [[امام علی(ع)]]، اگر مردم به فواید قربانی آگاه بودند، حتی با قرض گرفتن قربانی می‌کردند.<ref>علل الشرائع، ج 2، ص 440.</ref> بر اساس [[قرآن]]، خداوند قربانی را از شعائر و نشانه‌های الهی<ref>مائده، آیه ۲ ؛ حج آیه ۳۶.</ref> معرفی کرده و وسیله قیام<ref>مصباح المنیر، ریشه قوم.</ref> و برپا بودن مردم شمرده است.<ref>تفسیر کبیر، ج۱۲، ص۱۰۰ ؛ تفسیر المیزان، ج۶، ص۱۴۲ ؛ تفسیر نمونه، ج۵، ص۹۰.</ref>

منابع [[شیعه]] برای قربانی، حکمت‌های باطنی متعددی بیان کرده‌اند؛ از جمله بخشش گناهان و تقرب به خداوند از جمله این حکمت‌ها است. در روایات آمده است که با ذبح قربانی، حاجی از آتش جهنم نجات می‌یابد و نخستین قطره خون آن سبب آمرزش گناهان می‌شود. <ref>المحاسن، ج1، ص67.</ref> <ref>بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۹۶ـ۲۹۸.</ref> قرآن نیز قربانی را نشانه تقوا و مایه تعظیم شعائر و تقرب الهی دانسته است. <ref>حج، آیه ۳۷.</ref> <ref>سوره مائده، آیه 27 .</ref> <ref>سوره حج ، آیه 36 .</ref> همچنین قربانی در روز عید، پیروی از سنت حضرت ابراهیم(ع) و تسلیم در برابر فرمان خدا تلقی شده است <ref>صافات، آیه ۱۰۷.</ref> <ref>سوره مائده، آیه 2.</ref> <ref>سوره حج ، آیه 34 .</ref> <ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 228.</ref>

برخی نویسندگان بر اساس روایات حقیقت قربانی را کشتن مقام حیوانی و هوای نفس دانسته‌اند؛ <ref>اس‍رار و م‍ع‍ارف‌ ح‍ج‌: ب‍ا ال‍ه‍ام‌ از س‍خ‍ن‍ان‌ ح‍ک‍ی‍م‌ م‍ت‍ال‍ه‌ آی‍ت‌ ال‍ل‍ه‌ س‍ی‍د اب‍و ال‍ح‍س‍ن‌ رف‍ی‍ع‍ی‌ ق‍زوی‍ن‍ی‌، ص 40 و 41 .</ref> <ref>معراج السعاده، ص71 ؛ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 229.</ref> چنان‌که [[امام صادق(ع)]] [[حاجی]] را به بریدن گلوی طمع و هوا پرستی هنگام قربانی فرا می‌خواند <ref>مصباح الشریعه، ص92 .</ref> در فقه نیز اگر حاجی توان قربانی نداشته باشد، به جای آن سه روز در حج و هفت روز پس از بازگشت روزه می‌گیرد که این حکم، نشانه تضعیف جنبه حیوانی انسان دانسته شده است.<ref>.الحدائق الناضره، ج۱۷، ص۱۱۷ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۲۶؛ الفقه علی المذاهب الخمسه، ج۱، ص۴۰۰؛ مستندالشیعه، ج۱۲، ص۳۴۳.</ref> <ref>اسرار و معارف حج: با الهام از سخنان حکیم متاله آیت‌الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی، ص 40 و 41.</ref>

همچنین با استناد به آیات قرآن<ref>سوره حج ، آیه 36 .</ref><ref>لقمان ، آیه 28 .</ref> قربانی کردن نوعی شکر‌گذاری برای نعمت رام شدن چهارپایان برای انسان دانسته شده است.<ref>از میقات تا عرفات ، ص130 و 131 ؛ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 234.</ref><ref>جرعه ای از صهبای حج ، ص228.</ref>

در نهایت، یکی از حکمت‌‌های قربانی بهره‌مند شدن نیازمندان از گوشت آن و گشایش در روزی آنان است و در سیره معصومان(ع) بر اطعام فقیران از گوشت قربانی تأکید شده و در سیره امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) نیز بخشی از قربانی به همسایگان و مستمندان داده می‌شد <ref>علل الشرایع، ص ۴۳۷ .</ref> <ref>سوره حج ، آیه 36 .</ref> <ref>وسائل الشيعه، باب 4 ، ج ۱۶، ص 374، ح12.</ref>