کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''الإشارات إلی معرفة الزیارات''' اثری درباره مزارنگاری جهان اسلام است. این کتاب را علی بن ابی‌بکر هروی جهانگرد صوفی مسلک سده ششم هجری نوشته است.
'''الإشارات إلی معرفة الزیارات''' اثری درباره مزارنگاری جهان اسلام است. این کتاب را علی بن ابی‌بکر هروی جهانگرد صوفی مسلک سده ششم هجری نوشته است. هروی در این کتاب شمار قابل توجهی از زیارت‌گاه‌ها و مکان‌های مقدس جهان اسلام ارائه می‌دهد. این زیارتگاه‌ها شامل مساجد مقدس، قبور شخصیت‌های مقدس و رجال دینی، مزارهای مرتبط با وقایع تاریخی و حضور شخصیت‌های مقدس، زیارتگاه‌های مبتنی بر خواب و رؤیا و قدمگاه‌ها و پنجه‌گاه‌ها است.


== نویسنده ==
کتاب الاشارات الی معرفة الزیارات را نخستین مزارنگاری مستقل و شناخته شده در میراث مکتوب اسلامی به شمار آورده‌اند. این اثر در پژوهش‌های مرتبط با مزارپژوهی و مزارشناسی از ارزش ویژه و منحصربه‌فردی برخوردار است.
ابوالحسن علی بن ابی‌بکر بن علی هروی (درگذشت: ۶۱۱ق) جهانگرد صوفی، متولد [[موصل]] و ساکن شهر حلب بوده و در همین شهر نیز از دنیا رفته است. او بخش قابل توجهی از عمر خود را در سفر سپری کرده و از این‌رو در منابع تاریخی از وی با لقب سائح (جهانگرد) یاد شده است.<ref>التکملة لوفیات النقلة، ج۲، ص۳۱۵؛ تکملة إکمال الاکمال فی الانساب و الاسماء و الالقاب، ص۲۰۵.</ref>
 
هروی علاوه بر کتاب اشارات آثار دیگری نیز داشته است که امروزه به دست ما نرسیده است. ابن خلکان برای وی کتاب الخطب الهرویة را یاد کرده است که با توجه به عنوان کتاب، باید خطبه‌ها و مواعظ ادبی وی باشد.<ref>وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، ج۳، ص۳۴۷.</ref> خود وی نیز در پایان کتاب اشارات از تألیف دیگرش با عنوان منازل الارض ذات الطول و العرض یاد می‌کند که باید اثری جغرافیایی باشد.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۱۰۰.</ref>


== معرفی و جایگاه ==
== معرفی و جایگاه ==
خط ۱۳: خط ۱۰:
کتاب الاشارات الی معرفة الزیارات را نخستین مزارنگاری مستقل و شناخته شده در میراث مکتوب اسلامی به شمار آورده‌اند. این کتاب تصویری کلی از زیارتگاه‌های موجود در بسیاری از سرزمین‌های جهان اسلام، به ویژه مناطق مرکزی آن، شامل شام، عراق، مصر و شبه‌جزیره عرب، به دست می‌دهد. بسیاری از اطلاعات هروی در این کتاب، در سایر منابع تاریخی به چشم نمی‌خورد؛ از این‌رو این اثر در پژوهش‌های مرتبط با مزارپژوهی و مزارشناسی از ارزش ویژه و منحصربه‌فردی برخوردار است.
کتاب الاشارات الی معرفة الزیارات را نخستین مزارنگاری مستقل و شناخته شده در میراث مکتوب اسلامی به شمار آورده‌اند. این کتاب تصویری کلی از زیارتگاه‌های موجود در بسیاری از سرزمین‌های جهان اسلام، به ویژه مناطق مرکزی آن، شامل شام، عراق، مصر و شبه‌جزیره عرب، به دست می‌دهد. بسیاری از اطلاعات هروی در این کتاب، در سایر منابع تاریخی به چشم نمی‌خورد؛ از این‌رو این اثر در پژوهش‌های مرتبط با مزارپژوهی و مزارشناسی از ارزش ویژه و منحصربه‌فردی برخوردار است.


کتاب الاشارات نشان می‌دهد که در سده‌های میانی اسلامی با محوریت سده ششم افزون بر مساجد مقدس، قبور و آرامگاه‌های منسوب به شخصیت‌های مقدس، گونه‌های دیگری از زیارتگاه‌ها همچون زیارتگاه‌های مبتنی بر خواب و رؤیا، قدمگاه‌ها و پنجه‌گاه‌ها، آثار و اشیای منسوب به شخصیت‌های مقدس، چاه‌ها، چشمه‌ها و پدیده‌های طبیعی مقدس نیز میان مسلمانان رواج داشته است. با بررسی کتاب الاشارات می‌توان دریافت که بی‌تردید شکل غالب مزارات جهان اسلام، قبور منسوب به شخصیت‌های مقدس و رجال دینی محل احترام بوده است. این شخصیت‌ها خود به گروه‌های مختلفی شامل پیامبران الهی و شخصیت‌های قرآنی و خویشان و نزدیکان آنها، امامان و پیشوایان دینی، شامل امامان معصوم شیعه و ائمه مذاهب اهل‌سنت، فرزندان و نوادگان ائمه و سادات علوی، صحابه و تابعان پیامبر(ص)، اولیا و مشایخ صوفیه و حتی خلفا و پادشاهان تقسیم‌بندی می‌شود.
کتاب الاشارات نشان می‌دهد که در سده‌های میانی اسلامی با محوریت سده ششم افزون بر مساجد مقدس، قبور و آرامگاه‌های منسوب به شخصیت‌های مقدس، گونه‌های دیگری از زیارتگاه‌ها همچون زیارتگاه‌های مبتنی بر خواب و رؤیا، قدمگاه‌ها و پنجه‌گاه‌ها، آثار و اشیای منسوب به شخصیت‌های مقدس، چاه‌ها، چشمه‌ها و پدیده‌های طبیعی مقدس نیز میان مسلمانان رواج داشته است. با بررسی کتاب الاشارات می‌توان دریافت که بی‌تردید شکل غالب مزارات جهان اسلام، قبور منسوب به شخصیت‌های مقدس و رجال دینی بوده است. این شخصیت‌ها خود به گروه‌های مختلفی شامل پیامبران الهی و شخصیت‌های قرآنی و خویشان و نزدیکان آنها، امامان و پیشوایان دینی، شامل امامان معصوم شیعه و ائمه مذاهب اهل‌سنت، فرزندان و نوادگان ائمه و سادات علوی، صحابه و تابعان پیامبر(ص)، اولیا و مشایخ صوفیه و حتی خلفا و پادشاهان تقسیم‌بندی می‌شود.
== نویسنده ==
ابوالحسن علی بن ابی‌بکر بن علی هروی (درگذشت: ۶۱۱ق) جهانگرد صوفی، متولد [[موصل]] و ساکن شهر حلب بوده و در همین شهر نیز از دنیا رفته است. او بخش قابل توجهی از عمر خود را در سفر سپری کرده و از این‌رو در منابع تاریخی از وی با لقب سائح (جهانگرد) یاد شده است.<ref>التکملة لوفیات النقلة، ج۲، ص۳۱۵؛ تکملة إکمال الاکمال فی الانساب و الاسماء و الالقاب، ص۲۰۵.</ref>
 
هروی علاوه بر کتاب اشارات آثار دیگری نیز داشته است که امروزه به دست ما نرسیده است. ابن خلکان برای وی کتاب الخطب الهرویة را یاد کرده است که با توجه به عنوان کتاب، باید خطبه‌ها و مواعظ ادبی وی باشد.<ref>وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، ج۳، ص۳۴۷.</ref> خود وی نیز در پایان کتاب اشارات از تألیف دیگرش با عنوان منازل الارض ذات الطول و العرض یاد می‌کند که باید اثری جغرافیایی باشد.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۱۰۰.</ref>


== محتوا ==
== محتوا ==
خط ۲۷: خط ۲۸:
گونه دیگری از مزارات که هروی در کتاب خود آورده است، مقام‌های منسوب به شخصیت‌های مقدس و در واقع جاهایی بوده که در محل حضور این شخصیت‌ها ساخته شده یا با وقایع تاریخی زمان حیات آنها ارتباط داشته است. شمار قابل توجهی از این دست مزارات، مقام‌های منســوب بــه پیامبــران الهــی بوده اســت.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۱۰، ص۲۳، ص۲۸، ص۳۷، ص۴۱، ص۴۳، ص۷۸ و ص۹۷.</ref> و شـمار دیگری از این مقام‌ها نیز منسوب به امامان شیعه به ویژه [[امام علی(ع)]] بوده است.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۶۱، ص۶۲ و ص۶۷.</ref>
گونه دیگری از مزارات که هروی در کتاب خود آورده است، مقام‌های منسوب به شخصیت‌های مقدس و در واقع جاهایی بوده که در محل حضور این شخصیت‌ها ساخته شده یا با وقایع تاریخی زمان حیات آنها ارتباط داشته است. شمار قابل توجهی از این دست مزارات، مقام‌های منســوب بــه پیامبــران الهــی بوده اســت.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۱۰، ص۲۳، ص۲۸، ص۳۷، ص۴۱، ص۴۳، ص۷۸ و ص۹۷.</ref> و شـمار دیگری از این مقام‌ها نیز منسوب به امامان شیعه به ویژه [[امام علی(ع)]] بوده است.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۶۱، ص۶۲ و ص۶۷.</ref>


=== زیارتگاه‌های مبتنی بر اساس خواب و رؤیا ===
=== زیارتگاه‌های مبتنی بر خواب و رؤیا ===
از جمله زیارتگاه‌های در کتاب هروی، گونه‌ای از زیارتگاه‌های رایج در سده‌های میانی زیارتگاه‌هایی بوده که بر مبنای رؤیت شخصیت‌های مقدس دینی در خواب و رؤیا به وجود می‌آمده است. در پژوهشی در این زمینه با استناد به منابع و مدارک تاریخی بیش از چهل زیارتگاه مبتنی بر خواب در فاصله سده‌های چهارم تا ششم و رؤیا در مصر و شام شمارش شده است که عمدتاً به وجود آمده‌اند. بیشتر این دست زیارتگاه‌ها در درجه اول به امام علی(ع) و در درجه بعدی به [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]، [[حضرت زهرا(س)]] و سایر شخصیت‌های مقدس منسوب بوده‌اند.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۴۴، ص۴۶ و ص۴۷.</ref>
از جمله زیارتگاه‌های در کتاب هروی، گونه‌ای از زیارتگاه‌های رایج در سده‌های میانی زیارتگاه‌هایی بوده که بر مبنای رؤیت شخصیت‌های مقدس دینی در خواب و رؤیا به وجود می‌آمده است. در پژوهشی در این زمینه با استناد به منابع و مدارک تاریخی بیش از چهل زیارتگاه مبتنی بر خواب در فاصله سده‌های چهارم تا ششم و رؤیا در مصر و شام شمارش شده است که عمدتاً به وجود آمده‌اند. بیشتر این دست زیارتگاه‌ها در درجه اول به امام علی(ع) و در درجه بعدی به [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]، [[حضرت زهرا(س)]] و سایر شخصیت‌های مقدس منسوب بوده‌اند.<ref>الاشارات الی معرفة الزیارات، ص۴۴، ص۴۶ و ص۴۷.</ref>