مسجد غمامه: تفاوت میان نسخهها
جز جایگزینی متن - '<gallery>' به '<gallery mode="packed" heights="150px">' |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = | ||
| نامهای دیگر = | | نامهای دیگر = | ||
| مکان = مناخه در غرب | | مکان = مناخه در غرب [[مسجد النبی]] در شهر [[مدینه]] | ||
| کاربری = مسجد | | کاربری = مسجد | ||
| بزرگداشت نزد = | | بزرگداشت نزد = | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
| بازسازی کنندگان = | | بازسازی کنندگان = | ||
| بخشهای از میان رفته = | | بخشهای از میان رفته = | ||
| ویژگیهای تاریخی = محل نماز عید پیامبر | | ویژگیهای تاریخی = محل نماز عید [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] | ||
| متولیان = | | متولیان = | ||
| مساحت = | | مساحت = | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
| توضیح نقشه = | | توضیح نقشه = | ||
}} | }} | ||
'''مسجد غَمامة''' یا مسجد مصلی مسجدی است در غرب [[مسجد النبی | '''مسجد غَمامة''' یا مسجد مصلی مسجدی است در غرب [[مسجد النبی]] واقع در شهر [[مدینه]]. مسجد غمامه به همراه دو مسجد دیگر ([[مسجد امام علی (مناخه)|مسجد علی بن ابیطالب]] و [[مسجد ابوبکر(مناخه)|مسجد ابوبکر]]) که به آنها [[مصلای پیامبر(ص)|مسجدهای مصلی]] گفته میشود در فضای بازی ساخته شدهاند که به آن [[مناخه|مَناخة]] میگفتند و [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] در آنجا نماز عید قربان و فطر برپا میکرد. | ||
بنای امروزین مسجد غمامه همان است که در زمان سلطان عبدالمجید عثمانی (حکومت: 1255-1277ق) ساخته شد و از آن زمان تنها مرمت شده است. | بنای امروزین مسجد غمامه همان است که در زمان [[سلطان عبدالمجید عثمانی]] (حکومت: 1255-1277ق) ساخته شد و از آن زمان تنها مرمت شده است. | ||
==مکان مسجد== | ==مکان مسجد== | ||
مسجد غمامه یا مسجد مصلی در جنوب غرب [[مسجد النبی | مسجد غمامه یا مسجد مصلی در جنوب غرب [[مسجد النبی]] در زمینی قرار دارد که به آن میدان مصلی گفته میشود. این مکان [[مناخه|مَناخه]] نام داشت و صحرایی بود که بازار مدینه نیز در آنجا تشکیل میشد. پیامبر از این مکان که فضای بازی بود برای برپایی نماز عید (قربان و فطر) و نماز باران استفاده میکرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=122 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۱۲۲]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=223 مساجد الاثریه،ص ۲۲۳]</ref> | ||
{{بیشتر|مصلای پیامبر(ص)|۱=}} | {{بیشتر|مصلای پیامبر(ص)|۱=}} | ||
نسخهٔ ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۰۰
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| مکان | مناخه در غرب مسجد النبی در شهر مدینه |
| کاربری | مسجد |
| تاریخ بنا | |
| ویژگیهای تاریخی | محل نماز عید پیامبر |
مسجد غَمامة یا مسجد مصلی مسجدی است در غرب مسجد النبی واقع در شهر مدینه. مسجد غمامه به همراه دو مسجد دیگر (مسجد علی بن ابیطالب و مسجد ابوبکر) که به آنها مسجدهای مصلی گفته میشود در فضای بازی ساخته شدهاند که به آن مَناخة میگفتند و پیامبر در آنجا نماز عید قربان و فطر برپا میکرد.
بنای امروزین مسجد غمامه همان است که در زمان سلطان عبدالمجید عثمانی (حکومت: 1255-1277ق) ساخته شد و از آن زمان تنها مرمت شده است.
مکان مسجد
مسجد غمامه یا مسجد مصلی در جنوب غرب مسجد النبی در زمینی قرار دارد که به آن میدان مصلی گفته میشود. این مکان مَناخه نام داشت و صحرایی بود که بازار مدینه نیز در آنجا تشکیل میشد. پیامبر از این مکان که فضای بازی بود برای برپایی نماز عید (قربان و فطر) و نماز باران استفاده میکرد.[۱]
حضرت محمد(ص) در جاهای مختلفی از مناخه نماز عید بر پا کرده است. بعدها در برخی از این اماکن مسجدهایی ساخته شد که به آنها مسجدهای مصلی گفته میشود؛ مسجدهای دیگر یکی مسجد علی بن ابیطالب(ع) و دیگری مسجد ابوبکر است.[۲]
وجه تسمیه
غمامه به معنای ابر است. گفته شده یک بار که پیامبر در حال خواندن نماز باران (إِسْتِسْقاء) بود، ابری بر سر او سایه انداخت و سپس باران بارید.[۳]
مسجد غمامه را مسجد مصلی هم میخوانند به این دلیل که گفته شده اینجا مکانی است که پیامبر در سالهای پایانی عمرش در آنجا نماز عید برپا میکرد.[۴]
تاریخچه بنا
محل مسجد غمامه، آخرین مصلای پیامبر بود. یعنی آخرین جایی که پیامبر در آن نماز عید خواند و پس از درگذشت او نیز در همین مکان نماز عید و باران خوانده میشد. در زمان ابن زباله (درگذشت: 200ق) و ابن شبه (درگذشت: 262ق)، از تاریخ نگاران اهل مدینه، این مکان به عنوان مصلی شناخته میشده است.[۵]
گفته شده این مکان در نزدیکی خانه کثیر بن صَلْت، صحابی پیامبر، و در جنوب آن قرار داشته است.[۶]
سده نهم و پس از آن
مسجد غمامه در گزارشهای تاریخ نگاران مدینه از قرن هشتم[۷] یاد شده و به نظر سمهودی (درگذشت: 911ق) احتمالا اولین بار در زمان عمر بن عبدالعزیز ساخته شده است.[۸] سمهودی گزارش میکند که این مسجد در زمان او وجود داشت؛ هر چند دچار خرابی بود. همچنین بر در این مسجد نوشته شده که آن را به فرمان عز الدین، شیخ حرم مکه (درگذشت: 761ق)، بازسازی کرده اند.[۹] این مسجد را در سال 861ق امیر بردبک که معمار بود بازسازی کرد.[۱۰]
گفته شده که عیاشی در سفرنامه خود در سال 1073ق به این مسجد اشاره کرده و به گفته او مسجد مصلی العید خوانده میشده است.[۱۱]
بازسازی عصر عثمانی
مسجد غمامه در عهد عبدالمجید اول عثمانی (حکومت: 1255-1277ق/ 1839-1861م) بازسازی شد و همان بنا تا کنون باقی مانده است.[۱۲] در زمان سلطان عبدالحمید دوم (1293-1327ق/ 1876-1909م) اصلاحاتی در مسجد انجام شد.[۱۳] در دوره سعودی نیز باز بر همان مبنا، ترمیم شد که کتیبه موجود تاریخ آن را سال 1411ق یعنی به عهد سلطنت ملک فهد نشان میدهد.[۱۴]
توصیف بنا
طول مسجد غمامه 26 متر، عرض آن حدود ١٣ متر و مساحت کلّ آن ٣٣٨ متر بوده است. مسجد شش گنبد دایرهای دارد که بزرگترین آنها روی محراب قرار گرفته است. صالح لمعی مصطفی، در کتاب المدینه المنوره؛ تطورها العمرانی، به توصیف و بررسی کامل معماری مسجد غمامه پرداخته است.[۱۵]
منبر مسجد مصلی
گفته شده منبری با نه پله در مسجد غمامه قرار داشت. این منبر دارای کتیبهای بود که از سوی سلطان سلیمان یکم(۱۴۹۴-۱۵۶۶م) بر آن حک شده بود. بنابر برخی منابع تاریخی، احتمالا این منبر، هدیه او به مسجدالنبی بوده است که از سال 998ق/1590م به مسجد مصلی منتقل شده است.[۱۶] عبدالعزیز کعکی در کتابش معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ (چاپ: 2011 میلادی)، تصاویری از این منبر را منتشر کرده است؛[۱۷] اما این منبر در تصاویر جدیدتر مسجد غمامه دیده نمیشود.[نیازمند منبع]
گالری
-
-
-
-
-
-
تصویر فوق فاصله مسجدهای مصلی را تا یکی از گوشههای ساختمان فعلی مسجدالنبی نشان میدهد.
جستار وابسته
پانویس
- ↑ وفاء الوفاء، ج۳، ص ۱۲۲؛ مساجد الاثریه،ص ۲۲۳
- ↑ مساجد الاثریه،ص ۲۲۳
- ↑ مدینه شناسی، ج1، ص 153
- ↑ وفاءالوفاء، ج3، ص 117
- ↑ وفاء الوفاء، ج3، ص 115
- ↑ الوفاء الوفاء، ج3، ص 118
- ↑ التعریف بما انست الهجره، ص 146
- ↑ وفاء الوفاء، ج3، ص 122
- ↑ وفاء الوفاء، ج3، ص 123
- ↑ وفاءالوفاء، ج3، ص 146
- ↑ المساجد الاثریه، ص 235
- ↑ معالم المدینه بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۱، ۳۴۸
- ↑ مساجد الاثریه، ص 232
- ↑ مساجد الاثریه، ص 234
- ↑ نگاه کنید به: المدینه المنوره، تطورها العمرانی، ص 138-145.
- ↑ المدینه المنوره، تطورها العمرانی، ص142؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء4، مجلد1، ص366
- ↑ معالم المدینه المنوره، جزء 4، مجلد 1، ص 364
منابع
- التعریف بما انست الهجره من معالم دارالهجره، محمد بن احمد مطری (م.741ق.)، تحقیق سلیمان رحیلی، ریاض، داره الملک عبدالعزیز، 1426ق؛
- المدینة المنورة، تطورها العمرانی و تراثها المعماری، صالح لمعی مصطفی، بیروت، دارالنهضة العربیة، 1981م؛
- المساجد الاثرية فى المدينة المنورة، محمد الياس عبدالغنى، مدينه، ١٩٩٨.
- المساجد الاثریة فی المدینة المنورة، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، ناشر مولف، 2000م.
- تاريخ المدينة المنورة، ابوزيد عمر بن شبه، قم، دارالفكر، ١٣۶٨ش.
- معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، الجزء الرابع، عبدالعزیز کعکی، بیروت، 2011
- وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى، نورالدين على السمهودى، بيروت، داراحياء التراث العربى، ١٩٩۵.