کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخه‌ها

== معرفی و جایگاه ==

شاه اسماعیل اول در سال ۸۹۲ق در اردبیل متولد شد.<ref>تاریخ حبیب السیر، ج ۴، ص۴۲۸.</ref> وی در تابستان سال ۹۰۷ق در سن ۱۵ سالگی در تبریز تاجگذاری کرد.<ref>سیوری، راجر، ایران در عصر صفوی، کتاب تهران، ۱۳۶۳، ش ص۲۵.</ref> شکل‌گیری حکومت شاه اسماعیل به مدد حضور و قدرت‌نمایی نظامیان قزلباش وابسته به ایلات و عشایر ترکمانی تحقق یافت که با پیوند مذهبی طریقت صوفیانه صفویه در اردبیل، رابطه‌ای مرید- مرادی را با شیوخ و شاهان صفوی برقرار کردند. این نظامیان به‌سبب نقش‌آفرینی نظامی در پیکارهای شاه اسماعیل و تلاش در استقرار، تثبیت و تداوم حکومت صفوی به امتیازات گوناگونی در این حکومت دست یافتند.<ref>«جایگاه و امتیازات نظامیان قزلباش در حکومت شاه اسماعیل اول صفوی»، ص۱۸.</ref>

شاه اسماعیل شیعه را مذهب رسمی کشور اعلام نمود و خود را در بین مردم چنین معرفی می‌کرد که از طرف امام زمان برای حکومت انتخاب شده است و همین امر باعث تعمیق و اعتقاد عموم به نیابت وی از جانب امام غایب شد.<ref>«تأثیر اندیشه مهدویت بر تشکیل حکومت شیعی ملی صفوی (دوره شاه اسماعیل اول)»، ص۱۱۴.</ref> شاه اسماعیل برای ترویج مذهب تشیع در کشوری که بیشتر مردم آن اهل تسنن بودند، گاه به خشونتهایی نیز دست می‌زد و این کار غالباً به دست قزلباشان و تبرائیان انجام می‌گرفت.<ref>''عالم‌آرای صفوی''، ۶۴–۶۵؛ ''خلاصة التواریخ''، ۸۶؛ ''سفرنامه‌های ونیزیان در ایران''، ۴۰۹).</ref> وی برای تعدیل سیاستهای افراطی سران قزلباش، او صوفیان و مریدان حیدری و نیز علمای ایرانی و علمای جبل عامل، کوفه و بحرین را به تدوین کتابهای فقه جعفری دعوت کرد.<ref>ایران در روزگار شاه اسماعیل و شاه‌طهماسب، ۱۲۶؛ ''سفرنامه‌های ونیزیان در ایران''، ۳۸۳</ref><ref>''روزگاران''، ۳، ۳۴؛ ''خلاصة التواریخ''، ۷۳</ref> شیوهٔ کشورداری شاه اسماعیل یکم مانع تجزیه و تقسیم ایران آشوب‌زده میان دو امپراتوری نیرومند عثمانی و ازبک شد.<ref>''سفرنامه‌های ونیزیان در ایران''، ۳۲۸–۳۲۹؛ ''تاریخ روابط ایران و هند در دورهٔ صفویه و افشاریه''، ۲۱، ۲۳</ref>

از جمله کارهای شاه اسماعیل یکم برای بزرگداشت امامان شیعه، می‌توان اینها را برشمرد: ضرب سکه با نام ۱۲ امام، قرار دادن نام امامان معصوم به‌عنوان سجع مهرشاهی، مرمت و گسترش آرامگاه امامان در شهرهای عراق و مشهد، ساختن مقبره برای امامزاده‌ها در شهرهای ایران، و طرح آب‌رسانی از فرات به نجف.<ref>''جهانگشای خاقان''، ۱۴۹، ۲۸۹–۲۹۲؛ ''سفرنامه‌های ونیزیان در ایران''، ۴۲۷–۴۲۸؛ ''عالم‌آرای صفوی''، ۱۲۷–۱۲۹؛ ''خلاصة التواریخ''، ۱۵۱؛ ''گلشن مراد''، ۵۵۶)</ref> شاه اسماعیل یکم به رسوم و آیینهای مذهبی و ملی بسیار علاقه داشت و به آبادانی و ساخت بناهای یادبود اشتیاق نشان می‌داد.<ref>''شاه اسماعیل اول''، ۸۱۳–۸۱۶؛ ''جهانگشای خاقان''، ۴۲۸–۴۲۹، ۵۷۳–۵۷۴؛</ref> مهم‌ترین آثاری که از وی به یادگار مانده، اینهاست: چهار بازار دور میدان قدیم اصفهان، مدرسهٔ هارونیه و بقعهٔ امامزاده هارون در اصفهان، بناهای یادبود در اوجان فارس و شیراز، و سرانجام، ساختمانهای چندی که در خوی و تبریز بنیاد کرد.<ref>''از شیخ صفی تا شاه صفی''، ۳۳؛ ''خلاصة التواریخ''، ۱۵۱؛ ''جهانگشای خاقان''، ۳۰۳؛ ''سفرنامه‌های''، ۳۷۹–۳۸۲.</ref>

شاه اسماعیل به فارسی و ترکی شعر می‌سرود و خطایی تخلص می‌کرد.<ref>''جهانگشای خاقان''، ص۶۰۹.</ref> وی در سن ۳۸ سالگی در سال ۹۳۰ق درگذشت و پیکرش دربقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی به خاک سپرده شد.<ref>پارسا دوست، منوچهر؛ شاه اسماعیل اوّل، پادشاهی با اثرهای دیرپای در ایران و ایرانی، بی‌جا، ۱۳۷۵ ش، چاپ اوّل. ص۶۶۹.</ref>