کاربر:Gholampour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخهها
Gholampour (بحث | مشارکتها) |
Gholampour (بحث | مشارکتها) اصلاح سجاوندی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اهلسنت''' یکی از مذاهب بزرگ اسلامی است. | '''اهلسنت''' یکی از مذاهب بزرگ اسلامی است. | ||
==واژه شناسی== | == واژه شناسی == | ||
اَهْلِسُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى است که اشاره به گرايش یک فرقه مذهبى از | اَهْلِسُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى است که اشاره به گرايش یک فرقه مذهبى از مسلمانان، غیر از گروههای شیعه و اباضیه دارد<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسولالله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهلسنت و دیگر گروههای مذهبی مسلمانان در این است که آنها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) میدانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> | ||
== مذاهب فقهی اهلسنت== | == مذاهب فقهی اهلسنت == | ||
اکثریت اهل | اکثریت اهل سنت در حوزة فقهى، به ۴ مذهب اصلی؛ حنفى، مالكى، شافعى و حنبلى تقسیم گردیدند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵.</ref> | ||
* '''حنفیه:''' پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار قرآن و سنت پیامبر (ص)، از عقل و قیاس بهره میگرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> | |||
* '''حنفیه:''' پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار قرآن و سنت پیامبر(ص)، از عقل و قیاس بهره میگرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> | |||
* '''مالکیه:''' پیرو مالک بن انس (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۴.</ref> این مذهب نمایندهٔ فقه حدیثگرای مدینه است.<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳ق»، ص۴۴۵.</ref> | * '''مالکیه:''' پیرو مالک بن انس (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۴.</ref> این مذهب نمایندهٔ فقه حدیثگرای مدینه است.<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳ق»، ص۴۴۵.</ref> | ||
* '''حنبلیه:''' پیرو احمد بن حنبل (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref> و | * '''حنبلیه:''' پیرو احمد بن حنبل (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref> و از رأی و قیاس پرهیز میکرد؛<ref>وضوء النبی (ص)، ج۱، ص۴۰۷.</ref> این مذهب بیش از دیگر مذاهب به ظاهر احادیث و اقوال صحابه گرایش دارد.<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref> | ||
* '''شافعیه:''' پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیثمدار<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیکتر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref> | * '''شافعیه:''' پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیثمدار<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیکتر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref> | ||
== مذاهب کلامی و اعتقادی اهلسنت == | == مذاهب کلامی و اعتقادی اهلسنت == | ||
اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم میشوند. | اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم میشوند. | ||
*'''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه میکنند و عقل را دخالت نمیدهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref> | * '''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه میکنند و عقل را دخالت نمیدهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref> | ||
*'''معتزله:''' که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل میبرند؛ بنیانگذار آن واصل بن عطاء بود.<ref>مجموعه آثار، ج3، ص85.</ref> | * '''معتزله:''' که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل میبرند؛ بنیانگذار آن واصل بن عطاء بود.<ref>مجموعه آثار، ج3، ص85.</ref> | ||
*'''اشاعره:''' که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.<ref>فرق و مذاهب كلامی، ص201.</ref> | * '''اشاعره:''' که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.<ref>فرق و مذاهب كلامی، ص201.</ref> | ||
*'''خوارج:''' گروهی که به دو خلیفه نخست مهر میورزند و از علی(ع) تبری میجویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.<ref>ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.</ref> | * '''خوارج:''' گروهی که به دو خلیفه نخست مهر میورزند و از علی (ع) تبری میجویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.<ref>ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.</ref> | ||
*'''ماتریدیه:''' مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقلگرایی در آن غلبه دارد.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص296.</ref> | * '''ماتریدیه:''' مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقلگرایی در آن غلبه دارد.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص296.</ref> | ||
*'''مرجئه:''' عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی میدانستند.<ref>الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.</ref> | * '''مرجئه:''' عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی میدانستند.<ref>الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.</ref> | ||
*'''وهابیت:''' منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابنتیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.<ref>آئين وهابيت، ص29.</ref> عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است. | * '''وهابیت:''' منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابنتیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.<ref>آئين وهابيت، ص29.</ref> عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است. | ||
دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.<ref>تاريخ فقه و فقها، ص84.</ref> | دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.<ref>تاريخ فقه و فقها، ص84.</ref> | ||
==زیارت از نظر اهلسنت == | == زیارت از نظر اهلسنت == | ||
زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابیها آن را حرام میدانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر(ص) از | زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابیها آن را حرام میدانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر (ص) از بقیع،<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.</ref> شهدای احد<ref>ابن عابدین، ج۲، ص۲۴۲.</ref> و قبر مادرش<ref>بیهقی، ج۱۱، ص۴۶۹.</ref> و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا (ص) میرفتند.<ref>ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.</ref> | ||
روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم میشوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.</ref> نهی زنان،<ref>ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.</ref> اما سند آن ضعیف ارزیابی شده<ref>البانی، ج۲، ص۳۷۰.</ref> و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.</ref> امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت<ref>مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.</ref> و تأکید بر سیرهی همیشگی پیامبر (ص) در زیارت اهل قبور.<ref>بستی، ج۷، ص۴۴۴.</ref> | |||
از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان،<ref>سرخسی، ج۲۴، ص۱۰؛ شرنبلانی، ج۱، ص۲۲۹؛ ابن عابدین، ج۲، ص۶۲۶؛ قاری، ج۴، ص۱۲۵۵؛ ابن عابدین، ج ۲، ص۶۲۶؛ تهانوی، ج۲، ص۱۰۸۲.</ref> مالکیان قائل به جواز و استحباب،<ref>ابن انس، ج۲، ص۴۸۵؛ ابن الحاج، ج۱، ص۲۵۵.</ref> شافعیان<ref>شافعی، ج۱، ص۳۱۷؛ خطیب، ج ۱، ص۴۴۵؛ ابن حجر، ج۳، ص۶۶؛ ذهبی، ج۴، ص۴۸۴.</ref> و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)<ref>مقدسى، ج ۲، ص۵۶۵-۵۷۰.</ref> همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ ازاینرو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است.<ref>خطیب، ج ۱، ص۵۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج ۱۲، ص۲۴۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۵۱۸؛ ابن خلکان، ج ۴، ص۱۶۵؛ ذهبی، ج ۱، ص۱۱۴؛ ابن جوزی، مناقب، ج ۱، ص۶۰۷-۶۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۶، ص۱۰۰.</ref> | |||
== حج در مذاهب فقهی اهلسنت == | == حج در مذاهب فقهی اهلسنت == | ||
در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهلسنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. برخی از این تفاوتها | در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهلسنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. برخی از این تفاوتها مانند… است. | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۱: | ||
* '''الاقتصاد فی الاعتقاد'''، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق. | * '''الاقتصاد فی الاعتقاد'''، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق. | ||
* '''الامام الشافعی'''، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م. | * '''الامام الشافعی'''، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م. | ||
* '''الأم'''، أبوعبدالله محمد بن إدریس الشافعی، بیروت، دارالمعرفه،۱۹۹۰م. | |||
* '''«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش. | * '''«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش. | ||
* '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش. | * '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش. | ||
* '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۷ق. | * '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق (ع)، ۱۴۲۷ق. | ||
* '''تاریخ بغداد'''، أبوبکر أحمد بن علی الخطیب البغدادی، بیروت، دارالغرب الإسلامی، ۲۰۰۲م. | |||
* '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش. | * '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش. | ||
* '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، | * '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت، ۱۳۹۲ش. | ||
* '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهلبیت(ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش. | * '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهلبیت (ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش. | ||
* '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش. | * '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش. | ||
* '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش. | * '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش. | ||
* '''سنن ابن ماجه'''، أبوعبدالله محمد بن یزید القزوینی ابن ماجه، بیجا، دارإحیاء الکتب العربیه، بیتا. | |||
* '''سیر اعلام النبلاء'''، شمسالدین احمد بن محمد ذهبی، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، بیتا. | |||
* '''صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان'''، محمد بن حبان البستی، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق. | |||
* '''فتحالباری شرح صحیح البخاری'''، أحمد بن علی ابن حجر العسقلانی الشافعی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۷۹ق. | |||
* '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بیجا، بینا، بیتا. | * '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بیجا، بینا، بیتا. | ||
* '''فرق و مذاهب كلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش. | * '''فرق و مذاهب كلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش. | ||
| خط ۵۸: | خط ۶۰: | ||
* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش. | * '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش. | ||
* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۳۷۵ش. | * '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۳۷۵ش. | ||
* '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسامالدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث | * '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسامالدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م. | ||
* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش. | * '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش. | ||
* '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بیجا، بینا، بیتا. | * '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بیجا، بینا، بیتا. | ||
* '''وضوء النبی(ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۴۰۷. | * '''وضوء النبی (ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۴۰۷. | ||
* '''صحیح مسلم'''، مسلم ابن الحجاج النیسابوری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا. | |||
* '''رد المحتار على الدر المختار'''، محمد أمین الحنفی ابن عابدین، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۲ق. | |||
* '''شعب الإیمان'''، أحمد بن الحسین البیهقی، مکتبه الرشد للنشر والتوزیع بالریاض بالتعاون مع الدار السلفیه ببومبای بالهند، ۱۴۲۳ق. | |||
* '''المدخل'''، أبوعبدالله محمد بن محمد ابن الحاج، بیجا، دارالتراث، بیتا. | |||
* '''المستدرک على الصحیحین'''، أبوعبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری الحاکم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق. | |||
* '''المصنف'''، أبوبکر عبدالرزاق ابن ابی شیبه، بیروت، المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق. | |||
* '''مناقب الإمام أحمد'''، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیجا، دار هجر، ۱۴۰۹ق. | |||
* '''المنتظم فی تاریخ الأمم والملوک'''، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق. | |||
* '''موسوعه الألبانی فی العقیده'''، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدین الألبانی، صنعاء، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیه وتحقیق التراث والترجمه، ۱۴۳۱ق. | |||
* '''موطأ'''، مالک ابن انس، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۶ق. | |||
* '''وفیات الأعیان'''، أبوالعباس شمسالدین أحمد ابن خلکان، بیروت، دار صادر، بیتا. | |||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||
نسخهٔ ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۴۶
اهلسنت یکی از مذاهب بزرگ اسلامی است.
واژه شناسی
اَهْلِسُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى است که اشاره به گرايش یک فرقه مذهبى از مسلمانان، غیر از گروههای شیعه و اباضیه دارد[۱] که پس از وفات رسولالله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.[۲] تمایز اهلسنت و دیگر گروههای مذهبی مسلمانان در این است که آنها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،[۳] برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) میدانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.[۴]
مذاهب فقهی اهلسنت
اکثریت اهل سنت در حوزة فقهى، به ۴ مذهب اصلی؛ حنفى، مالكى، شافعى و حنبلى تقسیم گردیدند.[۵]
- حنفیه: پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)[۶] که در کنار قرآن و سنت پیامبر (ص)، از عقل و قیاس بهره میگرفت.[۷]
- مالکیه: پیرو مالک بن انس (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛[۸] این مذهب نمایندهٔ فقه حدیثگرای مدینه است.[۹]
- حنبلیه: پیرو احمد بن حنبل (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود[۱۰] و از رأی و قیاس پرهیز میکرد؛[۱۱] این مذهب بیش از دیگر مذاهب به ظاهر احادیث و اقوال صحابه گرایش دارد.[۱۲]
- شافعیه: پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیثمدار[۱۳] که ترکیبی از حدیث و رأی است؛[۱۴] از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیکتر است.[۱۵]
مذاهب کلامی و اعتقادی اهلسنت
اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم میشوند.
- اهل حدیث (سلفیه): که تنها به کتاب و سنت مراجعه میکنند و عقل را دخالت نمیدهند،[۱۶] مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.[۱۷]
- معتزله: که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل میبرند؛ بنیانگذار آن واصل بن عطاء بود.[۱۸]
- اشاعره: که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.[۱۹]
- خوارج: گروهی که به دو خلیفه نخست مهر میورزند و از علی (ع) تبری میجویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.[۲۰]
- ماتریدیه: مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقلگرایی در آن غلبه دارد.[۲۱]
- مرجئه: عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی میدانستند.[۲۲]
- وهابیت: منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابنتیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.[۲۳] عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است.
دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.[۲۴]
زیارت از نظر اهلسنت
زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابیها آن را حرام میدانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.[۲۵] سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر (ص) از بقیع،[۲۶] شهدای احد[۲۷] و قبر مادرش[۲۸] و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا (ص) میرفتند.[۲۹]
روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم میشوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛[۳۰] نهی زنان،[۳۱] اما سند آن ضعیف ارزیابی شده[۳۲] و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛[۳۳] امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت[۳۴] و تأکید بر سیرهی همیشگی پیامبر (ص) در زیارت اهل قبور.[۳۵]
از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان،[۳۶] مالکیان قائل به جواز و استحباب،[۳۷] شافعیان[۳۸] و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)[۳۹] همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ ازاینرو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است.[۴۰]
حج در مذاهب فقهی اهلسنت
در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهلسنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. برخی از این تفاوتها مانند… است.
پانویس
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.
- ↑ فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.
- ↑ غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.
- ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵.
- ↑ تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.
- ↑ تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.
- ↑ تاریخ فقه و فقها، ص۸۴.
- ↑ «اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳ق»، ص۴۴۵.
- ↑ «جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.
- ↑ وضوء النبی (ص)، ج۱، ص۴۰۷.
- ↑ «جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.
- ↑ «اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳»، ص۴۴۶.
- ↑ الامام الشافعی، ص۱۷۸.
- ↑ «بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.
- ↑ فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.
- ↑ درآمدی بر علم كلام، ص246.
- ↑ مجموعه آثار، ج3، ص85.
- ↑ فرق و مذاهب كلامی، ص201.
- ↑ ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.
- ↑ درآمدی بر علم كلام، ص296.
- ↑ الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.
- ↑ آئين وهابيت، ص29.
- ↑ تاريخ فقه و فقها، ص84.
- ↑ کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.
- ↑ صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.
- ↑ ابن عابدین، ج۲، ص۲۴۲.
- ↑ بیهقی، ج۱۱، ص۴۶۹.
- ↑ ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.
- ↑ المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.
- ↑ ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.
- ↑ البانی، ج۲، ص۳۷۰.
- ↑ المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.
- ↑ مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.
- ↑ بستی، ج۷، ص۴۴۴.
- ↑ سرخسی، ج۲۴، ص۱۰؛ شرنبلانی، ج۱، ص۲۲۹؛ ابن عابدین، ج۲، ص۶۲۶؛ قاری، ج۴، ص۱۲۵۵؛ ابن عابدین، ج ۲، ص۶۲۶؛ تهانوی، ج۲، ص۱۰۸۲.
- ↑ ابن انس، ج۲، ص۴۸۵؛ ابن الحاج، ج۱، ص۲۵۵.
- ↑ شافعی، ج۱، ص۳۱۷؛ خطیب، ج ۱، ص۴۴۵؛ ابن حجر، ج۳، ص۶۶؛ ذهبی، ج۴، ص۴۸۴.
- ↑ مقدسى، ج ۲، ص۵۶۵-۵۷۰.
- ↑ خطیب، ج ۱، ص۵۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج ۱۲، ص۲۴۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۵۱۸؛ ابن خلکان، ج ۴، ص۱۶۵؛ ذهبی، ج ۱، ص۱۱۴؛ ابن جوزی، مناقب، ج ۱، ص۶۰۷-۶۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۶، ص۱۰۰.
منابع
- آئين وهابيت، جعفر سبجانی، بیجا، بینا، بیتا.
- الاقتصاد فی الاعتقاد، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق.
- الامام الشافعی، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م.
- الأم، أبوعبدالله محمد بن إدریس الشافعی، بیروت، دارالمعرفه،۱۹۹۰م.
- «اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳» در «مدخل اسلام»، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- «بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.
- بحوث فی الملل و النحل، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق (ع)، ۱۴۲۷ق.
- تاریخ بغداد، أبوبکر أحمد بن علی الخطیب البغدادی، بیروت، دارالغرب الإسلامی، ۲۰۰۲م.
- تاريخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش.
- تاریخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت، ۱۳۹۲ش.
- «جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، مسعود امامی، مجله فقه اهلبیت (ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
- دائرة المعارف بزرگ اسلامی، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.
- درآمدی بر علم كلام، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.
- سنن ابن ماجه، أبوعبدالله محمد بن یزید القزوینی ابن ماجه، بیجا، دارإحیاء الکتب العربیه، بیتا.
- سیر اعلام النبلاء، شمسالدین احمد بن محمد ذهبی، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، بیتا.
- صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان، محمد بن حبان البستی، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق.
- فتحالباری شرح صحیح البخاری، أحمد بن علی ابن حجر العسقلانی الشافعی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۷۹ق.
- الفرق بين الفرق، بغدادی، بیجا، بینا، بیتا.
- فرق و مذاهب كلامی، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش.
- فرق و مذاهب کلامی، علی ربانی گلپایگانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
- فرهنگ فرق اسلامی، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۳۷۵ش.
- کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، علی بن حسامالدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.
- مجموعه آثار، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
- ملل و نحل، شهرستانی، بیجا، بینا، بیتا.
- وضوء النبی (ص)، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۴۰۷.
- صحیح مسلم، مسلم ابن الحجاج النیسابوری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
- رد المحتار على الدر المختار، محمد أمین الحنفی ابن عابدین، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۲ق.
- شعب الإیمان، أحمد بن الحسین البیهقی، مکتبه الرشد للنشر والتوزیع بالریاض بالتعاون مع الدار السلفیه ببومبای بالهند، ۱۴۲۳ق.
- المدخل، أبوعبدالله محمد بن محمد ابن الحاج، بیجا، دارالتراث، بیتا.
- المستدرک على الصحیحین، أبوعبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری الحاکم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.
- المصنف، أبوبکر عبدالرزاق ابن ابی شیبه، بیروت، المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق.
- مناقب الإمام أحمد، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیجا، دار هجر، ۱۴۰۹ق.
- المنتظم فی تاریخ الأمم والملوک، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.
- موسوعه الألبانی فی العقیده، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدین الألبانی، صنعاء، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیه وتحقیق التراث والترجمه، ۱۴۳۱ق.
- موطأ، مالک ابن انس، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۶ق.
- وفیات الأعیان، أبوالعباس شمسالدین أحمد ابن خلکان، بیروت، دار صادر، بیتا.