گاهشمار سازمان حج و زیارت: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''گاهشمار سازمان حج و زیارت''' درباره پیشینه تشکیل سازمان حج و زیارت، و ساختار و جایگاه آن است؛ این گاه شمار روند تکوین اداری و تحولات ساختاری مدیریت اعزام زائران ایرانی را از آغاز دهه ۱۳۲۰ شمسی تا اواخر دهه ۱۳۹۰ بازمینمایاند. جدولها با تفکیک دو دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، گویای گذار تدریجی امور زیارتی از تصمیمات مقطعی هیئت دولت و کمیسیونهای فصلی به سوی نهادی متمرکز و مستقل تحت عنوان «سازمان حج و زیارت» هستند. علاوه بر تطورات تشکیلاتی، فراز و فرودهای روابط دیپلماتیک با کشور میزبان، بحرانهای امنیتی و سیاسی، و گسترش دامنه فعالیتها به ساماندهی سفرهای عتبات عالیات نیز در این گاهشمار مستند شده است. | '''گاهشمار سازمان حج و زیارت''' درباره پیشینه تشکیل سازمان حج و زیارت، و ساختار و جایگاه آن است؛ این گاه شمار روند تکوین اداری و تحولات ساختاری مدیریت اعزام زائران ایرانی را از آغاز دهه ۱۳۲۰ شمسی تا اواخر دهه ۱۳۹۰ بازمینمایاند. جدولها با تفکیک دو دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، گویای گذار تدریجی امور زیارتی از تصمیمات مقطعی هیئت دولت و کمیسیونهای فصلی به سوی نهادی متمرکز و مستقل تحت عنوان «سازمان حج و زیارت» هستند. علاوه بر تطورات تشکیلاتی، فراز و فرودهای روابط دیپلماتیک با کشور میزبان، بحرانهای امنیتی و سیاسی، و گسترش دامنه فعالیتها به ساماندهی سفرهای عتبات عالیات نیز در این گاهشمار مستند شده است. | ||
== از سال 1320 تا 1357 شمسی== | ==از سال 1320 تا سال 1357 شمسی== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|1320 | |1320 | ||
| | |اعلام بلامانع بودن عزیمت به حج برای متقاضیان دارای تمکن مالی، بنا بر اطلاعیه هیئت دولت | ||
|- | |- | ||
|1321 | |1321 | ||
|دولت عربستان | |اعلام ناتوانی دولت عربستان در پاسخگویی به نیازهای حجاج بهدلیل مشکلات داخلی | ||
|- | |- | ||
|1321 | |1321 | ||
|دولت ایران در جهت حفظ جان و منافع | |ممنوع شدن سفر ایرانیان به حجاز از سوی دولت ایران در جهت حفظ جان و منافع اتباع خود | ||
|- | |- | ||
|1322/ 1362ق | |1322/ 1362ق | ||
| | |عزیمت ششهزار ایرانی به حج از راه دریا و عراق، با وجود اعلام پیشین مبنی بر ممنوعیت سفر | ||
|- | |- | ||
|1322 | |1322 | ||
|اعدام یکی از حجاج ایرانی | |اعدام یکی از حجاج ایرانی از سوی عربستان و در پی آن قطع پنجساله روابط دیپلماتیک دو کشور | ||
|- | |- | ||
|1327 | |1327 | ||
|ازسرگیری روابط دیپلماتیک | |ازسرگیری روابط دیپلماتیک و انتصاب سرپرست برای حجاج ایرانی از سوی عبدالحسین هژیر، نخستوزیر وقت | ||
|- | |- | ||
|1327 | |1327 | ||
|انتصاب محسن صدر ( | |انتصاب محسن صدر (صدرالاشراف) بهعنوان سرپرست حجاج ایرانی | ||
|- | |- | ||
|1328 | |1328 | ||
|تشکیل کمیسیون حج به دستور | |تشکیل کمیسیون حج به دستور نخستوزیر، با حضور نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت کشور و شهربانی | ||
|- | |- | ||
|1328 | |1328 | ||
|کمیسیون حج | |تصویب انحصار سفر حج به مسیر هوایی از سوی کمیسیون حج | ||
|- | |- | ||
|1333 | |1333 | ||
|تصویب آییننامه امور حج | |تصویب آییننامه امور حج ناظر بر تأیید استطاعت مالی، وسایل سفر (هوایی، دریایی و زمینی)، مسافرت اطفال و گذرنامه | ||
|- | |- | ||
|1333 | |1333 | ||
| | |افزوده شدن عنوان راهنمای حج به ترکیب کاروانهای زیارتی ایران | ||
|- | |- | ||
|1339 | |1339 | ||
|انتقال کمیسیونهای حج از وزارت امور خارجه به وزارت کشور | |انتقال مسئولیت کمیسیونهای حج از وزارت امور خارجه به وزارت کشور | ||
|- | |- | ||
|1343 | |1343 | ||
|دائمی شدن کمیسیونهای | |دائمی شدن فعالیت کمیسیونهای حج، پس از دورهای انحلال ادواری و سالانه | ||
|- | |- | ||
|1349 | |1349 | ||
| | |ایجاد دفتر غیررسمی و دائمی حج در وزارت کشور با هدف ساماندهی و رفع مشکلات متقاضیان | ||
|- | |- | ||
|1350 | |1350 | ||
|اصلاح ساختار اداری وزارت کشور و | |اصلاح ساختار اداری وزارت کشور و تأسیس رسمی دبیرخانه امور حج در تشکیلات این وزارتخانه | ||
|- | |- | ||
|1350 | |1350 | ||
|دستور | |صدور دستور محمدرضا پهلوی مبنی بر تمرکز امور حج در سازمانی واحد | ||
|- | |- | ||
|1351 | |1351 | ||
|الحاق کلیه امور حج | |واگذاری و الحاق کلیه امور حج و زیارت از وزارت کشور به سازمان اوقاف | ||
|- | |- | ||
|1351 | |1351 | ||
|تشکیل شورای عالی حج به ریاست | |تشکیل شورای عالی حج به ریاست رئیس سازمان اوقاف و با حضور نمایندگان وزارتخانهها، جمعیت شیر و خورشید سرخ و یک روحانی | ||
|- | |- | ||
|1353 | |1353 | ||
| | |تأسیس ستاد عمره در ساختار سازمان اوقاف | ||
|- | |- | ||
|1354 | |1354 | ||
|اعزام | |اعزام نخستین کاروان زائران ایرانی به عتبات عالیات از سوی سازمان اوقاف | ||
|} | |} | ||
نسخهٔ ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۰
گاهشمار سازمان حج و زیارت درباره پیشینه تشکیل سازمان حج و زیارت، و ساختار و جایگاه آن است؛ این گاه شمار روند تکوین اداری و تحولات ساختاری مدیریت اعزام زائران ایرانی را از آغاز دهه ۱۳۲۰ شمسی تا اواخر دهه ۱۳۹۰ بازمینمایاند. جدولها با تفکیک دو دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، گویای گذار تدریجی امور زیارتی از تصمیمات مقطعی هیئت دولت و کمیسیونهای فصلی به سوی نهادی متمرکز و مستقل تحت عنوان «سازمان حج و زیارت» هستند. علاوه بر تطورات تشکیلاتی، فراز و فرودهای روابط دیپلماتیک با کشور میزبان، بحرانهای امنیتی و سیاسی، و گسترش دامنه فعالیتها به ساماندهی سفرهای عتبات عالیات نیز در این گاهشمار مستند شده است.
از سال 1320 تا سال 1357 شمسی
| 1320 | اعلام بلامانع بودن عزیمت به حج برای متقاضیان دارای تمکن مالی، بنا بر اطلاعیه هیئت دولت |
| 1321 | اعلام ناتوانی دولت عربستان در پاسخگویی به نیازهای حجاج بهدلیل مشکلات داخلی |
| 1321 | ممنوع شدن سفر ایرانیان به حجاز از سوی دولت ایران در جهت حفظ جان و منافع اتباع خود |
| 1322/ 1362ق | عزیمت ششهزار ایرانی به حج از راه دریا و عراق، با وجود اعلام پیشین مبنی بر ممنوعیت سفر |
| 1322 | اعدام یکی از حجاج ایرانی از سوی عربستان و در پی آن قطع پنجساله روابط دیپلماتیک دو کشور |
| 1327 | ازسرگیری روابط دیپلماتیک و انتصاب سرپرست برای حجاج ایرانی از سوی عبدالحسین هژیر، نخستوزیر وقت |
| 1327 | انتصاب محسن صدر (صدرالاشراف) بهعنوان سرپرست حجاج ایرانی |
| 1328 | تشکیل کمیسیون حج به دستور نخستوزیر، با حضور نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت کشور و شهربانی |
| 1328 | تصویب انحصار سفر حج به مسیر هوایی از سوی کمیسیون حج |
| 1333 | تصویب آییننامه امور حج ناظر بر تأیید استطاعت مالی، وسایل سفر (هوایی، دریایی و زمینی)، مسافرت اطفال و گذرنامه |
| 1333 | افزوده شدن عنوان راهنمای حج به ترکیب کاروانهای زیارتی ایران |
| 1339 | انتقال مسئولیت کمیسیونهای حج از وزارت امور خارجه به وزارت کشور |
| 1343 | دائمی شدن فعالیت کمیسیونهای حج، پس از دورهای انحلال ادواری و سالانه |
| 1349 | ایجاد دفتر غیررسمی و دائمی حج در وزارت کشور با هدف ساماندهی و رفع مشکلات متقاضیان |
| 1350 | اصلاح ساختار اداری وزارت کشور و تأسیس رسمی دبیرخانه امور حج در تشکیلات این وزارتخانه |
| 1350 | صدور دستور محمدرضا پهلوی مبنی بر تمرکز امور حج در سازمانی واحد |
| 1351 | واگذاری و الحاق کلیه امور حج و زیارت از وزارت کشور به سازمان اوقاف |
| 1351 | تشکیل شورای عالی حج به ریاست رئیس سازمان اوقاف و با حضور نمایندگان وزارتخانهها، جمعیت شیر و خورشید سرخ و یک روحانی |
| 1353 | تأسیس ستاد عمره در ساختار سازمان اوقاف |
| 1354 | اعزام نخستین کاروان زائران ایرانی به عتبات عالیات از سوی سازمان اوقاف |
سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۵۷ش)
| 1358 | تشکیل سازمان حج و زیارت، و انتقال سرپرستی امور حج از سازمان اوقاف به وزارت ارشاد[۱] |
| 1359 | به علت بروز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، فقط سه استان موفق به اعزام زائر شدند[۲] |
| 1363 | ادغام سازمان حج و اوقاف با یکدیگر و تشکیل سازمان حج و اوقاف و امور خیریه[۳] |
| 1366 | فاجعه حج خونین و در نتیجه وقفه سه ساله در اعزام به حج[۴] |
| 1370 | تشکیل سازمان مستقلی به نام حج و زیارت، و جداسازی امور حج و اوقاف از یکدیگر[۵] |
| 1381 | برگزاری کلاسهای حضوریِ آموزش حج برای حاجیان و کارگزاران[۶] |
| 1382 | ایجاد دفتر نمایندگی سازمان حج و زیارت در عراق جهت ارائه خدمات مناسبتر به زائران عتبات عالیات[۷] |
| 1384 | امضای یادداشت تفاهم بین سازمان حج و زیارت و وزارت جهانگردی عراق درباره اعزام زائران ایرانی به عتبات[۸] |
| 1384 | تعیین وظایف نمایندگی ولی فقیه در امور حج به دستور رهبری[۹] |
| 1394 | فاجعه منا و کشته شدن بیش از دو هزار نفر از حجاج کشورهای مختلف[۱۰] |
| 1395 | در اعتراض به عدم امنیت حجاج، زائران ایرانی به حج اعزام نشدند[۱۱] |
| 1396 | ازسرگیری اعزام زائران ایرانی به حج[۱۲] |
پانویس
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۵۹.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۱.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۲.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۳.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۸۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۷۰.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۸۳.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۵.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶-۶۷.
- ↑ حج و زیارت در گذر زمان، ص۶۶.
منابع
این مقاله برگرفته از حج در گذر زمان، علیاکبر زاور، نشر مهکامه، چاپ اول، ۱۳۹۹ش است.