کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱

میرزای شیرازی، از مراجع بزرگ شیعه در قرن سیزده و چهارده هجری قمری.

معرفی

سیدمحمدحسن‌ حسینی شیرازی،‌ فرزند سیدمحمود، در سال 1230 قمری در شیراز چشم به جهان گشود. وی در بیست سالگی در حوزه اصفهان به اجتهاد رسید. میرزای شیرازی در سال‌ 1259‌ قمری به نجف اشرف وارد شد و در درس‌ مرحوم محمدحسن‌ نجفی صاحب جواهر و شیخ حسن کاشف‌الغطا حضور یافت و پس از مدتی مفتخر به کسب اجازه اجتهاد از صاحب‌ جواهر شد و بیشترین بهره را نیز از محضر شیخ‌ انصاری برد.

شیخ‌فضل‌الله نوری، میرزامحمدتقی شیرازی، سیدحسن مدرس، از مهمترین شاگردان او به حساب می آیند.

میرزای شیرازی علاوه بر جایگاه والای علمی و مرجعیت علی‌الاطلاق، در اخلاق، سلوک و تهذیب سرآمد بود و در امور سیاسی بسیار باهوش بود.

هجرت به سامرا

مهم‌ترین هدف میرزای شیرازی از هجرت به سامرا را تقریب بین شیعیان و اهل سنت بیان می‌کند: «به نظر من‌ این‌ مهم‌ترین هدف میرزای بزرگ از هجرت به سامرا بود» (سیدرضی شیرازی، 1371، ص۳۵).

پیش از هجرت میرزا سامرا از یک طرف با فرهنگ شیعی و علوم آن بیگانه بود و در انحصار اهل سنت و میدانی برای رقابت عشایر و تعصبات قبایل بود. از طرف دیگر نیز شیعه و زائران حرم عسکریین در این شهر امنیت نداشتند.

با ورود میرزای شیرازی به سامرا این شهر مطمح نظر شیعیان از اقصا نقاط عالم شد و هرچند شیعیان کمترى از اهل سنت داشت، از نظر قدرت و ابهت مرکز رفت‌وآمد شیعیان جهان گشت. گویا میرزای شیرازی در خصوص انتخاب سامرا به عنوان مقصد هجرت اهداف زیر را دنبال می‌کرده است: 1. اسکان شیعیان در سامرا؛ ۲. تشکیل حوزه علمیه در جوار حرم امامین همامین عسکریین8؛ ۳. تبلیغ تشیع در نواحی‌مختلف عراق؛ ۴. تقریب بین شیعه و اهل سنت.

از جمله علل مهم مهاجرت میرزا به سامرا خاموش کردن آتش اختلافات فرقه‌ای و قومی مسلمانان آن منطقه بود. سامرا مرکز اهل سنت بود و عشایر اطراف آن از شیعیان بودند. هر از چند گاهی درگیری‌های خونین بین شیعیان و اهل سنت درمی‌گرفت. میرزا معتقد بود با هجرت به سامرا و ایجاد عمران و آبادی در آنجا الفت و محبت بین شیعه و سنی ایجاد، و آتش کینه‌ها را خاموش خواهد کرد؛ ازاین‌روی وقتی به سامرا هجرت کرد در جهت عمران آن شهر تلاش فراوان کرد (مصاحبه با محمد بحرالعلوم). او می‌خواست شیعیان به سامرا بیایند و در جوار برادران سنی‌مذهب ساکن شوند] از این رهگذر گامی در مسیر وحدت و تقریب برداشته شود.

او اعتقاد داشت آباد ساختن سامرا ایجاد امکانات رفاهی، خدماتی و ارتباطی بین شیعه و سنی الفت و محبت پدید می‌آورد؛ به همین دلیل ایشان علاوه بر احداث مدرسه‌ای مجهز برای طلاب، که حجرات بسیارى برای اسکان آنان داشت، بر شط سامرا نیز پل ساخت. پیش از آن مردم و زوار با قایق از رود دجله می‌گذشتند و بَلَم‌داران هم در حق مسافران اجحاف می‌کردند. احداث بازاری بزرگ، ساختن خانه برای بسیاری از مجاوران سامرا، انفاق به فقیران و محرومان و تقویت حیات اقتصادی افراد کم‌بضاعت، تزئین و  بازسازی حرم مطهر سامرا و بنیان‌گذاری حسینیه‌ای برای اقامه سوگواری در مناسبت‌های ویژه به‌خصوص در محرم و صفر از جمله اقدامات دیگر ایشان بود.

کمک مالی به تعمیر و بازسازی حرم مطهر عسکریین از جمله اقدامات میرزای شیرازی در سامرا بوده است. تأسیس کاروانسراهایی برای زائران و مسافران سامرا

حضور 22ساله و پربرکت میرزای شیرازی در سامرا و تشکیل حوزه قدرتمند در آن و نیز ساخت مدرسه‌ای برای طلاب، که اخیراً تجدید بنا شد، بافت این شهر را تغییر داد.

تأسیس حوزه سامراء

آیت‌الله سیدمحمدحسن حسینی شیرازی ملقب به «میرزای بزرگ» و «سید مجدد» و «مجدد اول» و «میرزای شیرازی»، که ساکن نجف اشرف بود، به علل مختلفی، از جمله رونق‌بخشی به این شهر برای سکونت شیعیان و ایجاد وحدت سیاسی شیعه با اهل سنت در عراق، در شهر سامرا رحل اقامت گزید. به دنبال هجرت مرحوم میرزا به سامرا و تشکیل جلسات درس و بحث در برهه‌ای از زمان، حوزه علمیه در این شهر مستقر شد. میرزا شاگردانی با روحیه تقریبی پرورش داد که هر یک بزرگانی تأثیرگذار شدند. همه این برکات از آثار تعامل‌ و هم‌زیستی‌ شیعیان و اهل سنت در این شهر آن هم به هدایت مرحوم میرزاست. تلاش شبانه‌روزی میرزای شیرازی نزدیک به ربع قرن در سامرا مصروف این حرکت شد.

سفر حج

در سال 1287 قمری در زمان خلافت شریف عبدالله حسنى به حج مشرف شد و در خانه موسى بغدادى سُکنا گزید. صاحب‌خانه ورود میرزا را به اطلاع شریف رساند.‌ شریف تکلیف کرد که میرزا را نزد او ببرند.‌ او قضیه را براى میرزا نقل کرد. میرزا براى شریف پاسخ فرستاد: «اذا رأیتم العلماء على أبواب الملوک فقولوا بئس العلماء و بئس الملوک و اذا رأیتم الملوک على ابواب العلماء فقولوا نعم العلماء و نعم الملوک»؛ «هر گاه علما را بر سراى پادشاهان یافتید بگویید اینان بدترین علما، و آنان بدترین پادشاهان‌اند و اگر پادشاهان را بر سراى عالمان دیدید، بگویید آنان بهترین علما، و اینان بهترین پادشاهان هستند».شریف وقتی این سخن را شنید خود مبادرت به دیدار میرزا کرد و پس از آن او را به‌خانه خویش برد.

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله «بررسی حضور 22 ساله میرزای شیرازی در سامرا»، در مجله فرهنگ زیارت است.

• «بررسی حضور 22 ساله میرزای شیرازی در سامرا»، خوشنویس، محمدحسین، شماره ۵۶، ۱۴۰۲ش.