ویکی حج:شیوهنامه ارزیابی مقالات
| این شیوهنامه بهروزرسانی و تکمیل خواهد شد |
ملاحظات ارزیابی مقالات از نظر علمی
۱. مخاطب و شیوه نگارش: مخاطبان ویکی حج عموم مردم هستند؛ بنابراین، اصل بر سادگی و روانی زبان، اختصار و پرهیز از پرگویی است. محتوا باید با موضوع حج، زیارت و حرمین ارتباط داشته باشد. برای مثال، در مقاله مربوط به یک شخصیت، تنها جنبههایی از زندگی و آثار او باید مطرح شود که با موضوع دانشنامه ارتباط دارند.
۲. ساختار و دامنه مقالات: ساختار و تیتربندی مقالات ویکی متناسب با مخاطبان و اقتضائات فضای مجازی تنظیم میشود و لزوماً با ساختار مقالات چاپی یا دانشنامههای سنتی یکسان نیست. همچنین، اصل بر آن است که موضوعات مرتبط، تا حد امکان در قالب مقالات مستقل و کوتاهتر بررسی شوند، نه اینکه همه جوانب یک موضوع در یک مقاله گردآوری شود. ازاینرو، ممکن است برای مثال، آثار مهم یک نویسنده در مقالاتی مستقل معرفی شوند و مقاله اصلی صرفاً به معرفی نویسنده بپردازد. ارزیابان باید در سنجش جامعیت مقالات، دامنه و هدف هر مقاله و ارتباط آن با سایر مقالات و ارجاعات داخلی را در نظر بگیرند.
۳. ماهیت دانشنامهای و اصل بیطرفی: ویکی حج دانشنامه است و محل طرح دیدگاهها، پیشنهادها یا نتایج پژوهشی جدید نیست. نتیجهگیریهای بدون استناد، داوری درباره موضوعات، سوگیری و استفاده از تعابیر شعاری و ارزشگذارانه با اصل بیطرفی سازگار نیستند. استفاده محدود از تعابیر خاص درباره معصومان، متناسب با اقتضائات موضوع، از این قاعده مستثناست.
۴. معیارهای ارزیابی علمی و محتوایی: تأکید اصلی در ارزیابی علمی باید بر صحت اطلاعات، اعتبار و تناسب منابع با ادعاها، صحت ارجاعات و دیگر جنبههای علمی و محتوایی باشد. همه مطالب باید مستند باشند؛ بااینحال، الزام به استفاده از چاپ خاصی از منابع یا یکسانسازی چاپها در همه مقالات، جز در موارد ضروری، قابل انتظار نیست. همچنین، مقالات ویکی نباید با معیارهای آثار علمی ـ پژوهشی یا کتابهای تخصصی ارزیابی شوند.
۵. نحوه ارائه پیشنهادهای اصلاحی: از ارزیابان انتظار میرود نکات اصلاحی را روشن، مشخص و در قالب راهنمایی عملی برای نویسنده بیان کنند و از توصیههای کلی و مبهم بپرهیزند. پیشنهادها باید با توجه به ماهیت ویکی و امکانات و محدودیتهای اجرایی نویسندگان، واقعبینانه و قابل انجام باشند.
۶. استفاده از هوش مصنوعی: در صورت استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی مقالات، خروجی آن باید با دقت بررسی و پالایش شود؛ زیرا ممکن است پیشنهادهایی نادرست، فاقد پشتوانه مستند یا غیرقابلاجرا ارائه کند.
۷. وضعیت مقالات پس از ارزیابی: مقالات ارسالی برای ارزیابی، مقالات تکمیلشده محسوب میشوند؛ اما این امر به معنای نهایی بودن یا ثبات آنها نیست. مقالات ویکی متناسب با نیازها و در دورههای زمانی مختلف ممکن است ویرایش، تکمیل یا تلخیص شوند.
شاخصهای ارزیابی
| محور ارزیابی | شاخصها |
|---|---|
| ویکیسازی |
|
| ساختار مقالات |
|
| گزارشینویسی و بیطرفی علمی |
|
| جامعیت و علمیت |
|
| ساده نویسی و کوتاه نویسی |
|
| ویراستاری |
|