اسرار رمی جمرات

اَسرار رَمی جَمرات حکمت‌ها، اهداف و معانی باطنی رمی جمرات است. رَمی جمرات از اعمال واجب حج است که به معنای پرتاب ریگ به جمره‌ها در منا انجام می‌باشد. این عمل شامل رمی جمره عقبه در روز دهم ذی‌حجه و رمی هر سه جمره در روزهای یازدهم و دوازدهم ذی‌حجه است و با شرایطی مانند استفاده از ریگ، نیت قربت و برخورد مستقل هر سنگ به جمره انجام می‌شود.

در منابع اسلامی باطن و حقیقت رمی جمرات، مبارزه با شیطان، پیروی از سنت حضرت ابراهیم(ع)، سنگ زدن به درون خود جهت رویارویی با رذایل اخلاقی و اظهار بندگی در برابر خداوند دانسته شده است. روایات و آثار اخلاقی و عرفانی، رمی جمرات را زمینه‌ساز طهارت باطنی، آمرزش گناهان، تقویت اراده در برابر وسوسه‌های شیطانی و استمرار در مبارزه با نفس و مبارزه جمعی با دشمنان الهی معرفی کرده‌اند.

رمی جمرات

نوشتار اصلی: رمی جمرات

رَمْی جمرات پرتاب سنگ به جمره است و شامل دو عمل از اعمال حج است؛ یکی پرتاب هفت سنگ به جمره عقبه در عید قربان (روز دهم ذی‌حجه) و دیگری پرتاب هفت سنگ به هر کدام از جمرات سه‌گانه (جمره اولی، جمره وسطی، جمره کبری) در روزهای ۱۱ و ۱۲ ذی‌حجه است.

بنا بر فقه شیعه و بیشتر فقیهان اهل‌سنت، سنگ‌ها باید ریگ باشد و قبل از آن برای رمی استفاده نشده باشد. به‌فتوای فقیهان شیعه سنگ‌ها باید از حرم مکی به‌جز مسجد الحرام و مسجد جن، جمع‌آوری شده باشند. فقیهان شیعه، نیت و قصد خالصانه را از واجبات رمی دانسته‌اند. به نظر همه مذاهب اسلامی، هر کدام از سنگ‌ها باید با پرتاب جداگانه به جمره برخورد کند و مستحب است حاجی هنگام پرتاب هر سنگ تکبیر بگوید.

اسرار رمی جمرات

بر اساس روایات، ریشه این آیین، عمل ابراهیم(ع) است که شیطان بر او ظاهر شد و جبرئیل به ابراهیم دستور داد که او را با هفت سنگ بزند. سپس در محل دوم و سوم ظاهر شد و ابراهیم (ع) هر بار با هفت سنگ او را مورد حمله قرار داد. همچنین گفته شده که در جمرات شیطان بر آن شد که آدم(ع) را فریب دهد؛ ولی موفق نگردید. پیامبر (ص) نیز هنگامی که روز عید قربان از مشعر به منا رفت نزد جمره عقبه آمده و آن را با هفت سنگ زد. این امر در اسلام نیز سنت گردید و همین گونه در مورد جمره اول و دوم عمل کرد.

در منابع شیعی رمی جمرات نماد بندگی محض و شکستن شوکت شیطان از طریق امتثال اوامر الهی دانسته شده است. از منظر اخلاقی و معنوی، پرتاب این سنگ‌ها به‌مثابه انداختن تیر به‌سوی شهوات، رذایل درونی، وسوسه‌ها و شرک تلقی شده است. برخی روایات پرتاب سنگ را موجب محو گناهان و ایجاد نوری برای حاجی در قیامت دانسته‌اند.

همچنین مستحب بودن طهارت باطنی و ظاهری در حین رمی، لازمه راندن کارآمد ابلیس دانسته شده است زیرا کسی بهتر می‌تواند شیطان را براند که خود از ناپاکی‌ها به دور باشند.

سرّ تکرار رمی

به اعتقاد برخی محققان اسرار حج، شاید تکرار جمرات در سه روز پیاپی در اعمال حج (که جمعا هفت نوبت سنگ زدن و هر دفعه 7 سنگ دارد)، اشاره به لزوم تداوم در مبارزه با شیطان باشد. همچینن وجود سه جمره، نشانه‌ای بر وجود موانع متعدد برای رسیدن به خداوند دانسته شده است. هجوم همگانی حاجیان علیه شیطان در جمره عقبه را نیز نماد اتحاد مسلمانان در مبارزه با شیطان تفسیر کرده‌اند.

مقاله‌های مرتبط

• جمرات
• اسرار حج

منابع

• بدائع الصنائع (الفقه‌الحنبلی)، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
• حج و عمره در قرآن و حدیث، محمد محمدی ری‌شهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
• الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
• علل الشرائع، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
• کنز الفوائد، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .
• درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
• درسنامه مناسک حج ، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
• الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
• سنن الدارمي ، دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، تحقیق سبع علمی، خالد عبد اللطیف و زمرلی، فواز احمد . محمد، معراج، کراچی پاکستان، بی‌تا .
• السنن الکبری: بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
• شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
• الفقه علی المذاهب الأربعه، الجزیری، عبدالرحمان، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۴۲۴ق.
• الفقه علی المذاهب الخمسه، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• فقه السنه، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
• فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی: مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
• الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
• الکافی فی فقه ابن حنبل (الفقه الحنبلی)، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• کتاب الخلاف فی الفقه، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
• الکافی فی فقه اهل المدینه، النمری القرطبی، یوسف بن عبداللّٰه (الفقه‌المالکی)، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• مناسک حج با حواشی مراجع، امام خمینی، سید روح اللّٰه، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
• المدونه (الفقه‌المالکی)، مالک بن انس، روایه کنون بن سعید، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• المقنع (الفقه الحنبلی)، المصادر الفقهیه، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• مناسک حج، مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره، با حواشی مراجع معظم تقلید و استفتائات جدید، امام خمینی، مشعر، تهران، ۱۳۹۲ش.
• المهذب في فقه الإمام الشافعي، ابو اسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، محقق و مصحح علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، دارالمعرفة، بیروت، 1424 ق/ 2003 میلادی .
• قرب الاسناد، عبدالله بن جعفر حمیری، موسسه آل البیت علیه السلام لاحیاء التراث، قم، 1371ش / 1413 ق.
• دعائم الاسلام ، قاضی نعمان مغربی، دارالمعارف ، بیروت، 1383ق .
• الترغیب و الترهیب من الحدیث الشریف، منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی، عماره، مصطفی محمد، دارالفکر ، بیروت، 1408ق / 1988 م .