مفضل بن محمد جندی
مفضل بن محمد بن ابراهیم بن مفضل جَنَدی مکی (درگذشت ۳۰۸ق)، محدث و قاری قرن سوم و آغاز قرن چهارم هجری بود. وی از محدثان مکه به شمار میرفت و فضائل المدینة، از کهنترین نگاشتهها دربارهٔ فضایل و احکام شهر مدینه، از آثار اوست.
تبار و جایگاه علمی
ابو سعید مفضل بن محمد بن ابراهیم بن مفضل جندی، از نسل عامر بن شراحیل شعبی کوفی بود. نسبت «جَنَدی» به شهر جَنَد، از نواحی یمن، بازمیگردد.[۱]
جندی در مکه به تدریس و نقل حدیث اشتغال داشت و در مسجدالحرام حلقهٔ درس برپا میکرد.[۲] رجالیان و تراجمنگاران او را با اوصافی مانند «ثقه» و «کثیرالحدیث» ستودهاند و ذهبی از او با عنوان «محدث مکه» یاد کرده است.[۳]
مشایخ و شاگردان
جندی نزد شماری از استادان و محدثان روزگار خود دانش آموخت، از جمله:[۴]
- صامت بن معاذ جندی
- محمد بن عمر عُذی
- ابراهیم بن محمد شافعی
- ابوحمد محمد بن یوسف
- علی بن زیاد لججی
- حسن بن علی حوانی
شماری از محدثان و قاریان نیز از او حدیث شنیدند یا روایت کردند، از جمله:[۵]
- ابوبکر بن مجاهد
- عبدالواحد بن ابیهاشم
- ابوالقاسم طبرانی
- ابوحاتم بُستی، مشهور به ابن حبان
- ابوبکر بن مقری
- ابوجعفر عقیلی
- ابواحمد بن عدی
- محمد بن سعید بن عبدان
وفات
بنابر گزارش غالب مورخان و تراجمنگاران، جندی در جمادیالاولی سال ۳۰۸ق در مکه درگذشت.[۶] بااینحال، سمعانی وفات او را پس از سال ۳۱۰ق دانسته است.[۷]
آثار
از مفضل بن محمد جندی دو اثر گزارش شده است:
- فضائل مکة: بخشی از نسخهٔ خطی این اثر با شمارهٔ ۳۳۰ در کتابخانهٔ ظاهریهٔ دمشق نگهداری میشود.[۸]
- فضائل المدینة: رسالهای در احادیث فضایل شهر پیامبر، مسجدالنبی، حرمت صید و قطع درختان و حدود حرم مدینه.[۹]
پانویس
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «جَنَد».
- ↑ عقیلی، الضعفاء الکبیر، ذیل ترجمهٔ مفضل بن محمد جندی.
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ذیل ترجمهٔ مفضل بن محمد جندی؛ سمعانی، الأنساب، ذیل «الجندی».
- ↑ ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ذیل ترجمهٔ مفضل بن محمد جندی.
- ↑ ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ذیل ترجمهٔ مفضل بن محمد جندی؛ ابن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ذیل ترجمهٔ او.
- ↑ ذهبی، العبر فی خبر من غبر، ذیل حوادث سال ۳۰۸ق.
- ↑ سمعانی، الأنساب، ذیل «الجندی».
- ↑ حاجی خلیفه، کشف الظنون، ذیل «فضائل مکة».
- ↑ ابن نجار، اخبار مدینة الرسول؛ سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی.
منابع
- ابن اثیر، مبارک بن محمد، جامع الاصول فی احادیث الرسول، تحقیق ایمن صالح شعبان، بیروت، دارالکتب العلمیة.
- ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، بیروت، دارالفکر.
- ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، دار صادر.
- ابن عدی، عبدالله بن عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، بیروت، دارالکتب العلمیة.
- ابن شبه، عمر بن شبه، تاریخ المدینة المنورة، تحقیق فهیم محمد شلتوت، قم، دارالفکر.
- ابن نجار، محمد بن محمود، اخبار مدینة الرسول، مکه، مکتبة الثقافة الدینیة.
- سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الأنساب، بیروت، دارالجنان.
- سمهودی، علی بن عبدالله، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، بیروت، دارالکتب العلمیة.
- ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، تحقیق شعیب ارنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة.
- ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، تحقیق محمد سعید، کویت، دارالکتب العلمیة.
- عقیلی، محمد بن عمرو، الضعفاء الکبیر، بیروت، دارالمکتبة العلمیة.
- قائدان، اصغر، «فضائل المدینه (جندی)»، میقات حج، سال دوم، شمارهٔ چهارم، تابستان ۱۳۷۲ش، صص ۳۴–۳۶.
- یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، بیروت، دار صادر.