منهاج الصلاح فی مختصر المصباح (کتاب)
 | |
| پدید آورندگان | |
|---|---|
| نویسنده | علامه حلی |
| تصحیح | عبدالحمید میردامادی |
| تاریخ نگارش | 732 |
| محتوا | |
| موضوع | دعا و زیارت و اعمال مستحبی |
| زبان | عربی |
| نشر | |
| تعداد جلد | 1 |
| تعداد صفحات | 556 |
| ناشر | مکتبة علامه مجلسی |
منهاج الصلاح فی مختصر المصباح، گزیدهای از کتاب مصباح المتهجد شیخ طوسی شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. منهاج الصلاح را علامه حلی، فقیه و متکلم سرشناس شیعی در سده هشتم هجری تالیف کرده است. علامه حلی افزون بر تلخیص کتاب مصباح المتهجد در برخی موارد اضافاتی به آن افزده است. از جمله مقدماتی درباره دعا و یک باب کامل درباره عقاید شیعه که به طول مستقل چاپ شده و به نام باب حادی عشر شناخته میشود.
نویسنده
حسن بن یوسف بن مطهر، مشهور به علامه حلی، از علمای سرشناس شیعی بود.
محتوا و ویژگیهای کتاب
منهاج الصلاح فی مختصر المصباح یکی از گزیدههای کتاب مصباح المتهجد است که توسط علامه حلی تهیه شده است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال 723 قمری تالیف کرده است.[۱] علامه حلی در اثر خود مطالبی را به اصل کتاب افزوده است. از جمله او مقدمات و توضیحاتی بر برخی از دعاها نوشته است. برخی از دعاهای مختصر را تکمیل کرده، و مقدمهای در باب ماهیت دعا و نیز فصلی در اصول دین به کتاب افزوده است.[۲]
اصل کتاب مصباح المتهجد، نوشته شیخ طوسی، شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال قمری است که بر اساس دوازده ماه دستهبندی شده است. این کتاب که یکی از منابع اصلی دعا و زیارتنامه نزد شیعیان است و گزیدههای متعددی از آن توسط علمای شیعی تهیه شده است.
ساختار کتاب
کتاب یازده باب به شرح زیر دارد:
- مقدمات دعا از جمله ماهیت و آداب آن
- طهارت
- نمازها و شرایط و آداب و اوقات آنها
- کیفیت نمازهای روزانه
- نوافل و تعقیبات نمازهای روزانه
- دعاهایی که هر صبح و شام خوانده میشود
- دعاهای روزها و هفتهها و دعای سمات
- اعمال مستحبی در طول سال
- فیما لایختص بوقت من العبادات مانند نماز آیات و نماز جمعه
- دعاهای حاجت و طلب رزق
- باب یازدهم در اصول عقاید (باب حادی عشر)[۳]
باب حادی عشر
فصل یازدهم این کتاب که باب حادی عشر معروف است شامل بحث کلامی در اصول دین است و به طور مستقل مورد توجه قرار گرفته و توسط علمای دیگر شیعه شرح شده است.[۴] برخی از شارحان گفتهاند که چون کتاب درباره دعا و عبادتها است لازم بوده که علامه حلی فصلی در شناخت معبود بدان اضافه کند.[۵]
اطلاعات نشر
نسخههای خطی متعددی از این کتاب باقی مانده است.[۶] این کتاب بر اساس شش نسخه خطی توسط سید عبدالحمید میردامادی تصحیح شده و توسط انتشارات کتابخانه علامه مجلسی در سال 1430 قمری در یک جلد منتشر شده است.[۷]
پانویس
منابع
شرح الباب الحادی عشر، مقداد بن عبدالله فاضل مقداد، قم، موسسه نشر الاسلامی، 1427ق. منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، علامه حلی، تصحیح عبدالحمید میردامادی، مکتبة علامه مجلسی،قم، 1430ق.
اندیشههای کلامی علامه حلی، زابینه اشمیتکه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378ش.
«خلاصههای چاپ شده مصباح المتهجد»، عباسعلی مرادی، مجله آینه پژوهش، شماره 134، خرداد و تیر 1391