سید علی حسینی خامنهای
 رهبر دوم انقلاب در دیدار با کارگزاران حج در سال 1404 | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سید علی حسینی خامنهای |
| زادروز | 1318ش. |
| زادگاه | مشهد |
| منصب | رهبر دوم ایران بعد از انقلاب اسلامی |
| درگذشت/شهادت | شهادت در حمله اسرائیل و امریکا |
| مشخصات دینی | |
| دیگر فعالیتها | نظارت و مدیریت حج ایرانیان |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| تالیفات | مناسک حج |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| وبگاه رسمی | https://farsi.khamenei.ir/ |
سید علی حسینی خامنهای مشهور به سید علی خامنهای (۱۳۱۸ش-۱۴۰۴ش)، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران بود. او از یاران نزدیک امام خمینی(ره) و از روحانیان مبارز علیه رژیم پهلوی بود. بعد از انقلاب ۱۳۵۷ سمتهای سیاسی مهمی از جمله ریاست جمهوری را به مدت هشت سال تجربه کرد و در سال ۱۳۶۸ به انتخاب مجلس خبرگان، به رهبری جمهوری اسلامی رسید. او ۳۶ سال رهبر جمهوری اسلامی ایران بود و در سال ۱۴۰۴ شمسی در حمله هوایی اسرائیل و امریکا به شهادت رسید.
حج ایرانیان، تحت نظارت رهبری است و نمایندهای از سوی رهبری، سرپرست حجاج ایرانی است. شهید سید علی خامنهای، در طول دوران رهبری خود بر جمهوری اسلامی ایران، به امر حج اهتمام داشت و هر ساله دیدارهایی با کارگزاران حج برگزار میکرد. وی همچنین در بیانات خود بارها از اهمیت حج و فرصت و ظرفیت این آیین اجتماعی اسلامی برای خودسازی معنوی و تقویت وحدت اسلامی، برائت از دشمنان سرزمینهای اسلامی و حل مشکلات جهان اسلام سخن گفته است.
زندگینامه
آیت الله سید علی خامنهای در سال ۱۳۱۸ش در شهر مشهد در خانوادهای مذهبی به دنیا آمد. پدرش سیدجواد از مجتهدین و علمای مشهد بود. دوران ابتدایی و مقدماتی تحصیلات حوزوی را در مشهد سپری کرد و در سال ۱۳۳۶ به عتبات عالیات رفت اما یک سال بعد در سال ۱۳۳۷ به ایران بازگشت و به قم رفت. در سال ۱۳۴۳ به مشهد بازگشت.[۱]
پیش از انقلاب
فعالیت سیاسی آیت الله سید علی خامنهای سال ۱۳۴۱, در ماجرای مخالفت امام خمینی (ره) با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی آغاز شد. در سال ۱۳۴۲ امام خمینی او را مامور ارسال پیامهایی به آیت الله میلانی و برخی دیگر از علمای خراسان کردند. در همین سال آیت الله خامنه ای به دلیل سخنرانی در بیرجند و اشاره به حادثه مدرسه فیضیه برای نخستین بار مدتی بازداشت شد. [۲] بعد از این تاریخ به دنبال فعالیتهای مختلف سیاسی ضد رژیم پهلوی چند بار دیگر در سالهای مختلف دستگیر شد. وی آخرین بار در سال ۱۳۵۶ دستگیر و به ایرانشهر و سپس به جیرفت تبعید شد. با بالا گرفتن اعتراضات مردمی در سال ۵۷ به مشهد بازگشت[۳] تا اینکه به دستور امام خمینی(ره) برای عضویت در شورای انقلاب اسلامی دعوت شد و به تهران آمد.[۴]
حجگزاری: در سال ۱۳۵۸ وی همراه تنی چند از اعضای شورای انقلاب برای ادای فریضه حج تمتع رهسپار مکه شد.[۵]
پس از انقلاب
پس از انقلاب افزون بر عهدهداری مسئولیت های متعدد مانند نماینده شورای انقلاب اسلامی در وزارت دفاع, معاونت وزارت دفاع, سرپرستی سپاه پاسداران. آیت الله خامنه ای، در تاسیس حزب جمهوری اسلامی نقش داشت. وی در سال ۱۳۵۹ نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی شد و امامت جمعه تهران را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۶۰ و ۱۳۶۴ در دو دوره به ریاست جمهوری رسید[۶] و در خرداد ۱۳۶۸ نیز از طرف مجلس خبرگان, رهبر جمهوری اسلامی شد. او به مدت ۳۶ سال رهبر ایران بود و در جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ با حمله هوایی دشمن به شهادت رسید.
رهبری حج ایرانیان
امور مرتبط با حج گزاری ایرانیان، با اشراف رهبر جمهوری اسلامی ایران و با نظارت نمایندگان ایشان در حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت سامان می یابد. انتخاب امیر حج ایرانیان و رئیس بعثه مقام معظم رهبری که ساماندهی امور مذهبی و فرهنگی حج ایرانیان را بر عهده دارد از سوی رهبری صورت می گیرد.
دیدارهای سالانه با مسئولان حج
هر ساله، قبل از آغاز مراسم حج، نماینده رهبری در بعثه به همراه رئیس سازمان حج و زیارت و کارکنان آن با رهبر دیدار میکردند. آیت الله سید علی خامنهای در این دیدارها به بیان رهنمودهایی درباره حج آن سال میپرداختند. همچنین پس از بازگشت به ایران، نماینده مقام معظم رهبری در امور حج با ایشان ملاقات و گزارش سفر حج را به ایشان ارائه میکردند.[۷]
پیام سالانه حج
آیت الله سید علی خامنهای هر سال در ایام حج پیامی خطاب به مسلمانان جهان ارسال میکردند که معمولا شامل توصیههایی در جهت اصلاح وضعیت اجتماعی و سیاسی مسلمانان بود. این پیام توسط امیر حج ایرانیان، در مراسم برائت از مشرکان خوانده میشد. [۸]
حج در انديشه آيت الله سید علی خامنه اي
از بيانات آيت الله خامنهاي برميآيد که در نظرگاه ايشان، حج، ابعادي چندگانه دارد و بدين رو، مناسک و شعائر اين فريضه الهي، ثمرات و کارکردهاي ديني، سياسي، اجتماعي و فرهنگي مختلف و پرشماري به همراه ميآورند :
بعد معنوي
ابعاد معنوي و روحاني حج، اثرات مهمي در تکامل فردي و جمعي مسلمانان دارد. جان گرفتن روح توحيد و اعتماد به خدا از مهمترين ثمرات معنوي حج است که آيت الله خامنهاي پيوسته بر آن تاکيد داشته است.[۹] در ديدگاه آيت الله خامنه اي بُعد عبادي حج اثري بي بديل در تقويت مقاومت افراد جامعه اسلامي دارد[۱۰] ايشان حاجيان را به تقويت عبوديت در ايام حج توصيه میکردند.[۱۱] و شناخت و معرفت را جزو بزرگترين دستاوردهاي حج میدانستند.[۱۲]
بعد اجتماعي و سیاسی
در بیانات شهید سید علی خامنهای، حج، افزون بر اين که عبادت است، يک اجتماع و گردهمايي است و وجهه اجتماعي، از وجوه و ابعاد برجسته آن است. ايجاد ارتباط ميان اجزاي پراکنده جهان اسلام، از ثمرات مهم حج است و ميتواند به گونهاي بينظير فرصت تبادل تجارب و بررسي و حل مسائل و مشکلات جهان اسلام را اعم از سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي فراهم کنند. [۱۳] [۱۴] از نگاه رهبر دوم انقلاب اسلامی، موسم حج موسم برادري و وحدت و طرح مسائل جوامع اسلامي و چاره جويي براي مبارزه با استکبار جهاني است از اين رو حاجيان بايد در ايام حج تلاش کنند تا از حال ديگر مسلمانان اطلاع يابند و مشکلات آنان را دريابند.[۱۵] بر اساس نظر ايشان، حج همانند کنگره عظيم ساليانه مسلمانان است که فوريترين دستور کار آن طرح مسائل روز مسلمانان در هر نقطه از جهان است.[۱۶].
يکي از بزرگترين ابزارهاي ايجاد وحدت بين مسلمانان در انديشه آيت الله سید علی خامنهاي آيين حج است.[۱۷] موسم حج از نگاه ايشان موسم همدلي و برادري و شور و شوق است که حج واقعي پيام آور آن است.[۱۸]
برائت از مشرکان
برائت از مشرکان در حج که از يادگارهاي مهم امام خميني در عصر جديد است، جلوهاي از بعد سياسي حج در انديشه آيت الله خامنهاي است. بدين رو، در بسياري از بيانات ايشان درباره حج، برائت از مشرکان با تاکيد بسياري ذکر شده است: «حج، صحنه اتحاد عظيم امت اسلامي برگرد محور توحيد و برائت از مشركين و نفي و طرد همة بت¬هاست».[۱۹] به اعتقاد رهبر شهید انقلاب اسلامی، برائت از امريكا و صهيونيسم و نفي ولايت استكبار و شعار براي تعميم ولايت الهي شرط اصلي حج واقعي است. [۲۰]
آثار مرتبط به حج
مجموعه بیانات رهبر دوم جمهوری اسلامی درباره حج به صورت کتابهایی جمعآوری شده و توسط پژوهشکده حج و زیارت به چاپ رسیده است. همچنین مناسک حج ایشان و پاسخ به استفتائات مرتبط به حج در مجموعههایی منتشر شده است:
- صحیفه حج،
- در اندیشه حضرت امام و مقام معظم رهبری
- ابعاد اخلاقی حج در پیام ها و سخنان مقام معظم رهبری
- اتحاد ملی و انسجام اسلامی در سپهر فکری امام (ره) و رهبری
- حج در اندیشه سیاسی اجتماعی مقام معظم رهبری
- مناسک حج مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی با حواشی مقام معظم رهبری
- استفتائات ویژه حج، از محضر مراجع عظام تقلید: همراه با ۱۲۲ استفتاء از محضر مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای
پانویس
- ↑ . نک: روایتی از زندگی و زمانه حضرت ایت الله خامنه ای، ص 49-56
- ↑ . نک: شرح اسم، ص 128-149؛ روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت الله خامنه ای، ص83، 247
- ↑ . شرح اسم، ص 574-613
- ↑ . تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج2، ص 439
- ↑ . روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت الله خامنه ای، ص 242
- ↑ . روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت الله سید علی خامنه ای، ص 318، 355
- ↑ . نمونه هایی از گزارش دیدارهای رهبری با کارگزاران حج را بنگرید در: حج 28، ص33؛ حج29، ص49، 561؛ حج 33، ص 33، ص 321.
- ↑ . برای نمونه: با کاروان صفا، ص 438، حج 28، ص 220؛ حج 23، ص 171
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص 98.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص 185.
- ↑ . صحيفه حج، ص 89، 91.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص 228.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص، 98.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص117.
- ↑ . صحيفه حج، ج2، ص 46، 128.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص 68.
- ↑ . صحيفه حج، ج2، ص 60.
- ↑ . صحيفه حج، ج2, ص 98.
- ↑ . صحيفه حج، ج2، ص26.
- ↑ . صحيفه حج، ج2، ص 59.
منابع
- با کاروان صفا در سال 82: رسول جعفريان، تهران، انتشارات مشعر، 1383ش.
- حج 28 (گزارشي از حجگزاري سال 1428ق.): رضا بابايي و علي اکبر جوانفکر، تهران، انتشارات مشعر، 1387ش.
- حج 29: گزارش حج سال ۱۴۲9ق، حجت الله بيات و سيد حسين اسحاقي، تهران، مشعر، 1388ش
- حج33: گزارش حج سال 1433ق، سيد مهدي عليزاده، تهران، مشعر، 1392
- روايتي از زندگي و زمانه حضرت آيت الله سيد علي خامنه اي، جعفر شيرعلي نيا، تهران, سايان، 1394
- شرح اسم, هدايت الله بهبودي، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي, 1391
- صحيفه حج: مجموعه سخنان و پيامهاي مقام معظم رهبري، حضرت آيتالله العظمي خامنهاي، تهران، مشعر، 1382ش.
- تاریخ سیاسی معاصر ایران: جلال الدین مدنی, قم, نشر الاسلامی, 1369ش.