صحیفه حج (کتاب)

صحیفه حج (کتاب)

پدید آورندگان
نویسنده	امام خمینی - رهبر شهید انقلاب
محتوا
موضوع	حج - مقاله‌ها و خطابه‌ها - ن‍ظری‍ه‌ درب‍اره‌ ح‍ج‌
زبان	فارسی
نشر
تعداد جلد	2
تعداد صفحات	جلد دوم: 699 صفحه
قطع	وزیری
ناشر	نشر مشعر
محل نشر	تهران

صحیفه حج، مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و پیام‌های امام خمینی و رهبر شهید آیت الله خامنه‌ای پیرامون مناسک سیاسی ـ عبادی حج است که به زبان فارسی و در سال ۱۳۸۲ش منتشر و در سال 1387ش و ۱۴۰۵ش تجدید چاپ شده است.

این اثر در دو جلد، توسط حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت و با مقدمه معاونت آموزش و پژوهش آن منتشر گردیده است.

ساختار

• کتاب با مقدمه‌ای از معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبری آغاز می‌شود.
• مطالب در دو جلد و بر اساس ترتیب تاریخی سخنرانی‌ها و پیام‌ها تنظیم شده است.
• در هر جلد، فهرست تفصیلی (مطالب، آیات، احادیث و دعاها، نمایه موضوعی، فهرست اشخاص، اماکن و ایام) ارائه گردیده است.

گزارش محتوا

بر پایه آنچه در مقدمه این کتاب آمده، تبیین فلسفه و آثار حج در میان امت اسلامی همچنان نیازمند توجه است؛ هرچند انقلاب اسلامی ایران، به برکت ارشادات امام خمینی(ره)، این فریضه را به منزلت اصیل خود بازگرداند و جلوه‌های حقیقی آن را هویدا ساخت. در راستای پاسخ به همین نیاز، بعثه مقام معظم رهبری با استمداد از آراء امام خمینی(ره) و رهنمودهای رهبر شهید، مجموعه‌ای پژوهشی ـ آموزشی در این حوزه گردآوری کرده است.

جلد اول

مجموع سخنرانی‌ها و پیام‌های امام خمینی(ره)، که شمار آن‌ها به ۹۹ عنوان می‌رسد، در جلد اول گردآوری شده و بازه زمانی بهمن ۱۳۴۹ تا ۲۹ تیر ۱۳۶۷ را پوشش می‌دهد.

در پیام ۱۵ شهریور ۱۳۶۰، فلسفه و رازهای حج از منظر امام خمینی(ره) تبیین شده و در کنار بُعد عبادی، جنبه‌های سیاسی ـ اجتماعی این فریضه نیز مورد تأکید قرار گرفته است. پیش از آن، در نخستین پیام که از نجف اشرف به زائران بیت‌الله الحرام ارسال شد، امام ضمن هشدار درباره مسئله فلسطین و افشای جنایات حکومت پهلوی، اجتماع بزرگ حج را فرصتی برای تبادل‌نظر و چاره‌جویی مسلمانان دانستند و از عالمان و اندیشوران خواستند با صدور بیانیه‌های آگاهی‌بخش، امت اسلامی را بیدار سازند. همچنین، «انقلاب سفید» و هزینه‌های گزاف جشن‌های درباری از جمله موضوعاتی است که در این پیام به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.

جلد دوم

بر اساس آنچه در این بخش آمده است، رهبر انقلاب در نخستین پیام خود، بازگشت به قرآن و بیداری امت اسلامی را برای رویارویی با تحریف و انحراف فکری لازم می‌شمارند. همچنین ایشان در پیام‌های موجود در این جلد، تفکیک دین از سیاست را از مهم‌ترین جلوه‌های شرک در عصر حاضر معرفی کرده و مقابله با آن را بر پایه تعالیم حج واجب می‌دانند. در این پیام‌ها حج به‌مثابه محور معارف اسلام و نشانه توحید توصیف شده و بر نقص موجود در «حجِ عاری از برائت از مشرکان» تصریح گردیده است. جلد دوم، مجموعه پیام‌های رهبر شهید به حجاج و مسئولان امور حج را از تیر ۱۳۶۸ تا خرداد ۱۴۰۴ شمسی دربر دارد.

ویژگی‌های کتاب

• در هر جلد، افزون بر فهرست مطالب در ابتدای کتاب، در پایان نمایه‌های متنوعی شامل آیات، احادیث، اشخاص، اماکن و حوادث درج شده است.
• در پاورقی‌ها، ترجمه فارسی آیات و روایات همراه با توضیح برخی واژگان و اصطلاحات آمده است.
• در جلد دوم، نخستین سخرانی آیت الله خامنه‌ای به گزارش این مجموعه، تیرماه ۱۳۶۸ برای حجاج بیت الله الحرام و آخرین پیام ایشان نهم خرداد 1404 برای زائران خانه خدا صادر شده.

چاپ

کتاب در دو جلد با قطع وزیری توسط مرکز تحقیقات حج گردآوری و در سال 1382شمسی در انتشارات مشعر به چاپ رسید. جلد نخست 351صفحه و جلد دوم 699 صفحه دارد. کتاب در سال 1387شمسی تجدید چاپ شده و در سال ۱۴۰۵ش نیز با اصلاحاتی جدید به چاپ رسیده است.

همچنین نسخه دیگری از کتاب در کراچی توسط خانه فرهنگ جمهوری اسلامی در سال 1388شمسی منتشر شده است.

منابع

• صحیفه حج، چاپ ۱۳۸۲ش.
• صحیفه حج، چاپ ۱۴۰۵ش.
• کتابخانه تخصصی حج و زیارت.
• سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
• پایگاه پژوهشکده حج و زیارت