سید علی حسینی خامنهای
سید علی حسینی خامنهای مشهور به سید علی خامنهای (۱۳۱۸ش-۱۴۰۴ش)، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران بود. او از یاران نزدیک امام خمینی و از روحانیان مبارز علیه حکومت پهلوی بود.
 رهبر دوم انقلاب در دیدار با کارگزاران حج در سال 1404 | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سید علی حسینی خامنهای |
| زادروز | 1318ش. |
| زادگاه | مشهد |
| منصب | رهبر دوم ایران بعد از انقلاب اسلامی |
| درگذشت/شهادت | شهادت در حمله اسرائیل و امریکا |
| مشخصات دینی | |
| دیگر فعالیتها | نظارت و مدیریت حج ایرانیان |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| تالیفات | مناسک حج |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| وبگاه رسمی | https://farsi.khamenei.ir/ |
بعد از انقلاب مردم ایران در سال ۱۳۵۷ش، سمتهای سیاسی مهمی مانند ریاست جمهوری را به مدت هشت سال تجربه کرد و در سال ۱۳۶۸ به انتخاب مجلس خبرگان، به رهبری جمهوری اسلامی رسید. او ۳۶ سال رهبر جمهوری اسلامی ایران بود و در سال ۱۴۰۴ شمسی در حمله هوایی اسرائیل و آمریکا به شهادت رسید.
ازجمله امور تحت نظارت رهبری، حج ایرانیان است و نمایندهای از سوی رهبر، سرپرست حجاج ایرانی را برعهده دارد. سید علی خامنهای، در طول دوران رهبری خود بر جمهوری اسلامی ایران، به امر حج اهتمام داشت و هر ساله دیدارهایی با کارگزاران حج برگزار میکرد. وی همچنین در بیانات خود بارها از اهمیت حج، و فرصت و ظرفیت این آیین اجتماعی اسلامی برای خودسازی معنوی و تقویت وحدت اسلامی، برائت از دشمنان سرزمینهای اسلامی و حل مشکلات جهان اسلام سخن گفته است.
زندگینامه
آیتالله سید علی خامنهای در سال ۱۳۱۸ش در مشهد به دنیا آمد. پدرش سیدجواد از مجتهدین و علمای مشهد بود. دوران ابتدایی و مقدماتی تحصیلات حوزوی را در مشهد سپری کرد و در سال ۱۳۳۶ش به عتبات عالیات رفت؛ اما یک سال بعد در سال ۱۳۳۷ش به ایران بازگشت و به قم رفت. در سال ۱۳۴۳ش به مشهد بازگشت.[۱]
پیش از انقلاب
فعالیت سیاسی آیتالله سید علی خامنهای سال ۱۳۴۱ش، در ماجرای مخالفت امام خمینی با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی آغاز شد. در سال ۱۳۴۲ش امام خمینی او را مأمور ارسال پیامهایی به آیتالله میلانی و برخی دیگر از علمای خراسان کرد. در همین سال آیتالله خامنهای به دلیل سخنرانی در بیرجند و اشاره به حادثه مدرسه فیضیه برای نخستین بار مدتی بازداشت شد.[۲] بعد از این تاریخ به دنبال فعالیتهای مختلف سیاسی ضد حکومت پهلوی چند بار دیگر در سالهای مختلف دستگیر شد. وی آخرین بار در سال ۱۳۵۶ش دستگیر و به ایرانشهر و سپس به جیرفت تبعید شد.
با بالا گرفتن اعتراضات مردمی در سال ۱۳۵۷ش به مشهد بازگشت[۳] تا اینکه به دستور امام خمینی برای عضویت در شورای انقلاب اسلامی دعوت شد و به تهران آمد.[۴]
سید علی خامنهای در سال ۱۳۵۸ش همراه تنی چند از اعضای شورای انقلاب برای ادای فریضه حج تمتع رهسپار مکه شد.[۵]
پس از انقلاب
آیتالله خامنهای پس از انقلاب عهدهدار مسئولیتهای متعددی مانند نماینده شورای انقلاب اسلامی در وزارت دفاع، معاونت وزارت دفاع، سرپرستی سپاه پاسداران بود. وی در تأسیس حزب جمهوری اسلامی نقش داشت و در سال ۱۳۵۹ش نیز نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی شد و امامت جمعه تهران را بر عهده گرفت.
در سالهای ۱۳۶۰ و ۱۳۶۴ شمسی در دو دوره به ریاست جمهوری رسید[۶] و در خرداد ۱۳۶۸ش نیز از طرف مجلس خبرگان، رهبر جمهوری اسلامی شد. او به مدت ۳۶ سال رهبر ایران بود و در جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ش در حمله هوایی به شهادت رسید.
رهبری حج ایرانیان
امور مرتبط با حج گزاری ایرانیان، با اشراف رهبر جمهوری اسلامی ایران و با نظارت نمایندگان ایشان در حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت سامان می یابد. انتخاب امیر حج ایرانیان و رئیس بعثه مقام معظم رهبری که ساماندهی امور مذهبی و فرهنگی حج ایرانیان را بر عهده دارد از سوی رهبری صورت می گیرد.
دیدارهای سالانه با مسئولان حج
هر ساله، قبل از آغاز مراسم حج، نماینده رهبری در بعثه به همراه رئیس سازمان حج و زیارت و کارکنان آن با رهبر دیدار میکردند. آیتالله سید علی خامنهای در این دیدارها به بیان رهنمودهایی درباره حج آن سال میپرداختند. همچنین پس از بازگشت به ایران، نماینده مقام معظم رهبری در امور حج با ایشان ملاقات و گزارش سفر حج را به ایشان ارائه میکردند.[۷]
پیام سالانه حج
آیتالله سید علی خامنهای هر سال در ایام حج پیامی خطاب به مسلمانان جهان ارسال میکردند که معمولا شامل توصیههایی در جهت اصلاح وضعیت اجتماعی و سیاسی مسلمانان بود. این پیام توسط امیر حج ایرانیان، در مراسم برائت از مشرکان خوانده میشد. [۸]
حج در اندیشه آیتالله سید علی خامنهای
از بیانات آیتالله خامنهای برمیآید که در نظر او، حج، ابعادی چندگانه دارد و بدین رو، مناسک و شعائر این فریضه الهی، ثمرات و کارکردهای دینی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مختلف و پرشماری به همراه میآورند:
بعد معنوی
ابعاد معنوی و روحانی حج، اثرات مهمی در تکامل فردی و جمعی مسلمانان دارد. جان گرفتن روح توحید و اعتماد به خدا از مهمترین ثمرات معنوی حج است که آیت الله خامنهای پیوسته بر آن تاکید داشته است.[۹] در دیدگاه آیت الله خامنه ای بُعد عبادی حج اثری بی بدیل در تقویت مقاومت افراد جامعه اسلامی دارد[۱۰] ایشان حاجیان را به تقویت عبودیت در ایام حج توصیه میکردند.[۱۱] و شناخت و معرفت را جزو بزرگترین دستاوردهای حج میدانستند.[۱۲]
بعد اجتماعی و سیاسی
در بیانات شهید سید علی خامنهای، حج، افزون بر این که عبادت است، یک اجتماع و گردهمایی است و وجهه اجتماعی، از وجوه و ابعاد برجسته آن است. ایجاد ارتباط میان اجزای پراکنده جهان اسلام، از ثمرات مهم حج است و میتواند به گونهای بینظیر فرصت تبادل تجارب و بررسی و حل مسائل و مشکلات جهان اسلام را اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فراهم کنند.[۱۳]
از نگاه رهبر دوم انقلاب اسلامی، موسم حج موسم برادری و وحدت و طرح مسائل جوامع اسلامی و چاره جویی برای مبارزه با استکبار جهانی است از این رو حاجیان باید در ایام حج تلاش کنند تا از حال دیگر مسلمانان اطلاع یابند و مشکلات آنان را دریابند.[۱۴] بر اساس نظر ایشان، حج همانند کنگره عظیم سالیانه مسلمانان است که فوریترین دستور کار آن طرح مسائل روز مسلمانان در هر نقطه از جهان است.[۱۵]
یکی از بزرگترین ابزارهای ایجاد وحدت بین مسلمانان در اندیشه آیت الله سید علی خامنهای آیین حج است.[۱۶] موسم حج از نگاه ایشان موسم همدلی و برادری و شور و شوق است که حج واقعی پیام آور آن است.[۱۷]
برائت از مشرکان
برائت از مشرکان در حج که از یادگارهای مهم امام خمینی در عصر جدید است، جلوهای از بعد سیاسی حج در اندیشه سید علی خامنهای است. بدین رو، در بسیاری از بیانات ایشان درباره حج، برائت از مشرکان با تاکید بسیاری ذکر شده است: «حج، صحنه اتحاد عظیم امت اسلامی برگرد محور توحید و برائت از مشركین و نفی و طرد همة بت¬هاست».[۱۸] به اعتقاد رهبر شهید انقلاب اسلامی، برائت از امریكا و صهیونیسم و نفی ولایت استكبار و شعار برای تعمیم ولایت الهی شرط اصلی حج واقعی است.[۱۹]
آثار مرتبط به حج
مجموعه بیانات رهبر دوم جمهوری اسلامی درباره حج به صورت کتابهایی جمعآوری شده و توسط پژوهشکده حج و زیارت به چاپ رسیده است. همچنین مناسک حج او و پاسخ به استفتائات مرتبط به حج در مجموعههایی منتشر شده است:
- صحیفه حج،
- در اندیشه حضرت امام و مقام معظم رهبری
- ابعاد اخلاقی حج در پیام ها و سخنان مقام معظم رهبری
- اتحاد ملی و انسجام اسلامی در سپهر فکری امام (ره) و رهبری
- حج در اندیشه سیاسی اجتماعی مقام معظم رهبری
- مناسک حج مطابق با فتاوای حضرت امام خمینی با حواشی مقام معظم رهبری
- استفتائات ویژه حج، از محضر مراجع عظام تقلید: همراه با ۱۲۲ استفتاء از محضر مقام معظم رهبری حضرت آیتالله العظمی خامنهای
پانویس
- ↑ نک: روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیتالله خامنهای، ص 49-56.
- ↑ نک: شرح اسم، ص128-149؛ روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیتالله خامنهای، ص83 و 247.
- ↑ . شرح اسم، ص 574-613
- ↑ . تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج2، ص 439
- ↑ . روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیتالله خامنهای، ص 242
- ↑ . روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیتالله سید علی خامنهای، ص 318، 355
- ↑ . نمونه هایی از گزارش دیدارهای رهبری با کارگزاران حج را بنگرید در: حج 28، ص33؛ حج29، ص49، 561؛ حج 33، ص 33، ص 321.
- ↑ . برای نمونه: با کاروان صفا، ص 438، حج 28، ص 220؛ حج 23، ص 171
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 98.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 185.
- ↑ . صحیفه حج، ص 89، 91.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 228.
- ↑ صحیفه حج، ج2، ص98 و 117.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 46، 128.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 68.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 60.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 98.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص26.
- ↑ . صحیفه حج، ج2، ص 59.
منابع
- با کاروان صفا در سال 82: رسول جعفریان، تهران، انتشارات مشعر، 1383ش.
- حج 28 (گزارشی از حجگزاری سال 1428ق.): رضا بابایی و علی اکبر جوانفکر، تهران، انتشارات مشعر، 1387ش.
- حج 29: گزارش حج سال ۱۴۲9ق، حجتالله بیات و سید حسین اسحاقی، تهران، مشعر، 1388ش
- حج33: گزارش حج سال 1433ق، سید مهدی علیزاده، تهران، مشعر، 1392
- روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیتالله سید علی خامنه ای، جعفر شیرعلینیا، تهران، سایان، 1394ش.
- شرح اسم، هدایتالله بهبودی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1391ش.
- صحیفه حج: مجموعه سخنان و پیامهای مقام معظم رهبری، حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تهران، مشعر، 1382ش.
- تاریخ سیاسی معاصر ایران: جلال الدین مدنی، قم، نشر الاسلامی، 1369ش.