پرش به محتوا

شرطة الخمیس

از ویکی حج


واژه‌شناسی

شرطه

به معناى دنباله و عقبه سپاه است. درباره «شرطه» دو معنا وجود دارد:

از ماده «شرط»، به معناى علامت و نشان است[یادداشت ۱][۱] و به گروهى از پيشاهنگان لشكر كه در رزم حاضر باشند، «شُرطه» مى‌گويند[یادداشت ۲][۲] و در مقام نسبت دادن، به آنان «شُرطى» مى‌گويند. گويا شُرطه همان «مقدمه» لشكر است كه چون داراى علامات و نشانه‌هايى بودند، به اين نام خوانده شده و با آن علامت‌ها شناخته مى‌شدند.[۳] بنابراين شرطة الخميس نقش پيشقراولى را ايفا مى‌كردند و اولين گروهى بودند كه وارد جنگ مى‌شدند.

شرطه از «شرْط» (به سكون راء) به معناى التزام به كارى است. ۵با توجه به اين معنا مى‌توان شرطة الخميس را گروه و نيروى ويژه‌اى دانست كه به دليل پيمان و عهد در جان بركف بودن، عهده‌دار مأموريت‌هاى ويژه بوده‌اند. اين معنا در روايت نيز بيان شده است: گروهى كه با امام شرط بهشت مى‌كنند. ۶

همچنين از اصبغ بن نباته پرسيدند: چرا «شرطة الخميس» نام گرفتيد؟ پاسخ داد: «ضمنا له الذبح و ضمن لنا الفتح» ؛ ما كشتن دشمن را ضمانت مى‌كرديم و اميرالمؤمنين پيروزى و بهشت را براى ما ضمانت مى‌كرد.

پانوشت

  1. ↑ طريحى، مجمع البحرين، ج۴، ص ٢۵٧.
  2. ↑ النهايه، ج٢، ص ۴۶٠.
  3. ↑ راغب اصفهانى، المفردات، ص ۴۵٠.
  1. ↑ الشرط بفتحتين العلامة.
  2. ↑ الشُّرْطَةُ أوّل طائفة من الجيش تشهد الوقعة.

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله شرطة الخمیس در دوران خلافت امیرمؤمنان، احمد نبوی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره دوازدهم، ص63 است.