واژه‌شناسی

كتيبه يعنى نوشته شده؛ مكتوب.

کتیبه در برخی از واژه‌نامه‌های فارسی به آنچه با خط نسخ، نستعلیق، طغرا یا کوفی بر دوره دیوار مسجد، مقبره و مکان‌های مقدس، یا سردر دروازه امیران و بزرگان نوشته یا نقش شده باشد، معنا شده است.[۱] برخی آنچه روی تخت، کرسی، در، حاشیه سفره، بیرق، جامه و زین‌پوش نوشته می‌شود را به معانی آن افزوده‌اند.[۲] برخی نیز آن را سنگ‌نبشته[یادداشت ۱][۴] دانسته‌اند.

در مکان‌های مقدس

کتیبه، در مکان‌های مقدس، به نوشته‌هايى گفته مى‌شود كه با خط زيبا، شامل آيات، احاديث و اشعار، در صحن‌ها، رواق‌ها، دور گنبد و گلدسته‌ها، بر سر در و روى ديوارها نقش می‌شود. همچنين تابلوهاى نفيس خطّى در ابعاد مختلف، كتيبه نام دارد. كتيبه‌هاى خطّى «عليرضا عباسى» مشهور است.

برخی احاطه شدن ورودى‌ها و طاق‌های مکان‌های مقدس با كتيبه‌ را، نشانه‌ای از آميختگى زندگى مسلمين با قرآن، لزوم تمسّك به قرآن در هر حركت و تذكّر به مسلمانان دانسته‌اند.[۵]

پانوشت

  1. ↑ لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه کتیبه، به نقل از ناظم الاطباء.
  2. ↑ لغت نامه هخدا، ذیل واژه کتیبه.
  3. ↑ لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه کتیبه.
  4. ↑ فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه کتیبه.
  5. ↑ حرم در واژه‌ها، ص۳۹.
  1. ↑ وشته ای که بر سنگ بدنه ٔ کوه یا تخته سنگ نویسند.[۳]

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله فرهنگنامه زیارت، جواد محدثی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره هفدهم، زمستان 1392، ص۷۰ است.
  • حرم در واژه‌ها، از مجموعه «رهنما»، سید ابراهیم موسوی‌پناه، آستان قدس رضوى، ۱۳۹۱ش.