اسرار مقدمات حج
مقدمات حج اموری پیش از شروع سفر حج است که باعث آمادگی و ارتقاء بهره معنوی حاجی میشود. به عقیده برخی، آمادگی برای حج و مطرح بودن آن در زندگی به قدری مهم است که پس انداز برای آن در روایات معصومین(ع) مورد ترغیب قرار گرفته است. یاد حج و مطرح بودن آن در طول سال دارای آثار ارزنده و مثبتی در فرد و جامعه است.
انجام حج «با مال حلال» از جمله مقدمات واجب حج است به شکلی که حج با مال حرام جایز نبوده و باطل است. همچنین تأکید شده است که زاد و توشه حج یا عمره از بهترینها باشد. رسول خدا (ص) فرمود: «خداوند زیاده روی را دوست نمیدارد مگر در حج و عمره» و اسرار آن را چنین دانستهاند که چنین رفتاری غنای جامعه اسلامی را در عرصه عمومی نمایش میدهد.
 | |
| دسته | مقدمات و آداب حج |
|---|---|
| مربوط به آیین | حج |
| مکان | حرم مکی |
| حکم | برخی امور مقدماتی واجب و برخی مستحب است |
| پیامد فقهی | حج با مال حرام، باطل است. |
| آداب وابسته | غسل؛ نیت؛ تلبیه؛ پوشیدن لباس احرام؛ |
| احکام فقهی وابسته | محرمات احرام؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام |
| جستارهای وابسته | حج؛ اسرار حج |
مقدمات حج
مقدمات حج اموری پیش از شروع سفر حج است که باعث آمادگی و ارتقاء بهره معنوی حاجی میشود. انجام هر کاری نیاز به تحصیل مقدماتی دارد؛ ولی در حج علاوه بر مقدمات معمول سفر، بر مقدمات دیگری تاکید شده است. حج را همچون قلهای دانستهاند که برای رسیدن به آن بایستی از تپهها و کوههای مرتفع عبور کرد تا به آن رسید.[۱]
امام صادق (ع) به عیسی بن منصور فرمود: «عیسی من دوست دارم خداوند تو را بدین گونه ببیند که در فاصله بین دو حج مشغول تهیه مقدمات برای حج دیگر هستی».[۲]
اسرار مقدمات حج
پس انداز برای حج
به عقیده برخی، آمادگی برای حج و مطرح بودن آن در زندگی به قدری مهم است که پس انداز برای آن مورد ترغیب قرار گرفته است.[۳] امام صادق (ع) فرمود: هر یک از شما وقتی سودی حاصل کرد اگر قدری از آن را کنار بگذارد و بگوید این برای حج است، زمانی که ایام حج فرا برسد هزینه حج او آماده است و به راحتی عازم سفر میشود. اما اگر هر سودی که به دست آورد هزینه کرد و پس انداز نکرد. وقتی زمان حج میرسد، بایستی از سرمایه هزینه کند و این کار بر او گران میآید.[۴]
یاد حج و مطرح بودن آن در طول سال دارای آثار ارزنده و مثبتی در فرد و جامعه دانسته شده به این شکل که از یک سو موجب تلاش اقتصادی بیشتر برای تحصیل درآمد و تأمین هزینه حج میشود و از سوی دیگر در زندگی سالانه شخص هدفی معنوی را تعیین میکند که دارای نقش سازندهای از نظر اخلاقی و اجتماعی است.[۵]
حج با مال حلال
انجام حج «با مال حلال» از جمله مقدمات واجب حج است به شکلی که حج با مال حرام جایز نبوده و باطل است.[۶]
از جمله مقدمات ضروری حج را استفاده از توشه حلال در این مسیر دانستهاند. این موضوع گرچه از مقدمات و گاه آداب حج دانسته شده ولی آن را باید از واجبات و ضروریات حج دانست. رسول گرامی اسلام فرمود: «اگر حاجی با مال حرام حج به جا آورد و بگوید «لبيك اللهم لبيك»، خداوند در پاسخ، این لبيك را به تو برگشت میدهد.»[۷]
حج نشانه مسلمانی دانستهاند و بر این اساس حج گزار با ورود به این عمل همه جوانب نظری و عملی دین خود را کمال میبخشد. به اعتقاد برخی محققین اگر کسی با مال ناپاک حج به جا آورد، در تضاد مقتضای حج - که عبودیت خداوند است - گام برداشته است.[۸]
تقوا شرط قبولی هر عمل است[۹] و گفته شده که عبادتی که مقدمات آن از حلال تهیه نشده باشد از «تقوا» تهی است و با چنین عملی «تقرب» حاصل نمی شود. در حقیقت عبادت بدون تقوا را دچار تضاد درونی با انجام عبادت دانسته اند؛ چون از يك سو کار انجام شده مخالف فرمان خداوند و دور کننده انسان از او است و از جهت دیگر او میخواهد یا چنین ترکیبی از عمل به خداوند تقرب پیدا کند.[۸]
تهیه بهترین و پاکیزهترین توشه برای حج
تأکید شده است که زاد و توشه حج یا عمره از بهترینها باشد.[۱۰] امام سجاد (ع) زمانی که به مکه برای حج یا عمره سفر میکرد از پاکیزه ترین چیزها برای آن توشه تهیه میکرد.[۱۱] گفته شده که حج و عمره مظهر غنای جامعه اسلامی است. از همین رو به برگرفتن بهترین توشه توصیه شده و از طرفی ریخت و پاش در حج ممنوع شمرده نشده است.[۱۰] رسول خدا (ص) فرمود: «خداوند زیاده روی را دوست نمیدارد مگر در حج و عمره»[۱۲]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 76 .
- ↑ کافی، ج4 ، ص 281 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 76 .
- ↑ کافی، ج4 ، ص 280 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 76 .
- ↑ مناسک حج ، ص 36 ؛ مناسک جامع حج ، ص 36.
- ↑ تهذیب الاحکام ، ج 6 ، ص 368 .
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 77 .
- ↑ سوره مائده، آیه 27 .
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 78 .
- ↑ من لا یحضره الفقیه ، ج 2 ، ص 282 .
- ↑ من لا یحضره الفقیه ، ج 2 ، ص 167 .
منابع
- مناسک جامع حج: ناصر مکارم شیرازی، ابوالقاسم علیان نژادی، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب ( علیه السلام ) ، 1384ش.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.