حضرت عباس (ع)

حضرت عباس بن علی(ع) مشهور به ابو الفضل، ابو قربه و سقّا، فرزند امام علی(ع) و ام‌البنین است که در ۴ شعبان سال ۲۶ هجری در مدینه متولد شد و در عاشورای سال ۶۱ هجری، پیش از امام حسین(ع)، در ۳۴سالگی به شهادت رسید. منابع او را به شجاعت، مهارت سوارکاری، زیبایی چهره و قامت بلند ستوده‌اند. همسرش لبابه بود و نسل ایشان از فرزندش عبیدالله ادامه یافت. در کربلا برای آوردن آب به شریعه فرات رفت، پس از نبرد با نگهبانان، در بازگشت دستانش قطع و شهید شد. روایات، مقام بلند او در بهشت را بیان می‌کنند. مرقدش در کربلا و مقام‌های «کف العباس» از اماکن زیارتی مرتبط‌اند.

نسب و خانواده

عباس بن علی بن ابی طالب، با کنیه ابی الفضل و ابو قِربَه (پدر مَشک) و ملقب به سقّا، نخستین فرزند امام علی (ع)، پس از شهادت حضرت زهراء (س) از ام البنین بود که در روز چهارم شعبان سال 26 هجری در مدینه به دنیا آمد. 14 ساله بود که پدرش امام علی(ع) به شهادت رسید. او در رکاب برادر و پیش از او در دهم محرم سال 61 در سن 34 سالگی به شهادت رسید. مادرش کلابیه دختر حِزام بن خالد بود که بعدا ام البنین لقب گرفت. عبدالله، جعفر و عثمان به ترتیب برادران دیگر عباس از ام البنین بودند.

منابع عباس را به شجاعت و مهارت در سوارکاری، زیبایی چهره و بلندی قامت ستوده اند.

عباس با لُبابه دختر عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب (دخترِ پسر عموی پدرش) ازدواج کرد. که حاصل این ازدواج، دست کم، دو فرزند به نامهای عبیدالله و فضل بود. ونسل حضرت عباس تنها از این عبیدالله باقی مانده است.

در کربلا

عباس بن علی، در سپاه برادرش امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت. امام حسین (ع)، برادرش عباس را بسیار دوست می‌داشت و در روز عاشورا او را با عنوان « بنفسی انت یا اخی» ( فدایت شوم برادرم ) خطاب کرد. عباس، روز عاشورا با خواهش برادرش ابی عبدالله(ع) برای آوردن آب، روانه شریعه فرات که در دست دشمن بود، شد. چهار هزار نفر موکل بر شریعه فرات بودند و عباس با کشتن 80 نفر از آنها توانست وارد شریعه شود اما در بازگشت دستان او را قطع کردند و سپس او را به شهادت رساندند.شهادت عباس باعث ناراحتی عمیق در چهره امام شد.

فضائل

روایاتی از امامان شیعه نقل شده که در آن‌ها حضرت عباس دارای مقامی رفیع در بهشت دانسته شده است. در روایتی از امام صادق(ع) آن حضرت او را به دلیل بصیرت کامل و ایمان استوار و همراهی امام حسین تا پای شهادت ستوده است.

اماکن زیارتی مرتبط با حضرت عباس

نوشتار اصلی: حرم حضرت عباس(ع)

مرقد حضرت ابی الفضل العباس در کربلا اکنون در 378 متری شمال شرقی حرم مطهر امام حسین (ع) قرار دارد و هر ساله به ویژه در ایام اربعین حسینی، پذیرایِ میلیونها زائر است. حدّ فاصل بین حرم امام حسین و حرم حضرت ابی الفضل العباس را هم «بین الحرمین» می¬گویند.

کف العباس

کفّ العباس یا مقام دست چپ حضرت عباس، در قسمت جنوب شرقی بیرون حرم، به صورت ساختمانی کوچک و مدوّر با پنجره¬¬های برنزی است که گویند محل قطع شدن دست چپ حضرت ابو الفضل بوده است. مقام دست راست نیز نزدیکی باب علقمه در شمال شرقی حرم، داخل کوچه¬ای باریک است.برخی محققین برآنند که این دو مقام، مقام‌هایی نمادین هستند.