اسرار حج آیت الله مظاهری (کتاب)
اسرار حج کتابی در موضوع اسرار عرفانی مناسک حج نوشته حسین مظاهری است. در این کتاب مناسک حج همچون مراحل سلوک عرفانی در نظر گرفته شده و اسرار و آداب عرفانی اعمال حج شرح شده است.
این اثر ابتدا به عنوان خاتمهای بر کتاب «مناسک حج» نویسنده نگاشته شد و سپس به صورت کتابی مستقل و در قطعهای گوناگون توسط ناشران مختلف به چاپ رسید.
معرفی و اهمیت کتاب ویرایش
کتاب «اسرار حج» در اصل به عنوان بخشی (خاتمه) از کتاب «مناسک حج» حسین مظاهری نگاشته شده بود. سپس به صورت اثری مستقل استخراج و بارها توسط ناشران گوناگون منتشر گردید.[۱]
اهمیت این اثر در ترکیب احکام ظاهری با سیر باطنی است.[۲] نویسنده که خود از شاگردان مکتب عرفانی و فقهی امام خمینی (ره) و علامه طباطبایی است[۳]، در این کتاب تلاش کرده است تا مفاهیم عمیق عرفانی را با زبانی ساده بیان کند تا برای عموم زائران با سطوح مختلف قابل استفاده باشد. این کتاب با استناد مستقیم به آیات قرآن و روایات اهلبیت (ع)، راهنمایی عملی برای حجگزاران ارائه میدهد.[۴]
محتوا و ساختار ویرایش
حج در این کتاب سفری معنوی در نظر گرفته شده که زائر را قدمبهقدم از تعلقات دنیوی جدا کرده، به سمت معارف الهی میبرد و سپس به عنوان انسانی دگرگون شده به جامعه بازمیگرداند. ساختار کتاب نیز بر اساس این سفر سه مرحله ای طراحی شده است.[۵]
در منزل نخست، «سیر من الخلق الی الحق»، نویسنده به آمادگیهای پیش از ورود به مناسک میپردازد و معتقد است که حج بدون اصلاح درون، تنها سفری ظاهری خواهد بود. این بخش با تکیه بر پنج مقام توبه، یقظه، تخلیه، تحلیه و تجلیه، ضرورت پالایش اخلاقی، ادای حقوق دیگران، بیداری از غفلت، زدودن رذایل اخلاقی، آراستن نفس به فضایل و دستیابی به نورانیت قلب را تبیین میکند.[۶]
منزل دوم، «سیر من الحق فی الحق»، به بیان اسرار و معانی باطنی مناسک حج اختصاص دارد. نویسنده برای هر یک از اعمال، از احرام، لبیک، طواف و نماز طواف گرفته تا سعی، تقصیر، وقوف در عرفات، وقوف در مشعر و منا، رمی جمرات و قربانی، تفسیری نمادین و تربیتی ارائه میدهد و آنها را جلوههایی از توحید، تزکیه نفس، مبارزه با خواهشهای نفسانی، تقویت معرفت و تقرب به خداوند معرفی میکند. در این نگاه، اعمال حج هر یک نمادی از مراحل رشد معنوی انسان و حرکت او به سوی کمال به شمار میروند.[۷]
منزل سوم، «سیر من الحق الی الخلق»، به مرحله بازگشت حاجی به جامعه اختصاص دارد. در این بخش تأکید میشود که پایان مناسک، آغاز مسئولیت اجتماعی و اخلاقی زائر است و آثار حقیقی حج باید در رفتار، منش و تعامل او با دیگران آشکار شود. نویسنده تحول اخلاقی، استقامت در مسیر معنویت، الگو بودن، انفاق، ایثار و تلاش برای اصلاح جامعه را مهمترین دستاوردهای حج میداند.[۸]
پانویس ویرایش
منابع ویرایش
- اسرار حج، آیت الله حسین مظاهری، اصفهان - ایران، موسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (علیها السلام)، 1386 ه ش .
