اسرار اقسام حج
 | |
| دسته | اقسام حج |
|---|---|
| مربوط به آیین | حج |
| مکان | حرم مکی |
| حکم | برای حجگزاری که از مکه دور است، حج تمتع واجب است. |
| پیامد فقهی | حرام شدن برخی از اعمال |
| آداب وابسته | غسل؛ نیت؛ تلبیه؛ پوشیدن لباس احرام؛ |
| احکام فقهی وابسته | محرمات احرام؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام |
| جستارهای وابسته | حج؛ اسرار حج |
اسرار اقسام حج مجموعه از علتها و فلسفه وجود چند نوع حج در اسلام است. حج به سه صورت قابل انجام است. حج تمتع، حج افراد و حج قِران. تا پیش از حجة الوداع حج فقط به صورت افراد و قران بوده است. تشریع حج تمتع به منزله تخفیفی از جانب پروردگار در روایات معصومین منعکس شده است که موجب تسهیل امور حج گزاری میشود.
اقسام حج و تاریخچه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حج به سه صورت قابل انجام است. حج تمتع، حج افراد و حج قِران. تا پیش از حجة الوداع حج به صورت افراد و قران بوده است. در حجة الوداع و پس از نزول آیه «وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ»[۱] حکم انجام حج تمتع، توسط پیامبر(ص) به مردم اعلان شد و این موضوع مورد مخالفت برخی قرار گرفت.[۲]
تفاوت سه نوع حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حج افراد، حج تمتع و حج قِران سه نوع حج هستند که تفاوتهایی در احکام و نحوه انجام دارند. در حج افراد، برخلاف حج تمتع و حج قران که قربانی کردن در آنها واجب است، این عمل مستحب است.[۳] همچنین، در حج افراد لازم نیست حج و عمره در یک سال ادا شوند و عمره آن را میتوان در هر زمان که شرایطش حاصل شود انجام داد، که این امر با حج تمتع که عمره باید پیش از حج انجام شود، متفاوت است.[۴]
علت وجوب هر یک:[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حج افراد و قِران: به نظر فقیهان شیعه حج افراد یا قِران بر اهل مکه و ساکنان اطراف آن تا فاصله ۴۸ میلی، به عنوان حجةالاسلام واجب است و حج تمتع برای آنها کفایت نمیکند.[۵]
حج تمتع: اجماع فقیهان شیعه بر این است که حج تمتع به عنوان حجة الاسلام بر آفاقیان (کسانی که اهل مکه نیستند) واجب است.[۶] اکثر فقیهان اهل سنت ادای این حج را برای اهل مکه جایز دانستهاند.[۷]
اسرار اضافه شدن حج تمتع در شریعت[ویرایش | ویرایش مبدأ]
امام رضا(ع) در حدیثی دلایل چند قسم بودن حج را به شرح زیر آورده:
- مردم به حج تمتع فرمان یافتند چون تخفیفی از جانب پروردگارتان و رحمت او است؛ بدان جهت که مردم در احرامشان سالم بمانند و احرام بر آنها طولانی نشود که موجب بروز فساد در عملشان (با ارتکاب محرمات احرام) گردد.
- به جهت آن که عمره و حج هر دو در کنار هم واجب باشند و عمره تعطیل نشده و حج از عمره خالی نباشد.
- برای اینکه حاجی در طواف کعبه مانع نداشته باشد؛ چون شخص مُحرم با انجام طواف از حج خارج میشود مگر به جهتی خاص. اگر حج تمتع نبود حاجی نمیتوانست در حین احرام حج طواف مستحبی به جا آورد؛ چون در این صورت احرامش قبل از ادای حج فاسد می شد.»[۸]
برای تنوع موجود در انواع حج علتهایی بیان کردهاند از جمله: تسهیل برای مکلفان تا هریک در حد توان و انگیزه خود، نوع حج را انتخاب کنند و دیگر اینکه هیچ کس از عمل حج باز نماند و اگر برخی اقسام حج معذور شد بتواند نوع دیگر عمل را به جا آورد.[۹]
مقالههای مرتبط[ویرایش | ویرایش مبدأ]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ سوره بقره، آیه 196 .
- ↑ وسائل الشیعه، ج 11، ص 236 .
- ↑ النهایة، ص209؛ توضیح المناسک، ص67؛ نک: المجموع، ج8، ص382-384.
- ↑ المعتبر، ج2، ص785؛ المغنی، ج3، ص247.
- ↑ الخلاف، ج2، ص272؛ تحریر الاحکام، ج1، ص557.
- ↑ السرائر، ج1، ص519؛ المعتبر، ج2، ص783؛ الحدائق الناضره، ج14، ص320.
- ↑ مواهب الجلیل، ج4، ص84 ؛ المجموع، ج7، ص169؛ روضة الطالبین، ج2، ص328 ؛ المغنی، ج3، ص502.
- ↑ وسائل الشیعه، ج 11، ص 232 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 75 .
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه): محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.