حج ابراهیمی حج مهدوی (کتاب)
حج ابراهیمی حج مهدوی کتابی تألیفی به زبان فارسی اثر سید مسعود پورسیدآقایی است که به بررسی ارتباط مناسک حج با باورهای مهدوی و نقش امام معصوم در قبولی این عبادت میپردازد. نویسنده در این اثر تلاش کرده است با عبور از احکام ظاهری، باطن اعمال حج را با محوریت «ولایت» و «یاد امام زمان(عج)» تبیین کند. این کتاب توسط مؤسسه آینده روشن (پژوهشکده مهدویت) منتشر شده است.
.png) | |
| پدید آورندگان | |
|---|---|
| نویسنده | سيد مسعود پورسيدآقايى |
| محتوا | |
| موضوع | آداب حج- اسرار حج - آداب و رسوم |
| زبان | فارسی |
| نشر | |
| تعداد جلد | 1 |
| تعداد صفحات | 244 |
| محل نشر | قم |
ساختار و محتوای کتاب ویرایش
کتاب در قالب یک مقدمه و سه بخش اصلی تنظیم شده است. نویسنده ابتدا به جایگاه امام در هستیشناسی حج میپردازد و سپس ابعاد اسلام را در آینه حج بررسی میکند. ساختار کلی اثر بر پایه تحلیل مراحل سفر حج از منظر «اسلام تاریخی»، «اسلام اجتماعی» و «اسلام سلوک» بنا شده و در نهایت به تأویل عرفانی و ولاییِ مناسک میپردازد.
گزارش محتوا ویرایش
محتوای کتاب بر این ایده استوار است که کعبه «سنگ نشان» و امام «روح مکان» است و حج بدون معرفت و همراهی با امام، کالبدی بیجان است. مباحث اصلی کتاب عبارتند از:
۱. ابعاد سهگانه اسلام در حج نویسنده معتقد است حج، نمایشگاه کاملی از اسلام است که در سه بُعد نمود مییابد:
- اسلام تاریخی: بازخوانی تاریخ توحید و یادآوری مجاهدتهای پیامبران الهی از آدم و ابراهیم تا پیامبر خاتم(ص) در بنای کعبه و احیای دین.
- اسلام اجتماعی: حج به عنوان کنگره عظیم مسلمانان، فرصتی برای وحدت، همبستگی، شناخت متقابل ملتها و نمایش قدرت در برابر دشمنان اسلام است.
- اسلام سلوک: مناسک حج به عنوان نقشهای برای سیر و حرکت باطنی انسان از «خود» به سوی «خدا» ترسیم میشود.
۲. اسرار مناسک با رویکرد مهدوی در این بخش، تکتک اعمال حج با نگاهی نمادین تفسیر شدهاند:
- احرام: نیت احرام، حرکتی آگاهانه و انتخابی بصیرانه است. «لبیک» گفتن، پاسخ مثبت به دعوت خدا و رد کردن تمام بتها و الهههای غیر الهی است. نویسنده احرام را تمرین پاسخگویی به ندای یاریطلبی امام زمان(عج) میداند.
- وقوف در عرفات: این سرزمین جایگاه کسب «معرفت» معرفی شده است؛ معرفت به فقر ذاتی خود، غنای پروردگار و حقارت دنیا.
- وقوف در مشعرالحرام: پس از معرفت در عرفات، زائر در مشعر به «شعور» و آگاهی نسبت به حدود الهی میرسد. جمعآوری سنگریزه در شب، نماد تجهیز و آمادگی برای مبارزه با شیطان است.
- منا و رمی جمرات: منا میدان جنگ با شیطان و نفس اماره است. رمی جمرات، طرد کردن شیطانهای درونی و بیرونی و ذبح قربانی، نماد سر بریدن تعلقات و آرزوهای نفسانی است.
- طواف و سعی: طواف، چرخش پروانهوار بر گرد شمع توحید و فنا شدن در خواست خداست. سعی صفا و مروه، نشانه تلاش و حرکت مداوم بین بیم و امید (خوف و رجا) برای جلب رضایت حق است.
- طواف نساء: نویسنده در تحلیلی متفاوت، این عمل را تأکیدی بر جایگاه و منزلت زن و لزوم قدرشناسی مردان و زنان از یکدیگر و تحکیم بنیان خانواده پس از سفر حج میداند.
۳. پیوند حج و مهدویت محوریترین پیام کتاب، حدیث «تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الاِمام» است. نویسنده استدلال میکند که حاجی واقعی کسی است که در عرفات و منا به یاد امام زمان خود باشد و بداند که اعمالش در محضر او عرضه میشود. حج تمرینی برای زندگی در جامعه مهدوی و آمادگی برای نصرت امام است.
وضعیت نشر ویرایش
کتاب «حج ابراهیمی حج مهدوی» کمحجم و در قطع رقعی (حدود ۴۸ صفحه) طراحی شده تا به عنوان کتابی همراه برای زائران در طول سفر قابل استفاده باشد. این اثر ابتدا توسط انتشارات مهر محبوب و سپس توسط انتشارات مؤسسه آینده روشن (پژوهشکده مهدویت) به چاپ رسیده و بارها تجدید چاپ شده است. [۱]
پانویس ویرایش
- ↑ امام مهدى(عج) در آينه قلم، ج1 ص691.
منابع ویرایش
- امام مهدى(عج) در آينه قلم كارنامه منابع پيرامون امام مهدى عليهالسلام و مهدویت، قم، مؤسسه اطلاع رسانى اسلامى مرجع، 1388ش.