رباط زنجیلی

از ویکی حج
پرش به ناوبری پرش به جستجو
رباط زنجبیلی
اطلاعات اوليه
بنيانگذار عثمان بن علی زنجیلی
تأسیس سال 579 هجری قمری
کاربری وقف برای اقامت حاجیان و هر مسلمان نیازمند
مکان در نزدیکی درب باب الامراء در جهت شمال غربی کعبه
نام‌های دیگر رباط الهنود
مشخصات
وضعیت غیرفعال

بنای تاریخی رباط زنجیلی (579ق.)، یکی از کاروان‌سراهای شهر مکه بود که در نزدیکی باب الامراء در جهت شمال غربی کعبه قرار داشته و توسط عثمان بن علی زنجیلی در سال 579 هجری قمری وقف گردید.

نام دیگر این کاروان‌سرا، "رباط الهنود" بوده و مخارج آن از طریق درآمد موقوفات بندر عدن، تامین می‌شد. امروزه در اثر طرح‌های بازسازی و نوسازی بافت شهر مکه، تمامی آثار این بنا از بین رفته است.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

کاروان‌سرای زنجیلی، روبه‌روی مدرسه‌ای به همین نام، در نزدیکی یکی از درهای حرم، به نام باب الامراء در جهت شمال غربی قرار داشته است.

واقف[ویرایش | ویرایش مبدأ]

عثمان بن علی زنجیلی (م. 583)، واقف این رباط، از سوی توران‌شاه ایوبی، حاکم یمن شده بود. فاسی معتقد است که هر دو بنا (مدرسه و کاروان‌سرا) همزمان در سال 579 هجری قمری وقف شده‌اند.

نام دیگر[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در روزگار فاسی این رباط به نام «رباط الهنود» شهرت داشت که احتمالاً نشان‌دهنده ویژگی عمومی قاطبه ساکنان بوده است.

مخارج رباط[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مخارج رباط زنجیلی از طریق درآمد موقوفات متعددی در بندر عدن، در جنوب یمن، تامین می‌شد. شواهد حاکی از آن است که صلاح‌الدین ایوبی قلمرو ولایت زنجیلی را به حجاز نیز تسری داده است.[۱]

وضعیت کنونی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

امروزه به غیر از آنچه در برخی منابع تاریخی آمده، هیچ نشان و مدرکی از آثار این رباط‌ یافت نمی‌شود زیرا در اثر طرح‌های بازسازی و نوسازی بافت شهر مکه، تمامی آثار برجا مانده از این بنا توسط وهابیت از بین رفته است.

پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. العقد الثمین فی‏ تاریخ البلد الامین، فاسی، تقی‌الدین محمد بن احمد، ج6، ص36؛ شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام، فاسی، تقی‌الدین محمد بن احمد، ج1، ص529.

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

این مقاله برگرفته از فصلنامه علمی ترویجی میقات حج، ش 104. بخش «رباط‌های مکه در قرون میانه اسلامی»، ص94. است.
  • العقد الثمین فی‏ تاریخ البلد الأمین: فاسی، تقی الدین محمد بن احمد، 1959م، قاهره.
  • شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام: فاسی، تقی الدین محمد بن احمد، 1985م، بیروت.