منهج الرشاد لمن اراد السداد (کتاب)

منهج الرشاد لمن اراد السداد (کتاب)

پدید آورندگان
نویسنده	شیخ جعفر کاشف‌الغطاء
به کوشش	سید مهدی رجایی
تاریخ نگارش	قبل از 1210
محتوا
موضوع	رد عقاید وهابیت
زبان	عربی
نشر
تعداد جلد	1
تعداد صفحات	199
ناشر	مجمع جهانی اهل بیت
ترجمه به	فارسی

مَنهَج الرَّشاد لمَن اراد السَّداد کتابی است نوشته شیخ جعفر کاشف الغطاء در اثبات مشروعیت زیارت، شفاعت و توسل و پاسخ به شبهات وهابیت.

کاشف الغطاء که از علمای برجسته شیعه نجف در آغاز سده سیزدهم قمری بود، این رساله را در پاسخ به نامه‌ای از عبدالعزیز بن سعود نگاشته است.

نویسنده

نوشتار اصلی: شیخ جعفر کاشف الغطاء

شیخ جعفر بن خضر نجفی، ملقب به‌ کاشف الغطاء، فقیه برجسته شیعه در نیمه نخست سده سیزدهم قمری بود. او نویسنده کتاب کشف الغطاء عن خفیات مبهمات شریعة الغراء در فقه است. او در سال 1156 در نجف متولد شد و در سال 1228 در نجف درگذشت.

شیخ جعفر کاشف الغطاء دو بار به سفر حج رفت. بار نخست در سال 1186 قمری و بار دوم در سال 1199 قمری. او همچنین سفرهای متعددی به شهرهای ایران کرد. کاشف الغطاء در وقایع سیاسی و اجتماعی دوره خود تاثیرگذار بود و در امور سیاسی بین دولت عثمانی و ایران نقش داشت. گفته شده که شیخ جعفر در مقاومت مردم نجف در برابر حمله وهابیان نیز نقش رهبری مردم را ایفا کرد.

ماجرای تألیف کتاب

چنان که نویسنده رساله در مقدمه بیان کرده، منهج الرشاد لمن اراد السداد، پاسخ شیخ جعفر کاشف الغطاء به نامه‌ای است که عبدالعزیز بن سعود (درگذشت 1218ق.) به او نوشته بود و در آن مذهب وهابی را دعوت کرده و برخی از اعمال مسلمانان مانند دعا و استغاثه و توسل و شفاعت به غیر خدا را کفر دانسته است. رساله پیش از سال 1210 قمری نوشته شده و نسخه‌ای از این رساله در این سال کتابت شده است.

اهمیت و روش کتاب

کتاب منهج الرشاد از نخستین رساله‌های نوشته شده در نقد و رد آرای وهابیان بوده و آقا بزرگ تهرانی، محقق و تاریخ‌نگار شیعه، آن را نخستین رساله در رد وهابیت می‌داند؛ اما برخی اشاره کرده‌اند که قبل از آن، سلیمان بن عبدالوهاب رساله‌ای در نقد برادرش محمد بن عبدالوهاب نوشته بود.

شیخ جعفر در این کتاب بر اساس اصول عقاید اهل سنت بحث کرده است. او در ابتدای رساله خودش را فردی از اهل بغداد معرفی کرد. برخی برآنند که او قصد داشته خود را سنی معرفی کند تا به طریقه اهل سنت پاسخ وهابیان را بدهد.

محتوای کتاب

کتاب منهج الرشاد با مقدمه‌ای درباره اهمیت نیت در اعمال شروع شده و در این مقدمه شیخ جعفر کاشف الغطاء تأکید می‌کند که آنچه در اعمال اهمیت دارد نیت است. او همچنین این بحث را مطرح می‌کند که در اختلاف ظواهر آیات و روایات باید به عمل صحابه نظر کرد. کاشف الغطاء ادامه استدلال‌هایش در کتاب را بر همین دو مقدمه استوار کرده و در کتاب تلاش کرده که نشان دهد که اولا اعمالی همچون زیارت، قسم خوردن به غیر خدا، نذر برای غیر خدا، استغاثه، توسل و شفاعت‌گرفتن اولیا، اگر با اعتقاد به خدا دانستن یا همرتبه خدا دانستنِ اولیا نباشد، اشکالی ندارد و آنچه چنین اعمالی را شرک‌آمیز می‌کند نیت نادرست است. به نوشته او، برای همه این اعمال شواهد متعددی از عمل صحابه پیامبر(ص) وجود دارد که حاکی از مشروعیت آن نزد مسلمانان است.

خاتمه کتاب، بحثی است درباره اینکه پیامبران و شهدا و سایر مردگان، صدا و خطاب زندگان را می‌شنوند. پس از آن نویسنده به بررسی مشروعیت زیارت قبر پیامبر و سایر قبور پرداخته است و در این زمینه روایات متعددی از پیامبر و سیره صحابه در مشروعیت زیارت قبور نقل کرده است. او همچینن برآن است که تبرک و بوسیدن اماکن از روی محبت و نه از روی تعظیم و پرستش اشکالی ندارد و بوسیدن آستان قبور را از روی محبت می‌داند.

بحث پایانی کتاب درباره مشروعیت ساخت قبور است. کاشف الغطاء با تفاوت گذاشتن بین بنای قبر و بنای گنبد تصریح می‌کند که بنای گنبد و ضریح به معنای بنای قبور نیست و ساخت بنا که مکان عبادت و نشانه بزرگداشت زیارتگاهی است که خداوند دعوت به زیارت آن کرده اشکالی ندارد.

فهرست کتاب:

• مقدمه
  • فصل اول: در بیان آن‌که میزان در اختلاف اقوال نیت است
  • فصل دوم: در بیان اختلاف ظواهر آیات و روایات
  • فصل سوم در بیان میزانی که هنگام تشابه امور بدان مراجعه می‌کنند

• مقاصد
  • مقصد اول: پژوهشی در انواع و اقسام کفر
  • مقصد دوم: معنی عبادت چیست
  • مقصد سوم: در ذبح و قربانی برای غیرخدا
  • مقصد چهارم: نذر برای غیر خدا
  • مقصد پنجم: قسم خوردن به غیر خدا
  • مقصد ششم: مطالبی درباره استغاثه
  • مقصد هفتم: توسل
  • مقصد هشتم: شفاعت

• خاتمه
  • باب اول: کیفیت حیات بعد از مردن
    • فصل اول: در حیات پیامبر بعد از وفات
    • فصل دوم: زنده بودن سایر شهدا و پیامبران
    • فصل سوم: زنده بودن سایر مردگان
  • باب دوم: زیارت قبر پیامبر و سایر قبور
    • فصل اول: زیارت قبر پیامبر
    • فصل دوم: زیارت سایر قبور
  • باب سوم: تبرک جستن به قبور و مانند آن
  • باب چهارم: بنای قبور انبیا و الویا و اسختمان و تعمیر آن‌ها

اطلاعات نشر

کتاب منهج الرشاد بارها به چاپ رسیده است از آن جمله باید به چاپ این رساله در سال 1343 قمری توسط مطبعة حیدریه در نجف اشاره کرد. این رساله را جودت قزوینی به صورت مقالاتی در مجله میقات الحج و نیز به صورت ضمیمه کتاب العقبات العنبریه به چاپ رسانده است.

همچنین رساله توسط مهدی رجایی نیز تصحیح شده و دو چاپ هم‌زمان آن توسط دارالثقلین و مجمع جهانی اهل بیت در سال 1414ق منتشر شده است.

ترجمه به فارسی

منهج الرشاد سه مرتبه به فارسی ترجمه شده است:

• ترجمه‌ای از رئوف حق‌پرست در سال ۱۳۸۴ش، از انتشارات سلسله.
• ترجمه‌ای از محمد تقدمی صابری در سال ۱۳۸۷ش، از انتشارات آستان قدس رضوی، با عنوان «پاسخ‌نامه شیخ جعفر کاشف‌الغطاء به عبد العزیز بن سعود (منهج الرّشاد لمن اراد السّداد)».
• ترجمه و برگزیده بخشی از متن توسط مرتضی قاسمی کاشانی در سال ۱۳۷۳ش، از انتشارات مرسل، با عنوان «پیرامون مسائل استغاثه، توسل و شفاعت».

دانلود کتاب منهج الرشاد لمن اراد السداد

• دانلود منهج الرشاد شیخ جعفر کاشف الغطاء چاپ مجمع جهانی اهل بیت

منابع

• اعیان الشیعه، محسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1403ق.
• العبقات العنبریه، محمدحسین کاشف الغطاء، تصحیح جودت قزوینی، بیروت، بیسان، 1418ق.
• طبقات اعلام الشیعه، آقا بزرگ طهرانی، مشهد، دارالمرتضی للنشر، 1404ق.
• کتابشناسی حج و زیارت، اباذر نصر، تهران، مشعر، 1388ش.
• کتابشناسی زیارت، رضا باقریان موحد، تهران، مشعر، 1387ش.
• منهج الرشاد لمن اراد السداد، تحقیق مهدی رجایی، بیروت، دارالثقلین، 1414ق.
• منهج الرشاد لمن اراد السداد، تحقیق مهدی رجایی، قم، مجمع‌العالمی لاهل بیت، 1414ق.
• «منهج الرشاد لمن اراد السداد»، تصحیح جودت قزوینی، فصلنامه میقات الحج،
• موسوعه طبقات الفقهاء، جعفر سبحانی تبریزی، موسسه امام صادق، قم، 1418ق.