در حال ویرایش آیه رضوان

هشدار: شما وارد نشده‌اید. نشانی آی‌پی شما برای عموم قابل مشاهده خواهد بود اگر هر تغییری ایجاد کنید. اگر وارد شوید یا یک حساب کاربری بسازید، ویرایش‌هایتان به نام کاربری‌تان نسبت داده خواهد شد، همراه با مزایای دیگر.

این ویرایش را می‌توان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که می‌خواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثی‌سازی ویرایش را به پایان ببرید.

نسخهٔ فعلی متن شما
خط ۱: خط ۱:
'''آیه رضوان''' [[آیه]] هجدهم [[سوره فتح]] درباره [[بیعت]] [[صحابه]] با [[رسول خدا(ص)]] در [[عمره|عُمره]] ناتمام سال ششم است. این آیه گویای خشنودی خداوند از [[مؤمن|مؤمنان]] صادق در بیعت با پیامبر(ص) است. از آن‌جا که در این آیه از مؤمنان اظهار رضایت شده، آن را «آیه رضوان» گفته‌اند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۱۴؛ الاصفی، ج۲، ص۱۱۸۱؛ بحارالانوار، ج۲۰، ص۳۵۴.</ref> برخی روایات، مبنی بر ورود بی‌قید و شرط اصحاب بیعت رضوان به [[بهشت]] وجود دارد ولی روایاتی دیگر هم هست که این روایات را مربوط به آن دسته از بیعت کنندگان می‌داند که خداوند از وفای آنان به عهد و پیمانشان آگاه بود یعنی بشارت و پاداش به کسانی داده شده که بر پیمان خویش وفادار بمانند.
{{در دست ویرایش|ماه=[[شهریور]]|روز=[[۲۹]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Jalalyaghmoori  }}
 
'''آیه رضوان''' آیه هجدهم سوره فتح درباره بیعت صحابه با رسول خدا(ص) در عمره ناتمام سال ششم است. این آیه گویای خشنودی خداوند از مؤمنان صادق در بیعت با پیامبر(ص) است. از آن‌جا که در این آیه از مؤمنان اظهار رضایت شده، آن را «آیه رضوان» گفته‌اند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۱۴؛ الاصفی، ج۲، ص۱۱۸۱؛ بحارالانوار، ج۲۰، ص۳۵۴.</ref>{{سخ}} {{وسط‌‌چین}} '''متن آیه:''' {{سخ}}


==متن آیه==
{{وسط‌‌چین}}
{{گفت و گو
{{گفت و گو
|عرض=85
|عرض=85
خط ۱۰: خط ۱۰:
|تورفتگی=0
|تورفتگی=0
|تراز=وسط
|تراز=وسط
|عنوان={{عربی|اندازه=92%| لَّقَدْ رَضِيَ اللَّـهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا <ref>سوره فتح، آیه ۱۸</ref> }}
|عنوان={{عربی|اندازه=92%| لَّقَدْ رَضِيَ اللَّـهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا <ref>الفتح ۱۸</ref>}}
| به راستى خدا هنگامى كه مؤمنان، زير آن درخت با تو بيعت مى‌كردند از آنان خشنود شد، و آنچه در دلهايشان بود بازشناخت و بر آنان آرامش فرو فرستاد و پيروزى نزديكى به آنها پاداش داد.<ref>ترجمه فولادوند</ref>  
| به راستى خدا هنگامى كه مؤمنان، زير آن درخت با تو بيعت مى‌كردند از آنان خشنود شد، و آنچه در دلهايشان بود بازشناخت و بر آنان آرامش فرو فرستاد و پيروزى نزديكى به آنها پاداش داد.<ref>ترجمه فولادوند</ref>
}}
}}
{{پایان}}
{{پایان}}


== ماجرای بیعت رضوان، وجه نامگذاری ==
== ماجرای بیعت رضوان ==
پیامبر(ص) همراه برخی [[مسلمان|مسلمانان]] که شمار آنان را ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ نفر نوشته‌اند<ref>الطبقات، ج۲، ص۷۳؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۷۱.</ref> ، در [[ذی قعده]] [[سال ششم هجرت]] به قصد زیارت [[خانه خدا]] و انجام [[مناسک حج]] عازم [[مکه]] شد.<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۷۷۴؛ تاریخ خلیفه، ص۳۶؛ المعارف، ص۱۶۲.</ref> چون به [[حدیبیه]] در نُه میلی مکه رسیدند<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۳۰۸؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴؛ معجم البلدان، ج۲، ص۲۲۹.</ref> ، [[مشرکان قریش]] راه را بر آنان بستند و از ورودشان به مکه جلوگیری کردند. رسول خدا(ص) [[خراش بن خزاعی|خَراش بن خزاعی]] را به سوی مشرکان قریش فرستاد تا به آنان بگوید که مسلمانان برای زیارت خانه خدا آمده‌اند و در پی جنگ نیستند. مشرکان، شتر قاصد پیامبر(ص) را پی کرده، او را بازگرداندند.<ref>الکامل، ج۲، ص۲۰۳؛ المنتظم، ج۳، ص۲۶۹.</ref> سپس [[عثمان]] برای رساندن پیام به مکه فرستاده شد.<ref>المغازی، ج۲، ص۶۰۰؛ المنتظم، ج۳، ص۲۶۹.</ref> تأخیر سه روزه عثمان موجب شایعه قتل وی شد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۷۹؛ الکامل، ج۲، ص۲۰۲.</ref> با انتشار این شایعه، پیامبر(ص) زیر درختی<ref>لسان العرب، ج۷، ص۴۲۰؛ لغت نامه، ج۸، ص۱۲۱۲۹.</ref> به نام [[درخت سمره|سمره]]<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۳؛ البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲.</ref> با اصحاب خویش بیعت کرد<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۷۸۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۱۱۹.</ref> که با مشرکان بجنگند و کسی از جنگ نگریزد.<ref>الروض الانف، ج۶، ص۴۶۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۱۱۹.</ref> از این رو این پیمان [[بیعت رضوان]]، بیعت شجره، یا بیعت حدیبیه نامیده می‌شود.<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۰؛ مجمع البیان، ج۹، ص۱۹۴.</ref> خداوند با نزول آیه رضوان خشنودی خویش را از آن مؤمنان بیان کرد.
پیامبر(ص) همراه برخی مسلمانان که شمار آنان را ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ تن نوشته‌اند<ref>الطبقات، ج۲، ص۷۳؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۷۱.</ref>، در ذی قعده سال ششم هجرت به قصد زیارت خانه خدا و انجام مناسک حج عازم مکه شد.<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۷۷۴؛ تاریخ خلیفه، ص۳۶؛ المعارف، ص۱۶۲.</ref> چون به حدیبیه در نه میلی مکه رسیدند<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۳۰۸؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴؛ معجم البلدان، ج۲، ص۲۲۹.</ref>، مشرکان قریش راه را بر آنان بستند و از ورودشان به مکه جلوگیری کردند. رسول خدا(ص) خَراش بن خزاعی را به سوی مشرکان قریش فرستاد تا به آنان بگوید که مسلمانان برای زیارت خانه خدا آمده‌اند و در پی جنگ نیستند. مشرکان شتر قاصد پیامبر(ص) را پی کرده، او را بازگرداندند.<ref>الکامل، ج۲، ص۲۰۳؛ المنتظم، ج۳، ص۲۶۹.</ref> سپس عثمان برای رساندن پیام به مکه فرستاده شد.<ref>المغازی، ج۲، ص۶۰۰؛ المنتظم، ج۳، ص۲۶۹.</ref> تأخیر سه روزه عثمان موجب شایعه قتل وی شد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۷۹؛ الکامل، ج۲، ص۲۰۲.</ref> با انتشار این شایعه، پیامبر(ص) زیر درختی<ref>لسان العرب، ج۷، ص۴۲۰؛ لغت نامه، ج۸، ص۱۲۱۲۹.</ref> به نام سمره<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۳؛ البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲.</ref> با اصحاب خویش بیعت کرد<ref>السیرة النبویه، ج۳، ص۷۸۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۱۱۹.</ref> که با مشرکان بجنگند و کسی از جنگ نگریزد.<ref>الروض الانف، ج۶، ص۴۶۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۱۱۹.</ref> بدین رو این پیمان بیعت رضوان، بیعت شجره، یا بیعت حدیبیه نامیده می‌شود.<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۰؛ مجمع البیان، ج۹، ص۱۹۴.</ref> خداوند با نزول آیه رضوان خشنودی خویش را از آن مؤمنان بیان کرد.
 
== نکته‌های تفسیری ==
افزون بر خشنودی خداوند از مؤمنان که آن را به معنای پاداش آنان دانسته‌اند<ref>البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۴.</ref> ، چند مطلب دیگر در این آیه بیان شده است:
# علم خداوند به [[نیت]] مؤمنان: گفته‌اند مراد از {مَا فِی قُلُوبِهِم} در آیه، حسن نیت و راستی در بیعت<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴؛ روض الجنان، ج۱۷، ص۳۳۷؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۵.</ref> یا [[ایمان]] و دوستی دین<ref>البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲.</ref> یا [[غیرت]] و تصمیم بر سازش نکردن در برابر مشرکان است.<ref>روح المعانی، ج۲۵، ص۱۶۳.</ref>
# نزول سکینه (<small>آرامش</small>) در قلب مؤمنان و ثبات بر دین از دیگر پاداش‌های نیک به بیعت‌کنندگان است.<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴.</ref>
# بشارت پیروزی در آینده‌ای نزدیک که مقصود از آن را [[فتح خیبر]]<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۸، ص۹۶؛ البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۳؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۵.</ref> ، [[فتح مکه]]<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴؛ روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۴.</ref> یا [[فتح هجر]]<ref>روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۵.</ref> ([[بحرین]]) دانسته‌اند.
 
== بیعت‌کنندگان رضوان و ورود به بهشت ==
=== ورود بدون قید این بیعت‌کنندگان به بهشت ===
برخی از [[مفسر|مفسران]] [[اهل‌ سنت]] ذیل آیه رضوان [[روایت|روایتی]] از [[رسول خدا(ص)]] نقل کرده‌اند که هیچ یک از بیعت‌کنندگان پیمان رضوان یا اصحاب شجره به تعبیر مورخان، وارد [[جهنم]] نمی‌شوند.<ref>الدر المنثور، ج۶، ص۶۸.</ref> بر پایه روایتی دیگر از آن حضرت، بیعت‌کنندگان در پیمان رضوان بهترین افراد روی زمین هستند.<ref>صحیح البخاری، ج۵، ص۶۶؛ الدر المنثور، ج۶، ص۶۸.</ref> از این رو، به گفته [[آلوسی]]، دوستی و تکریم بیعت‌کنندگان رضوان و نیز خشنودی از آنان، بر [[مسلمان|مسلمانان]] لازم است.<ref>روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۳.</ref>


=== داخل شدن به بهشت به شرط وفاداری بر عهد با پیامبر(ص) و رضایت خداوند ===
افزون بر خشنودی خداوند از مؤمنان که آن را به معنای پاداش آنان دانسته‌اند<ref>البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۴.</ref>، چند مطلب دیگر در این آیه بیان شده است: ۱. علم خداوند به نیت مؤمنان. گفته‌اند مراد از {مَا فِی قُلُوبِهِم} در آیه، حسن نیت و صدق در بیعت<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴؛ روض الجنان، ج۱۷، ص۳۳۷؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۵.</ref> یا ایمان و دوستی دین<ref>البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۲.</ref> یا غیرت و تصمیم بر سازش نکردن در برابر مشرکان است.<ref>روح المعانی، ج۲۵، ص۱۶۳.</ref> 2. نزول سکینه و آرامش در قلب مؤمنان و ثبات بر دین<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴.</ref>، از دیگر پاداش‌های نیک به بیعت‌کنندگان است. ۳. بشارت به فتح و پیروزی در آینده‌ای نزدیک که مقصود از آن را فتح خیبر<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۸، ص۹۶؛ البحر المحیط، ج۹، ص۴۹۳؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۸۵.</ref>، فتح مکه<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۱۱۴؛ روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۴.</ref> یا فتح هجر<ref>روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۵.</ref> (بحرین) دانسته‌اند.
برخلاف روایاتی که اصحاب بیعت رضوان را بدون هیچ شرطی اهل [[بهشت]] میداند، روایت [[ابن عباس]] در تفسیر {'''فَعَلِمَ مَا فِی قُلُوبِهِم فَأَنزَلَ السَّکینَةَ عَلَیهِم'''}، آرامش تنها بر آن دسته از بیعت کنندگان پیمان رضوان نازل شد که خداوند از وفای آنان به عهد و پیمانشان آگاه بود.<ref>الدر المنثور، ج۶، ص۶۶.</ref> بر این اساس، روایت نقل شده از ابن عباس روایت‌های پیشین را تخصیص می‌زند؛ بدین معنا که تنها آن دسته از بیعت‌کنندگان پیمان رضوان وارد جهنم نمی‌شوند که مشمول آرامش الهی شده باشند، نه همه آنان. دلیل این مطلب آیه ۱۰ همین سوره است که بیعت با پیامبر(ص) را به منزله بیعت با [[خدا]]، و بیعت‌شکنی با پیامبر(ص) را بیعت‌شکنی با خدا دانسته و بشارت پاداش را تنها به کسانی داده که بر پیمان خویش وفادار بمانند<ref>المیزان، ج۱۸، ص۲۹۲.</ref> : {'''إِنَّ الَّذِینَ یبَایعُونَک إِنَّمَا یبَایعُونَ اللهَ یدُ اللهِ فَوْقَ أَیدِیهِمْ فَمَن نَّکثَ فَإِنَّمَا ینکثُ عَلَی نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَی بِمَا عَاهَدَ عَلَیهُ اللهَ فَسَیؤْتِیهِ أَجْرًا عَظِیمًا'''}.<ref>سوره فتح آیه ۱۰</ref> این آیه در چینش آیات این سوره، پیش از آیه رضوان قرار گرفته؛ اما از لحاظ نزول پس از آن نازل شده است. از این جهت به آن آیه شرط گفته‌اند که رضایت خداوند از بیعت کنندگان را به عدم مخالفت با پیامبر و وفا به عهد و پیمانشان با ایشان مشروط می‌کند.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۱۵.</ref> نیز گفتار برخی از بیعت‌کنندگان رضوان مؤید این است که آنان پس از بیعت رضوان کارهایی را مرتکب شدند که خود از آینده خویش در هراس بودند. [[براء بن عازب]] که یکی از آنان بود، در پاسخ کسی که او را به سبب شرکت در بیعت رضوان آسوده خاطر می‌پنداشت، گفت: کسی نمی‌داند که شرکت‌کنندگان در بیعت رضوان، پس از آن، چه کارهایی کردند و چه انحراف‌هایی در [[دین]] پدید آوردند.<ref>صحیح البخاری، ج۵، ص۶۶.</ref>  


== پیوند به بیرون ==
برخی از مفسران اهل‌ سنت ذیل آیه رضوان روایتی از رسول خدا نقل کرده‌اند که هیچ یک از بیعت‌کنندگان پیمان رضوان یا اصحاب شجره به تعبیر مورخان، وارد جهنم نمی‌شود.<ref>الدر المنثور، ج۶، ص۶۸.</ref> بر پایه روایتی دیگر از آن حضرت، بیعت‌کنندگان در پیمان رضوان بهترین افراد روی زمین هستند.<ref>صحیح البخاری، ج۵، ص۶۶؛ الدر المنثور، ج۶، ص۶۸.</ref> از این رو، به گفته آلوسی، دوستی و تکریم بیعت‌کنندگان رضوان و نیز خشنودی از آنان، بر مسلمانان لازم است.<ref>روح المعانی، ج۱۴، ص۱۶۳.</ref> اما بر پایه نقل ابن عباس در تفسیر {فَعَلِمَ مَا فِی قُلُوبِهِم فَأَنزَلَ السَّکینَةَ عَلَیهِم} سکینه و آرامش تنها بر آن دسته از بیعت کنندگان پیمان رضوان نازل شد که خداوند از وفای آنان به عهد و پیمانشان آگاه بود.<ref>الدر المنثور، ج۶، ص۶۶.</ref> بر این اساس، روایت نقل شده از ابن عباس روایت‌های پیشین را تخصیص می‌زند؛ بدین معنا که تنها آن دسته از بیعت‌کنندگان پیمان رضوان وارد جهنم نمی‌شوند که مشمول آرامش الهی شده باشند، نه همه آنان. دلیل این مطلب آیه ۱۰ همین سوره است که بیعت با پیامبر(ص) را به منزله بیعت با خدا، و بیعت‌شکنی با پیامبر(ص) را بیعت‌شکنی با خدا دانسته و بشارت پاداش را تنها به کسانی داده که بر پیمان خویش وفادار بمانند<ref>المیزان، ج۱۸، ص۲۹۲.</ref>: {إِنَّ الَّذِینَ یبَایعُونَک إِنَّمَا یبَایعُونَ اللهَ یدُ اللهِ فَوْقَ أَیدِیهِمْ فَمَن نَّکثَ فَإِنَّمَا ینکثُ عَلَی نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَی بِمَا عَاهَدَ عَلَیهُ اللهَ فَسَیؤْتِیهِ أَجْرًا عَظِیمًا}. (فتح/۴۸، ۱۰) این آیه در چینش آیات این سوره، پیش از آیه رضوان قرار گرفته؛ اما از حیث نزول پس از آن نازل شده است. از این جهت به آن آیه شرط گفته‌اند که رضایت خداوند از بیعت کنندگان را به عدم مخالفت با پیامبر و وفا به عهد و پیمانشان با ایشان مشروط می‌کند.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۱۵.</ref> نیز گفتار برخی از بیعت‌کنندگان رضوان مؤید این است که آنان پس از بیعت رضوان اعمالی مرتکب شدند که خود از آینده خویش در هراس بودند. براء بن عازب که یکی از آنان بود، در پاسخ کسی که او را به سبب شرکت در بیعت رضوان آسوده خاطر می‌پنداشت، گفت: کسی نمی‌داند که شرکت‌کنندگان در بیعت رضوان، پس از آن، چه کارهایی کردند و چه انحراف‌هایی در دین پدید آوردند.<ref>صحیح البخاری، ج۵، ص۶۶.</ref>
* [http://rasekhoon.net/article/show/155588/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D9%88%D8%A7%D9%86-(3)/ «بررسی آیه بیعت رضوان»]
* [http://tnews.ir/news/347b60726943.html «خشنودی خداوند از مؤمنان در آیه رضوان»]


==پانویس==
==پانویس==
خط ۴۰: خط ۲۷:
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
{{دانشنامه
 
| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9527
| عنوان = آیه رضوان
| نویسنده = لطف‌الله خراسانی
}}
* الاصفی، الفیض الکاشانی (م.۱۰۹۱ق.)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۸ق؛  
* الاصفی، الفیض الکاشانی (م.۱۰۹۱ق.)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۸ق؛  
* بحار الانوار،المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق؛  
* بحار الانوار،المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق؛  
خط ۷۲: خط ۵۵:


{{پایان}}
{{پایان}}
{{آیات قرآنی مرتبط با حج}}
{{آیات قرآنی مرتبط با حج}}
<onlyinclude>{{تکمیل مقاله
| شناسه = شد
| جعبه اطلاعات = <!--شد، - -->
| عنوان‌بندی = شد
| ویرایش = شد
| لینک‌دهی = شد
| عکس = <!--شد، - -->
| جعبه نقل قول = <!--شد، - -->
| پیوند به بیرون = <!--شد، - -->
| مطالعه بیشتر = <!--شد، - -->
| پانویس و منابع = شد
| ناوبری = شد
| رده = شد
| تغییر مسیر = شد
}}<onlyinclude>
[[رده:آیه های مشهور قرآن]]
[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]
لطفاً توجه داشته‌باشید که همهٔ مشارکت‌ها در ویکی حج منتشرشده تحت Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike در نظر گرفته‌می‌شوند (برای جزئیات بیش‌تر ویکی حج:حق تکثیر را ببینید). اگر نمی‌خواهید نوشته‌هایتان بی‌رحمانه ویرایش و توزیع شوند؛ بنابراین، آنها را اینجا ارائه نکنید.
شما همچنین به ما تعهد می‌کنید که خودتان این را نوشته‌اید یا آن را از یک منبع با مالکیت عمومی یا مشابه آزاد آن برداشته‌اید (برای جزئیات بیش‌تر ویکی حج:حق تکثیر را ببینید). کارهای دارای حق تکثیر را بدون اجازه ارائه نکنید!
لغو راهنمای ویرایش‌کردن (در پنجرهٔ تازه باز می‌شود)